III SA/Po 229/14

Dnia 18 grudnia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Marek Sachajko (spr.) Protokolant: ref. staż. Sławomir Rajczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 roku przy udziale sprawy ze skargi x spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w P na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P z dnia [...] 2013 r. Nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 rok I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Gminy K z dnia [...] 2011 r. nr [...] II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P na rzecz skarżącej kwotę [...] tytułem zwrotu kosztów postępowania. III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana Decyzją z dnia [...] 2011 r. Burmistrz Gminy K ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2011 rok w kwocie 79.305,00 zł. Strona złożyła deklarację podatkową za 2011 rok wykazując jako przedmiot opodatkowania grunty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Nie zadeklarowano budynku na działce, gdyż stan techniczny budynku nie pozwalał tam na prowadzenie jakiejkolwiek działalności. W dniu 25 stycznia 2011 r. dokonano oględzin nieruchomości i wykonano jej zdjęcia. Organ podkreślił, że nieruchomość jest w posiadaniu przedsiębiorcy i należy wobec niej zastosować stawki jak dla nieruchomości związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. Dotyczy to również budynków, jeżeli znajdują się w posiadaniu przedsiębiorcy. Zdaniem organu sporny obiekt był budynkiem w rozumieniu przepisów podatkowych, a ponadto jest on związany z prowadzeniem działalności gospodarczej podobnie jak grunty. Tylko powierzchnia 300 m kw. nie spełnia definicji budynku – brak ścian i dachu. Strona nie przedłożyła żadnej dokumentacji dotyczącej rzeczywistego stanu spornej nieruchomości (poza zdjęciami bez zaznaczonej daty ich wykonania). W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że stan techniczny nieruchomości nie pozwala na prowadzenie na niej działalności gospodarczej. Obiekty na działce nie spełniają definicji budynków z uwagi na brak urządzeń i instalacji technicznych. Nie mogą służyć do prowadzenia działalności gospodarczej ze względów technicznych (z powodu m.in. ubytków w ścianach, braku okien i drzwi). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P utrzymało decyzją z [...] w mocy decyzję organu I instancji podzielając jego ustalenia faktyczne i prawne. W uzasadnieniu organ wskazał, że obiekt może być klasyfikowany jako budynek w rozumieniu art. 1 a ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Należy on do przedsiębiorcy i może być wykorzystywany do prowadzenia działalności gospodarczej. Z tego względu należało zastosować podwyższone stawki podatkowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu strona zarzuciła naruszenie : - art. 1 a ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez jego błędną wykładnię i uznanie przedmiotowego obiektu za budynek, - art. 1 a ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych poprzez błędne uznanie, że obiekt jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, - art. 3 ust. 2 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że obiekt na nieruchomości należącej do strony skarżącej nie jest budynkiem w rozumieniu Prawa budowlanego, ani ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a ponadto ze względów technicznych nie może być w nim prowadzona jakakolwiek działalność. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do tego, czy obiekt na nieruchomości strony skarżącej może być uznany za budynek i jest związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, co uzasadniałoby zastosowanie podwyższonych stawek podatkowych w podatku od nieruchomości. W ocenie organów obu instancji były podstawy faktyczne do uznania obiektu za budynek tego rodzaju. Sąd po przeanalizowaniu akt administracyjnych sprawy uznał natomiast, że ustalenia organów w tym zakresie były zbyt arbitralne i dokonane zostały bez przeprowadzenia odpowiedniego postępowania dowodowego. Wskazać należy na wstępie, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W myśl art. 1 a ust. 1 tej ustawy użyte w ustawie określenia oznaczają: 1) budynek - obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach; 2) budowla - obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem; 3) grunty, budynki i budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej - grunty, budynki i budowle będące w posiadaniu przedsiębiorcy lub innego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, z wyjątkiem budynków mieszkalnych oraz gruntów związanych z tymi budynkami, a także gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b, chyba że przedmiot opodatkowania nie jest i nie może być wykorzystywany do prowadzenia tej działalności ze względów technicznych. W komentarzu do ustawy wskazano, że "prawodawca nie zdefiniował w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych pojęcia "względów technicznych". W celu ustalenia zakresu tego terminu nie odesłał również do innego aktu prawnego. ( ... ) wykładnia językowa, ani wykładnia systemowa nie przynoszą oczekiwanego rezultatu, należy zatem odnieść się do reguł wykładni celowościowej" ( L. Etel – komentarz do art. 1 a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, lex 2015 ). W doktrynie wskazuje się, że "wyłączenie przedmiotów opodatkowania z kategorii związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej musi mieć charakter obiektywny, tj. przedmiot opodatkowania nie może nadawać się do prowadzenia działalności gospodarczej przez konkretnego przedsiębiorcę i jednocześnie nie mógłby być wykorzystywany przez inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą o innym charakterze" (L. Etel – komentarz do art. 1 a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, Lex, 2015). "Względy techniczne dotyczą więc jedynie możliwości wykorzystywania konkretnego przedmiotu opodatkowania i są okolicznością faktyczną niezależną od woli przedsiębiorcy, wynikającą bezpośrednio ze stanu technicznego tego przedmiotu powodującego "zerwanie" jego związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Stanowią o tym, że pod względem technicznym dany przedmiot nie nadaje się do użytku nie tylko w prowadzonym przedsiębiorstwie, ale do żadnej innej działalności gospodarczej, gdyż nie spełnia określonych wymogów technicznych niezbędnych do jego wykorzystania w celach gospodarczych. Względy techniczne, o których mowa w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych, odnoszą się przede wszystkim do złego, nieodpowiadającego prowadzonej działalności gospodarczej stanu technicznego danego przedmiotu opodatkowania. ( ... ) przeszkody, które nie pozwalają na eksploatację przedmiotu opodatkowania, muszą istnieć w danym momencie, ale również mają mieć charakter trwały. Przesłanka trwałości ze swej istoty odnosi się do przyszłości, co jest ewidentne, i rozważania natury semantycznej nie zmieniają tego faktu. ( ... ) Okoliczność, czy w sprawie zachodzą względy techniczne, musi być badana indywidualnie, co oznacza, że może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi. Do środków tych niewątpliwie należą zarówno orzeczenia organów nadzoru budowlanego, jak i opinie biegłych z zakresu budownictwa. Nie są to jednak środki dowodowe jedynie właściwe, ponieważ i w tym przypadku zastosowanie ma zasada wyrażona w art. 180 Ordynacji podatkowej, w myśl której jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem" (L. Etel – komentarz do art. 1 a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, Lex, 2015 ). W niniejszej sprawie podatnik podał, że nieruchomość nie jest zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej. Została ona faktycznie przejęta od dłużnika za długi i nigdy nie prowadzono na niej działalności takiego rodzaju. Obiekt na działce jest zdewastowany. Brak jest m.in. okien, drzwi, instalacji. Do deklaracji załączono dokumentację fotograficzną, z której wynika, że obiekt jest praktycznie w stanie surowym, nie posiada okien, ani drzwi. Istnieją ubytki w ścianach i w dachu obiektu (k. 62-71 akt adm.). Podobne wnioski wynikają z dokumentacji obiektu dokonanej w trakcie oględzin w dniu 25 stycznia 2011 r. ( k. 42-45 akt adm.). Przednia część budynku nie spełnia definicji budynku z ustawy o podatkach i opłatach lokalnych (brak przegród budowlanych i dachu). Pozostała część budynku spełnia kryteria tej definicji (są m.in. fundamenty, ściany i dach ). Z pisma N z dnia 7 lutego 2011 r. wynika, że budynek ten od 2007 r. ze względu na stopień dewastacji jest w stanie technicznym nie pozwalającym na jego bezpieczną eksploatację, a ponadto stan ten ulega pogorszeniu ( k. 28 akt adm.). Zdaniem Sądu już z powyższego zebranego w sprawie materiału dowodowego wynikają poważne wątpliwości, czy sporny obiekt może być uznany za budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej. Część obiektu nie stanowi w ogóle budynku w rozumieniu przepisów ustawy podatkowej, ze względu na brak ścian i dachu. Pozostała część obiektu posiada dach, ściany i fundamenty, ale jest to właściwie obiekt w stanie surowym. Nie posiada okien, drzwi, jakichkolwiek instalacji technicznych (kanalizacyjnych, elektrycznych, gazowych itd.). W ścianach są poważne ubytki. Trudno zatem na tej podstawie stwierdzić, że obiekt nadaje się do prowadzenia w nim działalności gospodarczej. W ocenie Sądu tezy tego rodzaju formułowane przez organy obu instancji nie znajdowały pokrycia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w tym również w wynikach oględzin dokonanych przez pracowników samego organu. W przypadku istniejących wątpliwości organ mógł skorzystać z możliwości przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie budownictwa. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy winny brać pod uwagę powyższe okoliczności. Należy dokonać jednoznacznych ustaleń w zakresie tego, czy sporny obiekt może być uznany za budynek związany z prowadzeniem działalności gospodarczej, co skutkuje koniecznością zastosowania wyższych stawek w podatku od nieruchomości. Z powodu wydania decyzji organów obu instancji z naruszeniem przepisów postępowania (art. 122, art. 180 § 1, art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej ) mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy należało orzec o ich uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c ) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 ). O zwrocie kosztów postępowania Sąd postanowił w oparciu o art. 200 p.p.s.a. O wykonalności zaskarżonej decyzji postanowiono na podstawie art. 152 p.p.s.a.