VI SA/Wa 1477/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Protokolant ref. staż. Julia Murawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi M.T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę Decyzją z dnia [...] marca 2012 r. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej udzielił R. z siedzibą w P. prawa ochronnego na słowny znak towarowy CASTELLO nr [...], o czym ogłoszono w "Wiadomościach Urzędu Patentowego" w dniu [...] lipca 2012 r. W dniu [...] stycznia 2013 r. M. GmbH z siedzibą w O. (Niemcy) złożyła sprzeciw wobec ww. decyzji o udzieleniu prawa ochronnego na słowny znak towarowy CASTELLO nr [...]. Jako podstawę prawną sprzeciwu Spółka z O. powołała art. 246 w związku z art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.), stwierdzając, że przedmiotowy znak towarowy nie spełnia ustawowych warunków wymaganych do jego rejestracji, ponieważ jest podobny do używanych przez nią znaków towarowych. Spółka jest bowiem uprawniona z tytułu rejestracji znaku towarowego słowno – graficznego MONTE CASTELLO nr [...], wyznaczonego na Unię Europejską za nr [...], z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 2009 r., oraz znaku towarowego słownego wspólnotowego MONTE CASTELLO nr [...], z pierwszeństwem od dnia [...] kwietnia 2007 r., w Polsce ze starszeństwem od dnia [...] października 1996 r. Zainteresowana podniosła, że sporny znak towarowy CASTELLO służy do oznaczania towarów i usług w klasach 30 i 35, natomiast MONTE CASTELLO w klasach 29, 30, 31 i 32 MKTiU, co – w jej ocenie – oznacza, że towary w klasie 30 spornego znaku są częściowo identyczne – w zakresie obejmującym kawę i powiązane z nią produkty, i częściowo podobne – w odniesieniu do cukru, ciastek i wyrobów cukierniczych. Zdaniem Spółki, sprzeciw jest uzasadniony, gdyż w porównywanych znakach towarowych elementem dominującym jest słowo "CASTELLO", które wskazuje na podobieństwo samych oznaczeń. Uprawniony ze spornego prawa R.z siedzibą w P. w piśmie z dnia [...] marca 2013 r. uznał sprzeciw za bezzasadny, natomiast w piśmie z dnia [...] listopada 2013 r. przedstawił swoją argumentację, wskazując, że pomiędzy porównywanymi znakami towarowymi nie zachodzi podobieństwo, w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, bowiem słowo "CASTELLO" oznacza w języku polskim zamek, zaś zwrot "MONTE CASTELLO" Górę Zamkową (nazwa geograficzna). Istotne przy tym jest, że sporny znak towarowy jest znakiem jedynie słownym, a przeciwstawiony znakiem słowno – graficznym, zatem zarówno w warstwie wizualnej, jak i fonetycznej oraz znaczeniowej znaki te są różne. W takiej sytuacji – zdaniem uprawnionego – sporny znak towarowy może korzystać z udzielonej ochrony prawnej. Decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr Sp. [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] listopada 2013 r. sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy słowny CASTELLO nr [...], udzielonego R. z siedzibą w P., na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny, wniesionego przez M. GmbH z siedzibą w O.(Niemcy), stosując art. 246, art. 247 ust. 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, a także art. 98 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. Nr 43, poz. 296 ze zm.) w związku z art. 256 ust. 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, unieważnił prawo ochronne na znak towarowy słowny CASTELLO nr [...] i przyznał M. GmbH z siedzibą w O. (Niemcy) od R. z siedzibą w P.kwotę 2600 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W motywach decyzji Urząd Patentowy RP podał, że rozstrzygnął sprawę w granicach wniesionego sprzeciwu, będąc związanym podstawą prawną wskazaną w jego treści. Organ wyjaśnił, że dokonując oceny znaku towarowego CASTELLO pod kątem art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, uznał, że istnieją podstawy do unieważnienia prawa ochronnego na ten znak. Wskazał, że znak towarowy MONTE CASTELLO nr [...] – w jego ocenie – nie obejmuje towarów podobnych do towarów objętych ochroną spornego znaku, czyli kawy, a wskazana przez wnoszącego sprzeciw okoliczność stanowiąca o podobieństwie między kawą i produktami cukierniczymi nie znajduje uzasadnienia. Fakt, iż towary tak oznaczane zaspokajają potrzeby funkcjonowania organizmu człowieka i przez to mogą wspólnie występować, nie oznacza – zdaniem Urzędu Patentowego RP – że wskazane produkty są do siebie podobne na zasadzie komplementarności, a więc, że ich współwystępowanie jest niezbędne lub też istotne dla korzystania z tych towarów. W opinii organu, w ten sposób nie można uznać, że kawa, wyroby cukiernicze, ciastka i cukier są nieodzowne do używania każdego z tych towarów. Z tego względu – jak wskazał organ – nie dokonywał analizy podobieństwa spornego znaku towarowego względem znaku wspólnotowego nr [...]