I OZ 547/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Fundacji [...] we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wr 478/14 oddalające wniosek Fundacji [...] we W. o uzupełnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 478/14 w sprawie ze skargi Fundacji [...] we W. na decyzję Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu. Pismem z dnia 16 czerwca 2014 r. Fundacja [...] we W., reprezentowana przez adw. A. K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na decyzję Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia informacji. Na rozprawie w dniu 19 grudnia 2014 r. Sąd stwierdził, że do akt sprawy zostały dołączone pisma Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia 12 sierpnia i 17 października 2014 r., z których wynika, iż adw. A. K. została zawieszona w czynnościach zawodowych (pierwsze pismo), a dnia 17 października 2014 r. ustały przyczyny zawieszenia w czynnościach zawodowych (drugie pismo). Wobec tego, że adw. A. K. została zawieszona w wykonywaniu czynności adwokackich, Sąd zobowiązał Prezesa Fundacji [...] we W. – J. B. do podpisania skargi, który w dniu rozprawy skargę podpisał. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, wyrokiem z dnia 30 grudnia 2014 r., sygn. akt IV SA/Wr 478/14 uwzględnił skargę Fundacji [...] we W. na opisaną wyżej decyzję Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia [...] czerwca 2014 r. i uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] maja 2014 r. (pkt I sentencji), nie orzekając w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji (pkt 2 sentencji). W dniu 23 lutego 2015 r. adw. A. K. działając w imieniu skarżącej Fundacji złożyła wniosek o uzupełnienie wyroku z dnia 30 grudnia 2014 r. poprzez wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów procesu i orzeczenie zasądzenia od organu na rzecz skarżącej kosztów procesu w kwocie 457 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 10 marca 2015 r. oddalił wniosek o uzupełnienie wyroku. W ocenie Sądu brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku adw. A. K. o uzupełnienie wyroku z dnia 30 grudnia 2014 r. albowiem wymieniona osoba z uwagi na brak uprawnień do wykonywania zawodu nie mogła skutecznie złożyć skargi ani reprezentować strony skarżącej w toku postępowania. Sąd stwierdził, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż uchwałą Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] adw. A. K. została zawieszona w czynnościach zawodowych. Pismem z dnia 12 sierpnia 2014 r. Dziekan ORA poinformował Sąd, że wobec zawieszenia wymienionego adwokata w czynnościach zawodowych, z dniem 12 sierpnia 2014 r. wyznaczono jego zastępcę w osobie adw. A. A.. Pismem z dnia 17 października 2014 r. Dziekan ORA poinformował Sąd, że w tym dniu ustały przyczyny zawieszenia adw. A. K. w czynnościach zawodowych. Zdaniem Sądu skoro adw. A. K. sporządziła i wniosła skargę w dniu 16 czerwca 2014 r., a więc w czasie gdy nie miała prawa wykonywać zawodu adwokata (od dnia [...] kwietnia 2014 r. do dnia 17 października 2014 r.) to udzielone jej przez stronę skarżącą pełnomocnictwo w dniu 16 czerwca 2014 r. wobec faktu zawieszenia w czynnościach adwokackich było nieskuteczne. Zgodnie bowiem z art. 4b pkt 5 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 635 ze zm.) adwokat nie może wykonywać zawodu w razie orzeczenia kary zawieszenia w czynnościach zawodowych albo tymczasowego zawieszenia w wykonywaniu czynności zawodowych. Oznacza to, że adwokat zawieszony w wykonywaniu czynności między innymi nie może występować przed sądami. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 157 § 1 i § 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) oddalił wniosek o uzupełnienie wyroku. Zażalenie na powyższe postanowienie w imieniu skarżącej Fundacji złożyła adw. A. K., zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu naruszenie: 1. art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. przez oczywiste naruszenie uprawnienia skarżącej do zwrotu poniesionych przez stronę kosztów sądowych (wpis od skargi) jako składnika kosztów postępowania; 2. art. 133 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a. przez pominięcie istotnej treści zaprotokołowanego oświadczenia, że "adw. A. K. wniosła odwołanie od uchwały z dnia [...] kwietnia 2014 r. i zostało ono rozpatrzone w dniu 22 lipca 2014 r. w ten sposób, że zaskarżoną uchwałę z dnia [...] kwietnia 2014 r. utrzymano w mocy.", co przy suspensywnym charakterze odwołania (art. 46 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze) powinno prowadzić do ustalenia, iż w dacie 16 czerwca 2014 r. adw. A. K. była adwokatem uprawnionym do