II OZ 1148/15

Dnia 19 listopada 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 31 sierpnia 2015 r., sygn. akt III SA/Kr 2045/14 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie skargi W. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2014 r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił W. S. przywrócenia termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 19 grudnia 2014 r. odrzucił skargę W. S. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] września 2014 r., Nr [...], w przedmiocie choroby zawodowej z uwagi na wniesienie jej 1 dzień po terminie. W. S. wniósł w dniu 10 lutego 2015 r. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek ten został odrzucony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2015 r. ze względu na jego spóźnienie. Wyznaczony z urzędu dla W. S. pełnomocnik adwokat B. D. złożyła w dniu 13 sierpnia 2015 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na wyżej opisaną decyzję wraz ze skargą na tę decyzję. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd powołał się na treść art. 86 § 1 i art. 88 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", i stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała przesłanka niedopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, gdyż przedmiotowy wniosek został złożony jako ponowny wniosek w przedmiocie, który został już przez Sąd prawomocnie rozpoznany. Mianowicie, skarżący po raz pierwszy wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi już w dniu 10 lutego 2015 r. Wniosek ten został odrzucony. Postanowienie nie zostało zaskarżone do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku z czym stało się prawomocne. Z tych względów ponowny wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi złożony w dniu 13 sierpnia 2015 r. Sąd uznał za niedopuszczalny. Zażalenie na ww. postanowienie złożył W. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 i art. 88 p.p.s.a., wskazując, że Sąd wadliwie potraktował pismo skarżącego z dnia 11 lutego 2015 r. jako wniosek o przywrócenie terminu; postanowienia o odrzuceniu skargi i odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi nie korzystają z powagi rzeczy osądzonej; pełnomocnik z urzędu został wyznaczony gdy te postanowienia były prawomocne; nie zaistniały w sprawie przesłanki niedopuszczalności wniosku o przywrócenie terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Przede wszystkim nie należy w niniejszej sprawie przyczyny uchybienia terminu do wniesienia skargi łączyć z okolicznością przyznania skarżącemu pełnomocnika z urzędu, jako przesłanki do przywrócenia terminu. Wynika to z tego, że wniosek o przyznanie prawa pomocy – niezależnie od tego czy postanowienia o odrzuceniu skargi i odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi nie mają powagi rzeczy osądzonej – został zgłoszony przez skarżącego po upływie terminu do wniesienia skargi, jak i po upływie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że strona postępowania w każdym czasie trwającego postępowania sądowoadministracyjnego, a nawet przed jego wszczęciem, może złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Taki wniosek będzie miał wpływ na sytuację prawną strony go wnoszącej, ale tylko w odniesieniu do przyszłego postępowania, tj. po dacie złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy, termin na wniesienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upłynął w dniu 3 lutego 2015 r., licząc w sposób najkorzystniejszy dla skarżącego, tj. od dnia doręczenia postanowienia o odrzuceniu skargi, a więc od momentu kiedy skarżący dowiedział się o tym, że skarga została wniesiona po terminie. W tej sytuacji skarżący składając wniosek o prawo pomocy tydzień później nie powinien oczekiwać, że pozytywne rozpoznanie jego wniosku o przyznanie prawa pomocy i przyznanie pełnomocnika z urzędu otworzy drogę do skutecznego ponownego wniesienia skargi wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W takich okolicznościach faktycznych sprawy nie znajduje zastosowania przywołane we wniosku z dnia 13 sierpnia 2015 r. o przywrócenie terminu orzecznictwo Sądu Najwyższego (uchwała SN z 17 lutego 2009 r., III CZP 117/08). Dotyczy bowiem ono sytuacji gdy wniosek strony o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu został zgłoszony w czasie biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia i zasadniczo taki wniosek nie przerywa ani nie powoduje przedłużenia tego terminu. Oznacza to, że złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy może mieć znaczenie prawnoprocesowe tylko od dnia złożenia takiego wniosku i jednocześnie w sytuacji gdy taki wniosek został zgłoszony przed rozpoczęciem biegu terminu procesowego lub w trakcie biegu takiego terminu. Te zaś warunki w niniejszej sprawie nie zostały spełnione. Mając powyższe na względnie, bez znaczenia dla wyniku sprawy pozostaje okoliczność, że Sąd I instancji wadliwie uznał postanowienie o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu jako te, które korzysta z powagi rzeczy osądzonej. Nie jest to bowiem orzeczenie merytoryczne w sprawie, które miało charakter kończący postępowanie. Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. tego rodzaju postanowienie nawet gdy stało się prawomocne może być zmienione przez sąd administracyjny jeżeli strona wykaże, że zaistniała zmiana okoliczności sprawy. W niniejszej sprawie strona skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu, składając w dniu 13 sierpnia 2015 r. wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie wykazała jednak, że nastąpiła taka zmiana okoliczności sprawy, która uzasadniałaby zmianę rozstrzygnięcia o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Za taką okoliczność nie można uznać tego, że Sąd błędnie potraktował pismo wniesione w dniu 10 lutego 2015 r. jako wniosek o przywrócenie terminu. Jak bowiem wyżej wskazano w dniu 3 lutego 2015 r. upłynął termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, a pismo skarżącego z dnia 10 lutego 2015 r. i przedmiotowy wniosek z dnia 13 sierpnia 2015 r. sporządzony przez pełnomocnika z urzędu zostały wniesione już po terminie. Ponadto we wniosku z dnia 13 sierpnia 2015 r. nie wykazano jaka ewentualnie zaistniała przeszkoda trwająca od 27 stycznia 2015 r., która uniemożliwiała wniesienie w terminie skarżącemu wniosku o przywrócenie terminu, tj. do dnia 3 lutego 2015 r., i kiedy przyczyna ta ustała. Nie istnieje tym samym związek przyczynowy pomiędzy kwalifikacją pisma skarżącego wniesionego w dniu 10 lutego 2015 r., a upływem terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, co nastąpiło we wcześniejszej dacie, bo w dniu 3 lutego 2015 r. Z tego względu, niezależnie od sposobu motywowania przez Sąd zaskarżonego postanowienia, zachodziły podstawy do odrzucenia wniosku z dnia 13 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 88 p.p.s.a., jako wniesionego po terminie. Na skuteczność tego wniosku nie miało bowiem wpływu postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, kwalifikacja wydanych przez Sąd orzeczeń oraz kwalifikacja przez Sąd pisma skarżącego wniesionego 10 lutego 2015 r. Tym samym w niniejszej sprawie nie wystąpiły tego rodzaju naruszenia prawa, które miałyby wpływ na treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym postanowieniu. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.