. Natomiast, oceniając podobieństwo towarów objętych ochroną znaku MONTE CASTELLO nr [...] oraz spornego znaku CASTELLO nr [...], Urząd Patentowy RP przyjął, że towary oznaczone tymi znakami są identyczne, a różnią się jedynie stopniem szczegółowości ich zredagowania. Niemniej zawarte w nich hasła mieszczą się w terminach "kawa" i "produkty związane z produktami otrzymywanymi z kawy". Zarówno kawa, jak i produkty na bazie kawy należą do artykułów powszechnie nabywanych, które w punktach sprzedaży występują zazwyczaj obok siebie. Toteż przeciętny nabywca, w zwykłych warunkach obrotu gospodarczego, bez wątpienia nie będzie rozróżniał źródła pochodzenia tak oznaczanej kawy i wyrobów z niej oferowanych. Oceniając również usługi chronione spornym znakiem nr [...], a więc usługi dotyczące punktów sprzedaży oznaczonych towarów, organ stwierdził, że w tej konkretnej sprawie towary z klasy 30 i usługi z klasy 35 są podobne ze względu na swoją komplementarność. Istnieje między nimi związek funkcjonalny, polegający na tym, że jeden towar jest nieodzowny lub konieczny do użycia drugiego. Ma to istotne znaczenie w sprawie, bowiem dominującym elementem w obu porównywanych znakach towarowych jest słowo "CASTELLO", które w przypadku spornego oznaczenia jest jego jedynym elementem, co w zestawieniu ze znakiem przeciwstawionym MONTE CASTELLO wskazuje na użycie w nich identycznego słowa zarówno w płaszczyźnie fonetycznej, wizualnej i znaczeniowej. Oceniane oznaczenia są zatem podobne, w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, a ich cechy wspólne mogą prowadzić do pomylenia ocenianych znaków. Powyższą decyzję R. z siedzibą w P. uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według obowiązujących norm. Skarżący podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, poprzez unieważnienie prawa ochronnego na sporny znak towarowy CASTELLO nr [...] ze względu na istniejące podobieństwo do znaku MONTE CASTELLO nr [...] w sytuacji, gdy porównanie oznaczeń w płaszczyźnie wizualnej, fonetycznej i znaczeniowej świadczy jednoznacznie o niekolizyjności obu znaków towarowych. Ponadto, skarżący zarzucił także naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. 256 w związku z art. 2538 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, poprzez przyjęcie przez Urząd Patentowy RP, że w tej konkretnej sprawie towary z klasy 30 oraz usługi z klasy 35 są podobne ze względu na swoją komplementarność w sytuacji, gdy wnoszący sprzeciw nie uzasadnił w nim swojego stanowiska w odniesieniu do usług w klasie 35, co dodatkowo świadczy również o naruszeniu art. 246 ust. 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, natomiast uprawniony w odpowiedzi na sprzeciw uznał identyczność towarów objętych oznaczeniami nr [...] i nr [...]. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Spółka M. GmbH z siedzibą w O. (Niemcy), będąca uczestnikiem postępowania, w piśmie procesowym z dnia 19 grudnia 2014 r. zawarła odpowiedź na skargę, wnosząc o jej oddalenie jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j.: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej, rozpoznając sprawę w granicach podstaw zawartych w sprzeciwie, w pełni zasadnie uznał, że udzielone prawo ochronne na znak towarowy CASTELLO nr [...] podlega unieważnieniu, bowiem narusza przepis art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. – Prawo własności przemysłowej (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 1410). Zgodnie z brzmieniem art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym. W świetle przywołanego wyżej przepisu, konieczne jest, by znak towarowy posiadał zdolność odróżniającą, która pozwoli mu na pełną autonomiczność w obrocie zarówno w sensie prawnym, jak i faktycznym, bowiem nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do istniejącego już znaku towarowego. Oznaczenie ma być więc swoistym komunikatorem służącym oznaczeniu produktów lub usług, które będą korzystać z jego sugestywności i oryginalności. Znak towarowy nie może być zatem