III SA/Gd 703/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kowalik-Grzanka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Felicja Kajut, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi U. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia 17 czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Pismem z dnia 28 sierpnia 2013 r. U. S. zwróciła się do Prezydenta Miasta z prośbą o wymeldowanie M. S. z pobytu stałego w lokalu nr [...] położonego w G. przy ul. [...]. Uzasadniając złożony wniosek ww. wskazała, że w wyniku podziału majątku byłych małżonków dokonanego postanowieniem Sądu Rejonowego w G. dnia 20 marca 2013 r. przedmiotowy lokal mieszkalny został jej przyznany. Jej były mąż nie mieszka zaś w ww. lokalu. Decyzją z dnia 24 stycznia 2014 r. nr [...] Prezydent Miasta działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych orzekł o wymeldowaniu M. S. z pobytu stałego w ww. lokalu. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji wskazał, że w następstwie orzeczenia w przedmiocie podziału majątku byłych małżonków dom w miejscowości S. stał się własnością M. S., który opuścił dotychczasowe miejsce stałego zameldowania w lipcu 2013 r. zabierając ze sobą część rzeczy osobistych. Fakt jego zamieszkiwania w miejscowości S. potwierdziła w toku prowadzonego postępowania wnioskodawczyni U. S. oraz przesłuchani w sprawie świadkowie – zięć R.R. oraz sąsiad A.W. Potwierdzeniem opuszczenia przez zobowiązanego miejsca stałego zameldowania był nadto fakt, że ww. chciał przebywać w spornym lokalu jedynie na czas rehabilitacji w G.. W istocie M.S. był zainteresowany tym by przez dwa tygodnie nie dojeżdżać codziennie z miejscowości S. Organ wskazał przy tym, że w toku rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu 13 grudnia 2013 r. U. S. potwierdziła, że w spornym lokalu znajdują się rzeczy osobiste jej byłego męża oraz, że w drzwiach do mieszkania został wymieniony zamek. Organ uznał, że jeżeli przedmiotowy lokal przestał być miejscem pobytu stałego dla M.S. należało orzec o jego wymeldowaniu. Przedmiotowego zapatrywania nie zmienia fakt, iż ww. wystąpił do sądu z pozwem o ochronę naruszonego posiadania. W sytuacji gdy Sąd Rejonowy w G. uzna, że pozbawienie M. S. posiadania ww. lokalu nastąpiło bezprawnie i posiadanie tego lokalu zostanie mu przywrócone, zaistnieje podstawa do złożenia wniosku o zameldowanie przy założeniu, że ww. zamieszka w spornym lokalu na stałe. W odwołaniu od ww. decyzji M. Sw. wniósł o uchylenie zakwestionowanego rozstrzygnięcia i umorzenie postępowania pierwszej instancji. Decyzji Prezydenta Miasta odwołujący zarzucił: - naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez wadliwe przyjęcie, że zachodzą przesłanki do wymeldowania odwołującego z pobytu stałego podczas gdy zgodnie z przywołanym przepisem opuszczenie lokalu musi być trwałe a także dobrowolne, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca, gdyż odwołujący został bezprawnie pozbawiony posiadania poprzez wymianę zamków w drzwiach bez jego wiedzy i zgody; - sprzeczność istotnych ustaleń z treścią zgromadzonego materiału dowodowego polegającą na tym, że organ prowadzący postępowanie błędnie przyjął, iż odwołujący się dobrowolnie opuścił sporny lokal podczas gdy z materiału dowodowego sprawy wynika jednoznacznie, że odwołujący został z lokalu wyrzucony bezprawnie z uwagi na wymianę zamków w drzwiach dokonaną podczas jego chwilowej nieobecności. Decyzją z dnia 17 czerwca 2014 r. nr [...] Wojewoda działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uchylił zakwestionowaną decyzję Prezydenta Miasta i orzekł o odmowie wymeldowania M. S. z pobytu stałego z lokalu nr [...] położonego w G. i przy ul. [...]. W uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że M. S. opuścił ww. lokal, co jest faktem niespornym. Jednakże nie można uznać, że opuszczenie tego lokalu miało charakter trwały i dobrowolny. Ze zgromadzonych w aktach dokumentów wynika bowiem, że M. S. nie zamierzał opuścić spornego lokalu. Z kolei z powodu wymiany zamków w drzwiach został pozbawiony dostępu do lokalu jak i do wszelkich rzeczy osobistych, które do niego należą. Potwierdzeniem tego stanu rzeczy było złożenie pozwu o przywrócenie naruszonego posiadania lokalu. W ocenie organu odwoławczego uniemożliwienie dostępu do zajmowanego wcześniej lokalu, do którego odwołujący się chciałby powrócić nie może determinować uznania, że opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu stałego było dobrowolne i trwałe. Opuszczenie miejsca pobytu stałego - jako niezbędna przesłanka wymeldowania - rozumiane jest bowiem jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania z zamiarem trwałego związania się z tym miejscem. W szczególności chodzi tutaj o fizyczne przebywanie w określonym miejscu, cel przebywania w tym miejscu, cel i przyczynę opuszczenia miejsca pobytu stałego oraz związek z dotychczasowym miejscem pobytu. Wymeldowanie nie jest zaś uzasadnione jeżeli zostanie stwierdzone, że co prawda dana osoba opuściła lokal lecz jedynie czasowo z zamiarem powrotu i stałego w nim zamieszkiwania. W skardze na ww. decyzję Wojewody skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku U. S. wnosząc o jej uchylenie podniosła zarzuty: - naruszenia prawa materialnego – art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że M.S. nie opuścił dobrowolnie spornego lokalu; - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 6 – 8 oraz art. 77 § 1 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego poprzez nierozpatrzenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy a mających wpływ na ocenę dobrowolności opuszczenia przez M. S. spornego lokalu, gdyż organ oparł swe rozstrzygnięcie w tym zakresie wyłącznie na okoliczności wystąpienia przez ww. z powództwem o ochronę naruszonego posiadania (mającego miejsce po upływie ponad 4 miesięcy od opuszczenia spornego lokalu i po wszczęciu postępowania o wymeldowanie). W uzasadnieniu skargi wskazano m.in., że okoliczność wystąpienia z powództwem o ochronę naruszonego posiadania nie może przesądzać o zasadności odmowy wymeldowania osoby z pobytu stałego w sytuacji gdy inne okoliczności występujące w stanie faktycznym sprawy uzasadniają przyjęcie odmiennego stanowiska niż to prezentowane przez osobę, przeciwko której toczy się postępowanie o wymeldowanie. W realiach rozpatrywanej sprawy należy mieć w związku z tym na uwadze, że w następstwie orzeczenia w przedmiocie podziału majątku wspólnego M. S. utracił tytuł prawny do lokalu położnego w G. i tym samym został zobowiązany do jego opuszczenia. Realizując ww. orzeczenie M. S.najpierw zaprzestał płacenia czynszu i opłat eksploatacyjnych a następnie wypowiedział umowę na dostawę energii elektrycznej. Co równie istotne, ww. od momentu opuszczenia lokalu w lipcu 2013 r. aż do momentu złożenia pozwu o ochronę naruszonego posiadania nigdy nie zażądał od pozwanej dopuszczenia do współposiadania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swojego wcześniejszego stanowiska. Odnosząc się do zarzutów zawartych w skardze organ odwoławczy wskazał, że w sytuacji trwającego sporu sądowego w sprawie o przywrócenie naruszonego posiadania i braku pewności, że strona opuściła lokal w sposób trwały i dobrowolny nie ma możliwości orzeczenia o jej wymeldowaniu. W piśmie z dnia 29 października 2014 r. pełnomocnik uczestnika postępowania M. S. wniósł o oddalenie skargi wskazując, że opuszczenie lokalu powinno być dobrowolne, połączone z zabraniem wszystkich swoich rzeczy i skoncentrowaniem swojego centrum życiowego poza miejscem pobytu stałego. W realiach rozpatrywanej sprawy zeznający świadkowe potwierdzili z kolei, że M. S. pozostawił swoje rzeczy w spornym lokalu. W dniu 16 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącej nadał w Urzędzie Pocztowym w G. kserokopię odpisu wyroku z uzasadnieniem wydanego w sprawie z powództwa M. S. przeciwko U.S. przez Sąd Rejonowy w G. w sprawie o sygnaturze I [...]. Z treści przedmiotowego wyroku wynikało, że Sąd Rejonowy w G. wniesione powództwo oddalił. Nadana za pośrednictwem urzędu pocztowego korespondencja wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku w dniu 19 grudnia 2014 r., a więc jeden dzień po rozprawie wyznaczonej na dzień 18 grudnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Stosownie do regulacji zawartej w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) w związku z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 133 § 1 zdanie pierwsze powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sąd administracyjny wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Z kolei w świetle art. 134 § 1 ww. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oparta na powyższych zasadach kontrola zaskarżonej decyzji Wojewody prowadzi do wniosku, że odpowiada ona prawu, co skargę czyni bezzasadną. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Wydając decyzję w przedmiocie wymeldowania M. S. organ pierwszej instancji wskazał na przepis art. 15 ust. 2 powołanej ustawy. Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym od dnia 31 grudnia 2012 r., a nadanym art. 1 pkt 7 lit. b ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r., poz. 1407) stanowi, że organ gminy wydaje na wniosek właściciela lub innego podmiotu dysponującego tytułem prawnym do lokalu lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wojewoda jako organ drugiej instancji był umocowany do ponownego merytorycznego rozpatrzenia sprawy (zgodnie z art. 15 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego) i dokonał odmiennej oceny zebranego materiału dowodowego, w oparciu o który ustalił, że po stronie M. S. nie powstał obowiązek wymeldowania się, gdyż nie opuścił dotychczasowego miejsca stałego pobytu w sposób dobrowolny. Podstawę do wydania zaskarżonej decyzji stanowił zatem nie tylko przepis art. 138 § 1 pkt 2 ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego, ale brak powstania obowiązku wymeldowania się określony przepisem art. 15 ust. 2 w zw. z ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazać w tym miejscu należy, że obowiązek meldunkowy, zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obejmuje także wymeldowanie z miejsca pobytu stałego lub czasowego. Powołany wyżej przepis art. 15 ust. 1 adresowany jest zatem do osoby, która opuszcza miejsce zameldowania i określa termin, do którego powinna spełnić obowiązek meldunkowy, przez wymeldowanie. Niespełnienie tego obowiązku dobrowolnie daje dopiero podstawę do wydania decyzji w tym przedmiocie w trybie art. 15 ust. 2 ustawy. W myśl przepisu art. 6 ust. 1 ww. ustawy pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod określonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Na tle redakcji powyższego przepisu, w orzecznictwie sądów administracyjnych wykształciło się stanowisko, iż pobyt stały pod oznaczonym adresem oznacza zamiar stałego lub długotrwałego skoncentrowania swoich sprawy życiowych – stworzenia swoistego centrum aktywności życiowej, realizowanego przez faktyczne zamieszkiwanie. W świetle tego zapatrywania opuszczenie miejsca stałego pobytu, rodzące obowiązek wymeldowania się, ma miejsce wówczas gdy jest dobrowolne – a zatem zgodne z zamiarem, ma cechy trwałości i połączone jest z faktyczną utratą przez miejsce pod adresem stałego zameldowania przymiotu tzw. centrum życiowego. Nie każdy jednak przypadek nieprzebywania pod adresem stałego zameldowania oznacza opuszczenie miejsca pobytu stałego w powyższym rozumieniu. Faktyczna utrata przez miejsce pod adresem stałego zameldowania przymiotu centrum życiowego musi mieć bowiem cechy trwałości i być zgodna z wolą osoby w nim zameldowanej. Organ odwoławczy oceniając zebrany w sprawie materiał przyjął, że M. S. nie opuścił adresu stałego zameldowania dobrowolnie, a dopiero w następstwie wymiany zamków w drzwiach spornego lokalu, co uniemożliwiło mu korzystanie z lokalu i z pozostawionych tam jego rzeczy osobistych. Warto wskazać, że za równoznaczną z dobrowolnym opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych uznaje się sytuację, w której osoba w nim zameldowana została co prawda usunięta z lokalu, ale nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. M. S. był tego świadomy i w przewidzianym przez art. 344 § 2 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 121 ze zm.) terminie (jest to termin jednego roku, dokładnie w dniu 4 listopada 2013 r.) wystąpił na drogę postępowania cywilnego. Należy w związku z tym pamiętać, że ocena zgodności z prawem zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego z daty jej wydania. W dacie wydania decyzji przez organ odwoławczy (to jest w dniu 17 czerwca 2014 r.) nie istniały okoliczności, które uzasadniałyby stanowisko organu pierwszej instancji, że istnieje stan równoznaczny z dobrowolnym opuszczeniem lokalu. Ocenę istnienia takich okoliczności umożliwi dopiero uprawomocnienie się wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 21 listopada 2014 r., którego treść została Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku przekazana już po zamknięciu rozprawy w rozpatrywanej sprawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że na tle sytuacji faktycznej istniejącej w dacie podjęcia zaskarżonej decyzji organu odwoławczego odpowiadała ona prawu. Wobec tego, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie znalazł również podstaw do uwzględnienia okoliczności, które winien wziąć pod uwagę z urzędu rozstrzygając w granicach danej sprawy (vide: art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) wniesiona skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.