I SAB/Wa 643/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. Ł. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość warszawską 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku K. Ł. z dnia [...] grudnia 2013 r. w przedmiocie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], hip nr [...] - w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego K. Ł. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia [...] maja 2014 r. K. Ł. złożył skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul.[...], hip nr[...], wnosząc o wyznaczenie organowi niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiotowy wniosek K. Ł. został złożony pismem z dnia [...] grudnia 2013 r., na podstawie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Uprzednio wskazana nieruchomość objęta została działaniem dekretu z dnia [...] października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze [...] (Dz.U. Nr 50, poz. 279) i na podstawie art. 1 tego dekretu przeszła na własność Gminy [...] Organ rozpoznając przedmiotowy wniosek podjął następujące czynności w sprawie: Pismami z dnia [...] lutego 2014 r. wystąpił do jednostek organizacyjnych Urzędu [...] o przesłanie: kopii mapy ewidencyjnej – z zaznaczeniem granic działek ewidencyjnych i granic hipotecznych przedmiotowej nieruchomości, wypisu z rejestru gruntów oraz akt własnościowych nieruchomości. Akta te zostały przekazane w dniu [...] marca 2014 r., zaś kopia mapy numerycznej ewidencji gruntów i budynków, z zaznaczonymi orientacyjnie granicami przedmiotowej nieruchomości oraz informacje z ewidencji gruntów i budynków dla działek ewidencyjnych, wchodzących w jej skład, zostały przesłane przy piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. K. Ł. wystąpił do Wojewody [...] z zażaleniem, w trybie 37 kpa, na skutek którego Wojewoda [...] postanowieniem z czerwca 2014 r. (bez daty dziennej), nr [...] uznał je za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi [...] termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 4 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Orzeczenie to wpłynęło do Prezydenta [...] w dniu [...] czerwca 2014 r. W piśmie z dnia [...] listopada 2014 r. organ prowadzący postępowanie poinformował wnioskodawcę o stanie sprawy oraz wezwał do przedłożenia wyroku Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] stycznia 2005 r., sygn. [...] lub innych wyroków zapadłych w przedmiotowej sprawie oraz o udzielenie informacji na temat postępowania prowadzonego w kwestii zasiedzenia nieruchomości i podania aktualnych adresów osób wskazanych w piśmie. Prezydent wskazał także, iż wniosek o odszkodowanie zostanie rozpatrzony bez zbędnej zwłoki. Uzasadniając złożoną skargę K. Ł. stwierdził, że poza zwróceniem się do właściwych organów o nadesłanie dokumentów niezbędnych do rozstrzygnięcia sprawy Prezydent m.st. Warszawy od dnia wniesienia wniosku nie podjął żadnych innych czynności, mających na celu zakończenie postępowania. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o oddalenie skargi i stwierdził, że pełnomocnik strony został poinformowany o przyczynach niezakończenia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267), powoływana dalej jako "kpa". Ponadto stwierdzić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; powoływana dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Skarga jest uzasadniona. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zaznaczyć także należy, że zgodnie art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). W przypadku skargi na bezczynność organu, czy przewlekłe prowadzenie przez niego postępowania administracyjnego, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Wniesienie skargi na "bezczynność władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania danego aktu (vide: wyrok NSA z dnia 14 czerwca 1983 r., SA/Wr 6/83, GP 1983, nr 24). W orzecznictwie wyrażony został również pogląd, zgodnie z którym organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności nie tylko w przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 kpa, ale także wówczas, gdy nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych, mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r., I SAB 60/99, OSP 2000, nr 6, poz. 87). Wniesienie do sądu administracyjnego skargi zawierającej żądanie zobowiązania organu do wydania w określonym terminie aktu, czy interpretacji lub dokonania czynności, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, opartej na przesłance bezczynności organu nie ogranicza zakresu kontroli sądowej do przesłanki wskazanej w skardze. W sprawach ze skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy zakres kontroli sądowej wyznaczają granice sprawy administracyjnej, w której istnieje obowiązek wydania wymienionych w art. 3 § 2 pkt 8 ppsa decyzji, postanowienia, aktu, interpretacji lub podjęcia czynności (vide: wyrok NSA z dnia 29 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 2521/13; baza orzeczeń nsa.gov.pl). Przepis ten służy zatem ochronie praw podmiotowych jednostki, tj. prawa do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie. Strona wnosząc skargę na bezczynność organu administracji zarzuca bowiem w istocie właśnie naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie. Dopiero więc merytoryczne rozpoznanie skargi przez sąd pozwala ustalić, czy w sprawie doszło do niezałatwienia sprawy w wymaganym terminie, czy też zaistniał stan bezczynności. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że organ w ciągu blisko jednego roku prowadzenia postępowania podjął jedynie działania zmierzające do uzyskania akt własnościowych nieruchomości oraz map z zaznaczeniem jej granic hipotecznych, granic działek ewidencyjnych i wypisów z rejestu gruntów. Mimo, że odpowiedzi na swoje wystąpienia uzyskał do dnia [...] kwietnia 2014 r. (data prezentaty) dalsze działania podjął dopiero w listopadzie 2014 r. Przy czym zaznaczyć należy, że skargę na swoją bezczynność, złożoną w dniu [...] maja 2014 r. przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie dopiero w listopadzie 2014 r. Ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje zatem, że w niniejszej sprawie wystąpiła bezczynność, gdyż organ nie załatwił sprawy w terminie wskazanym w kpa oraz w dodatkowym okresie, wyznaczonym przez Wojewodę [...] w postanowieniu nr[...], doręczonemu mu w dniu [...] czerwca 2014 r. Podejmowane przez Prezydenta czynności procesowe nie charakteryzowały się właściwą koncentracją, niezbędną w świetle art. 12 kpa. Nie można uznać, że organ dochował należytej staranności w takim zorganizowaniu postępowania administracyjnego, by zakończyło się ono w terminie dodatkowym wyznaczonym przez Wojewodę [...]. Należy podkreślić, że okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów mają znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona przewlekłość miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1 p.p.s.a., czy też nie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stwierdził, że bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu niniejszej sprawy miała co prawda miejsce z naruszeniem podstawowych zasad postępowania, m.in. wynikających z art. 8, art. 9. art. 12, jak również z naruszeniem art. 35 i art. 36 k.p.a. Jednak stwierdzona bezczynność Prezydenta nie miała charakteru rażącego. Organ podjął czynności zmierzające do zakończenia sprawy i mimo, że robił to w sposób mało efektywny i bez dołożenia należytej staranności, to rozmiar naruszeń przepisów w tym zakresie nie miał charakteru na tyle negatywnego dla stron postępowania, aby uznać, że doszło do rażącego naruszenia prawa. Przy dokonywanej ocenie Sąd uwzględnił, że postępowania prowadzone na podstawie art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami należą do spraw skomplikowanych, z uwagi na sytuację prawną gruntów warszawskich. W tym stanie rzeczy należało wyznaczyć organowi trzymiesięczny termin do załatwienia sprawy. Dokonując zaś powyższe Sąd miał na względzie zarówno określone w przepisach procedury administracyjnej terminy obligujące organ administracji publicznej do rozstrzygnięcia sprawy, jak też realną możliwość jej załatwienia przez organ w wyznaczonym wyrokiem terminie. Z tych samych względów Sąd nie orzekł o ukaraniu organu grzywną. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200 ppsa.