identyczny lub podobny do znaku towarowego występującego już w obrocie i korzystającego z ochrony, zwłaszcza gdy miałby służyć oznaczaniu towarów identycznych lub podobnych i zachodziłoby ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. W rozpoznawanej sprawie Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej w pełni zasadnie uznał, że sporny znak towarowy CASTELLO nr [...] wykazuje podobieństwo do znaku towarowego MONTE CASTELLO nr [...], w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, i stwarza ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Oczywistym jest, że porównywane znaki towarowe muszą być oceniane jedynie w całości. Dokonując zatem całościowej oceny obu oznaczeń, należy w pierwszej kolejności zastrzec, że prawo ochronne nie może być udzielane tylko jednemu podmiotowi na zasadzie monopolizowania poszczególnych słów występujących w obrocie, zważywszy że słowo "CASTELLO" jest w spornym znaku towarowym jedynym jego elementem słownym i samo oznaczenie pozbawione jest jakiejkolwiek grafiki czy jakichkolwiek innych elementów, które nadawałyby mu autonomiczny i indywidualny wymiar. Przez to sporny znak towarowy wykazuje podobieństwo w zestawieniu ze znakiem towarowym MONTE CASTELLO. Właśnie z uwagi na brak elementów odróżniających w spornym oznaczeniu, słowo "CASTELLO" sugeruje nie tylko związek towarów oznaczanych spornym znakiem towarowym ze znakiem towarowym MONTE CASTELLO, ale także może wskazywać na bezpośredni związek obu oznaczeń, choćby w płaszczyźnie powiązań kapitałowych między przedsiębiorcami, do których należą porównywane znaki towarowe. Urząd Patentowy RP, oceniając podobieństwo towarów objętych ochroną znaku MONTE CASTELLO nr [...] oraz spornego znaku CASTELLO nr [...], przyjął, że towary oznaczone tymi znakami są identyczne, a różnią się jedynie stopniem szczegółowości ich zredagowania. Oceniając również usługi chronione spornym znakiem, a więc usługi dotyczące punktów sprzedaży oznaczonych towarów, organ stwierdził, że w tej konkretnej sprawie towary z klasy 30 i usługi z klasy 35 są podobne ze względu na swoją komplementarność, bowiem istnieje między nimi związek funkcjonalny, polegający na tym, że jeden towar jest nieodzowny lub istotny do użycia drugiego. Ze stanowiskiem tym należy się zgodzić, jednakże strona skarżąca w skardze podnosi, że w tym zakresie organ naruszył art. 246 ust. 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, gdyż niejako "wyręczył" stronę zgłaszającą sprzeciw w zakresie motywowania jego zasadności w odniesieniu do usług w klasie 35. Sąd nie podziela tego zarzutu, gdyż na stronie 3 zgłoszonego sprzeciwu podniesiony został argument podobieństwa oznaczeń wynikający z komplementarnego charakteru towarów i usług. Wykaz usług dla spornego znaku w swym opisie wyraźnie odnosi się do towarów identycznych i podobnych, zresztą ta okoliczność nie była i nie jest w sprawie sporna, co wynika zarówno z samej odpowiedzi na sprzeciw, jak i wniesionej do Sądu skargi, w której skarżący sam przyznaje, że w odpowiedzi na sprzeciw uznał identyczność towarów. Nie można wobec tego przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia art. 246 ust. 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej. Urząd Patentowy RP w motywach decyzji obszernie odniósł się do kwestii podobieństwa towarów oznaczonych wcześniejszym znakiem towarowym strony zgłaszającej sprzeciw i usług oznaczonych spornym znakiem towarowym. Istota wywodów organu w powyższym względzie zasadnie koncentruje się na kwestii podobieństw, jako że analiza przedmiotowych znaków towarowych, przy szczególnym uwzględnieniu ich elementów odróżniających i dominujących, nade wszystko dotyczy oceny podobieństwa towarów i podobieństwa samych oznaczeń. Jak już zostało zaznaczone, oceniane oznaczenia są podobne, w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, a ich cechy wspólne mogą prowadzić do pomylenia ocenianych znaków. Zdolność odróżniająca jest tą cechą znaku towarowego, którą oceniać należy przez pryzmat całościowego oddziaływania danego oznaczenia. Tymczasem porównanie znaków na płaszczyznach: słownej, wizualnej, fonetycznej oraz znaczeniowej wskazuje, że zarówno forma przedstawieniowa znaków, ich brzmienie, jak i treść są podobne. W warstwie słownej sporny znak towarowy składa się z jednego słowa "CASTELLO", natomiast znak przeciwstawiony z dwóch słów: "MONTE" i "CASTELLO". Porównywane znaki różni