II OZ 1019/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wa 107/14 odmawiające dopuszczenia do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego obowiązku przeprowadzenia procedury oddziaływania na obszar Natura 2000 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt IV SAB/Wa 107/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił dopuszczenia Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] do udziału w postępowaniu sądowym w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego obowiązku przeprowadzenia procedury oddziaływania na obszar Natura 2000. Sąd wskazał, że [...] S.A. z siedzibą w W. pismem z 15 kwietnia 2014 r. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. Ogólnopolskie Towarzystwo [...] pismem z 29 maja 2014 r., wniosło o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony. W uzasadnieniu wniosku podniosło, że Towarzystwo jest uczestnikiem w postępowaniu przed Regionalnym Dyrektorem Ochrony Środowiska w W. którego dotyczy ww. skarga z 15 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Z powyższych przepisów wynika, że uczestnicy postępowania dzielą się na dwie grupy: uczestników postępowania sądowego z mocy prawa (§ 1) oraz uczestników postępowania dopuszczonych do udziału w postępowaniu przez sąd (§ 2). Ogólnopolskie Towarzystwo [...] wniosło o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania na prawach strony na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie przedmiotem postępowania ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. jest wyłącznie zbadanie, czy Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w W. pozostaje w bezczynności w zakresie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia w trybie art. 98 ustawy z 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Sąd wskazał, że skargę na bezczynność wnosi do sądu administracyjnego strona, która nie akceptuje stanu polegającego na braku rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przez organ. Nie budzi zatem wątpliwości, że stronami postępowania sądowego w takiej sprawie są wyłącznie skarżący i organ administracji. W postępowaniu tym nie ma miejsca na rozstrzyganie interesów innych osób. Nie dotyczy ono bowiem merytorycznych kwestii danej sprawy administracyjnej, a jedynie prawidłowości przebiegu postępowania administracyjnego. Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. Na powyższe postanowienie Ogólnopolskie Towarzystwo [...] złożyło zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania – art. 33 § 1 p.p.s.a., co ma istotny wpływ na wynik orzeczonej odmowy, jak również naraża postępowanie prowadzone ze skargi spółki [...] na bezczynność RDOŚ w W. na jego nieważność z tytułu art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy. Podstawę prawną do orzekania w przedmiocie dopuszczenia podmiotów do toczącego się postępowania sądowego stanowi art. 33 p.p.s.a. Generalną zasadą wyrażoną w art. 32 p.p.s.a. jest, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Jednak rozszerzeniem tej zasady jest art. 33 p.p.s.a., który w § 1 stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Uczestnicy z § 1 wstępują do postępowania sądowoadministracyjnego z mocy prawa, dlatego badanie ich interesu prawnego jest zbędne. Ich interes prawny został już zweryfikowany w postępowaniu administracyjnym. Z kolei organizacje społeczne, o których mowa w § 2 in fine, występują w sprawach innych osób w charakterze rzecznika interesu społecznego. Kategoria interesu prawnego jest wobec tego nieadekwatna w tym wypadku, a badaniu sądowemu podlegają cele statutowe organizacji w zestawieniu z przedmiotem konkretnej sprawy sądowoadministracyjnej (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2011, s. 187). Podkreślenia wymaga, że postępowanie ze skargi na bezczynność stanowi odrębne postępowanie, fakt uczestniczenia Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] w postępowaniu administracyjnym w przedmiocie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia nie oznacza zatem, że Stowarzyszenie to staje się z mocy prawa uczestnikiem postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w W. w przedmiocie rozpoznania wniosku dotyczącego obowiązku przeprowadzenia procedury oddziaływania na obszar Natura 2000. Stowarzyszenie wystąpiło z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w takim postępowaniu w charakterze uczestnika na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., rolą Sądu jest zatem dokonanie oceny, czy cele statutowe tej organizacji pozostają w związku z przedmiotem sprawy sądowoadministracyjnej. Niezasadnie zatem podnosi wnoszący zażalenie, że w sprawie naruszono art. 33 § 1 p.p.s.a. Nieprawidłowe jest natomiast stanowisko Sądu I instancji, że udział w sprawie ze skargi na bezczynność mogą brać jedynie skarżący i organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi. Przyjęcie takiego stanowiska zadecydowało o odmowie dopuszczenia Ogólnopolskiego Towarzystwa [...] do udziału w postępowaniu sądowym. Wskazać należy, że w sprawie ze skargi na bezczynność organu przedmiot zaskarżenia stanowi niepodejmowanie przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności. Podstawowym celem skargi na bezczynność jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Należy przyjąć, że stroną postępowania w sprawie ze skargi na bezczynność organu może być nie tylko skarżący, który domaga się wydania aktu lub podjęcia czynności oraz organ, którego bezczynność jest przedmiotem skargi, ale także inne podmioty, które mają interes prawny w sprawie, której skarga na bezczynność dotyczy, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Odmienne stanowisko nie znajduje oparcia w przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Okoliczność, że w rozpoznawanej sprawie to nie Ogólnopolskie Towarzystwo [...] wniosło skargę na bezczynność w rozpoznaniu wniosku dotyczącego obowiązku przeprowadzenia procedury oddziaływania na obszar Natura 2000 nie oznacza sama przez się, że nie może być dopuszczone do udziału w tej sprawie. Kwestia ta wymaga dokonania przez Sąd I instancji oceny spełnienia przez Stowarzyszenie przesłanek z art. 33 § 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.