II OZ 812/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Stahl po rozpoznaniu w dniu 3 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2014 r., sygn. akt III SA/Kr 1298/14 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi M. S. działającej w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci P. N. i P. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., znak [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 31 października 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego od skargi, odrzucił skargę M. S. działającą w imieniu własnym oraz małoletnich dzieci P. N. i P. N. na decyzję Wojewody M. z dnia [...] czerwca 2014 r. w przedmiocie wymeldowania. Po otrzymaniu ww. postanowienia skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazując, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do opłacenia skargi. Wyjaśniła, że z uwagi na konieczność opieki nad niepełnosprawnym synem obecnie nie pracuje. Od dwóch lat stara się o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego. Rodzina utrzymuje się jedynie z dochodów uzyskiwanych przez jej męża. Podniosła, że w terminie do uiszczenia skargi nie dysponowała żądaną kwotą, dopiero w dniu 3 października 2014 r. na jej konto wpłynęły pieniądze pochodzące z wypłaconego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i w tym dniu opłaciła skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2015 r. odmówił skarżącej przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. W uzasadnieniu postawienia stwierdził, że wniosek K. S. nie zawiera okoliczności, które uprawdopodabniają brak jej winy w uchybieniu terminu do opłacenia w terminie wpisu od skargi. Podał, że brak środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych sam w sobie nie może przesądzać o braku winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi. W postępowaniu sądowoadministracyjnym strona ma możliwość uzyskania pomocy prawnej w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie tego rodzaju wniosek nie został złożony. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie podnosząc, że jako matka niepracująca z uwagi na niepełnosprawność jej syna nie posiada wystarczających środków na zaspokojenie wszystkich kosztów związanych z bieżącym życiem. W związku z powyższym oczekiwała na wpływ środków z odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość i niezwłocznie po ich otrzymaniu uiściła wpis nie mając świadomości, że brak uiszczenia opłaty sądowej w terminie pociągnie za sobą odrzucenie skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne stanowisko Sądu I instancji, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. We wniosku o przywrócenie terminu skarżąca podała, że powodem nieuiszczenia w terminie wpisu od skargi był brak środków finansowych w terminie otwartym dla jego uiszczenia. Okoliczność ta nie może być podstawą uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Brak środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych mogło bowiem stanowić podstawę do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy (art. 243-246 p.p.s.a.). Zwrócić należy uwagę, że w piśmie z dnia 8 sierpnia 2014 r., przy którym doręczono M. S. zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pouczono skarżącą o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych (pkt 4 pouczenia). Skarżąca nie skorzystała z tego prawa w terminie otwartym dla uiszczenia wpisu sądowego, oczekując na wpływ środków z odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, pomimo, iż w zarządzeniu z dnia 1 sierpnia 2014 r. wyraźnie została pouczona, że nieuiszczenie wpisu w zakreślonym terminie spowoduje odrzucenie skargi. Skarżąca wniosek o przyznanie prawa pomocy złożyła dopiero po otrzymaniu postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie wyjaśnić należy, że bez znaczenia też dla oceny zaskarżonego postanowienia pozostaje okoliczność, że postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. przyznano M. S. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, albowiem nie obejmuje ono zwolnienia od kosztów, które skarżąca miała obowiązek uiścić przed złożeniem wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jeśli termin do ich uiszczenia skutecznie upłynął. Mając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.