tylko słowo "MONTE", które nie ma jednak charakteru dominującego, bowiem to słowo "CASTELLO" jest w obu oznaczeniach dominującym. W efekcie struktura słowna porównywanych znaków, pomimo różniącego je słowa "MONTE", pozostaje identyczna, co świadczy, że sporne oznaczenie może być mylące. Analogicznie rzecz się ma, jeśli chodzi o warstwę wizualną i fonetyczną. Sporny znak towarowy jest w płaszczyźnie wizualnej i fonetycznej identyczny z dominującym w przeciwstawionym znaku towarowym elementem słownym "CASTELLO", które wyraża sugestię, że towary oznaczone spornym znakiem towarowym mogą mieć związek ze znakiem towarowym MONTE CASTELLO. Choć w warstwie semantycznej oba znaki towarowe mają inne znaczenie (słowo "CASTELLO" oznacza w języku polskim zamek, zaś zwrot "MONTE CASTELLO" Górę Zamkową), to ta okoliczność nie zmienia faktu, że ich ogólny wyraz (ekspresja) determinowany jest przede wszystkim słowem "CASTELLO", które w konsekwencji wskazuje na istniejące podobieństwo obu znaków. Z kolei identyczność towarów i powszechność ich używania, przy istniejącym podobieństwie samych znaków towarowych, przesądzają o istnieniu ryzyka wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia towarów. W przypadku identycznych towarów oznaczonych podobnymi znakami towarowymi, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie, przeciętny odbiorca może powziąć mylne wyobrażenie czy mniemanie, że towary oznaczone znakiem towarowym strony skarżącej mogą pochodzić od strony zgłaszającej sprzeciw. Ryzyko kojarzenia znaków towarowych jest szczególnym przypadkiem istniejącego prawdopodobieństwa wprowadzenia w błąd, charakteryzujące się tym, że porównywane znaki towarowe, nawet, gdyby nie były mylone przez określony krąg odbiorców, to mogłyby być postrzegane jako należące do tego samego właściciela, co z pewnością nie korespondowałoby z treścią art. 132 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej. Zgodnie ze stosowaną przy ocenie podobieństwa oznaczeń i towarów zasadą wzajemnej korelacji, im większy stopień podobieństwa znaków towarowych, tym mniejszy wystarczy stopień podobieństwa towarów (i odwrotnie), aby przyjąć istnienie niebezpieczeństwa wprowadzenia w błąd. Skoro w rozpoznawanej sprawie towary oznaczane są podobnymi znakami towarowymi, to oznacza to, że dla stwierdzenia istnienia niebezpieczeństwa pomyłek wystarczy niewielki stopień podobieństwa towarów, które akurat w tym przypadku są również identyczne. Zachodzi zatem niemal podwójna identyczność (towarów i oznaczeń), w pełni uzasadniająca zaskarżoną decyzję Urzędu Patentowego RP. Nie można wobec tego przyjąć, że w sprawie doszło do naruszenia powołanych w skardze przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 8, art. 77 i art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) w związku z art. 256 w związku z art. 2538 ww. ustawy – Prawo własności przemysłowej, w stopniu uzasadniającym konieczność wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Skarżący zarzuca, że Urząd Patentowy RP nie odniósł się do faktury z dnia [...] lipca 2007 r. i odmówił przesłuchania go w charakterze strony na okoliczność, że co najmniej od dnia [...] lipca 2007 r. wprowadzał do obrotu towary zawierające w swym oznaczeniu znak towarowy "CASTELLO". W ocenie Sądu, zarzut ten nie jest zasadny, ponieważ – po pierwsze – organ do tych okoliczności odniósł się w uzasadnieniu decyzji, a – po drugie – Urząd Patentowy RP rozpoznaje sprawę w granicach podstaw zawartych w sprzeciwie, co oznacza, że zarówno dowód z faktury, jak i dowód z przesłuchania strony na okoliczność używania spornego znaku towarowego nie mają prawnego znaczenia w sprawie, w której podstawą zgłoszonego sprzeciwu była tylko kwestia podobieństwa znaków towarowych, nie zaś kwestia nabycia przez sporny znak towarowy wtórnej zdolności odróżniającej. W takim stanie rzeczy, decyzję o unieważnieniu prawa ochronnego na znak towarowy CASTELLO nr [...], udzielonego R. z siedzibą w P., należy uznać za prawidłową, zaś zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, mające jedynie charakter polemiczny. Sąd nie stwierdził takich naruszeń prawa materialnego i procesowego, które miałyby wpływ na wynik sprawy i skutkowałyby koniecznością uwzględnienia skargi. Z tych względów, uznając skargę za nieuzasadnioną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, stosując art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji wyroku.