zastępstwa procesowego i dokonywania czynności, 3. art. 4b pkt 5 ustawy Prawo o adwokaturze, przez niewłaściwe zastosowanie tego przepisu do ustalenia kwestii zdolności adw. A. K. bycia pełnomocnikiem procesowym przed sądem administracyjnym w dacie 16 czerwca 2014 r., ponieważ przepis ten dotyczy ściśle "orzeczenia kary zawieszenia w czynnościach zawodowych albo tymczasowego zawieszenia w wykonywaniu czynności zawodowych", co zdolne są orzec wyłącznie właściwe organy dyscyplinarne, a nie okręgowa rada adwokacka, 4. art. 44 ust. 3 w zw. z art. 46 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturze przez niezastosowanie tego przepisu do ustalenia kwestii uprawienia adw. A. K. bycia pełnomocnikiem procesowym przed sądem administracyjnym w dacie 16 czerwca 2014 r. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że powołany przez Sąd pierwszej instancji art. 4b pkt 5 ustawy Prawo o adwokaturze podlega wykładni ścisłej, a to znaczy, że dotyczy instytucji odpowiedzialności dyscyplinarnej – kary zawieszenia w czynnościach zawodowych (art. 81 ust.1 pkt 4 ustawy) lub tymczasowego zawieszenia w czynnościach (art. 95j). O tych środkach orzeka wyłącznie sąd dyscyplinarny, a nie okręgowa rada adwokacka. W żaden sposób nie da się powiązać materii z art. 4b pkt 5 ustawy z kompetencjami okręgowej rady adwokackiej, o których mowa w art. 44 ust. 3 ustawy. Uchwała wydana na podstawie art. 44 ust. 3 nie jest natychmiast wykonalna, tak jak w przypadku kary tymczasowego zawieszenia w czynnościach (art. 95j ust. 2) i jest zaskarżalna odwołaniem (art. 46), które co do zasady jest środkiem suspensywnym i ustawa w tym zakresie inaczej nie stanowi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne, bowiem w rozpoznawanej sprawie istniały podstawy do wydania orzeczenia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania sądowego obejmujących zarówno koszty sądowe, jak również koszty zastępstwa procesowego, a tym samym wniosek o uzupełnienie wyroku z dnia 30 grudnia 2014 r. złożony na podstawie art. 157 § 1 p.p.s.a. winien być uwzględniony przez Sąd pierwszej instancji. W pierwszej kolejności wskazać należy, że niezależnie od przyczyn, jakie legły u podstaw odmowy uzupełnienia wyroku w zakresie kosztów zastępstwa procesowego, Sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić wniosek skarżącej o uzupełnienie wyroku co do zwrotu kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z treścią art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego czy to przez stronę osobiście, czy też reprezentowaną przez adwokata lub radcę prawnego zawsze zalicza się koszty sądowe (art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie wniosek o zwrot kosztów postępowania został zawarty w skardze, spełniał więc warunek z art. 210 p.p.s.a., zaś skuteczność wniesionej skargi – wobec zakwestionowania przez Sąd uprawnienia do wykonywania czynności zawodowych przez adw. A. K. w dniu sporządzenia i podpisania skargi - została potwierdzona na rozprawie podpisem Prezesa skarżącej Fundacji. W sytuacji zatem uwzględnienia skargi przez Sąd pierwszej instancji, żądanie orzeczenia zwrotu kosztów postępowania w tym zakresie było uzasadnione. Zasadnie również zakwestionowano w zażaleniu odmowę uzupełnienia wyroku co do zasądzenia od organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sąd pierwszej instancji uznał, że skoro adw. A. K. sporządziła i wniosła skargę w dniu 16 czerwca 2014 r., a więc w czasie gdy nie miała prawa wykonywać zawodu adwokata (od dnia [...] kwietnia 2014 r. do dnia 17 października 2014 r.) to - z uwagi na treść art. 4b ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o adwokaturze - udzielone jej przez stronę skarżącą pełnomocnictwo w dniu 16 czerwca 2014 r. wobec faktu zawieszenia w czynnościach adwokackich było nieskuteczne. Z powyższym stanowiskiem nie można się jednak zgodzić. Uszło bowiem uwadze Sądu, że jak wynika z pism nadesłanych przez Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej we W. oraz z treści oświadczeń złożonych do protokołu rozprawy przeprowadzonej w dniu 19 grudnia 2014 r., adw. A.K. została zawieszona w czynnościach zawodowych na mocy uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej we W. z dnia [...] kwietnia 2014 r. Ten tryb zawieszenia w czynnościach zawodowych prowadzony w oparciu o przepisy art. 44 ust. 3 i art. 46 powołanej ustawy nie dotyczy instytucji odpowiedzialności dyscyplinarnej, którą regulują m.in. powołany przez Sąd art. 4b ust. 1 pkt 5 oraz przepisy działu VIII ustawy. Art. 4b ust. 1 pkt 5 stanowi, że adwokat nie może wykonywać zawodu w razie orzeczenia kary zawieszenia w czynnościach zawodowych albo tymczasowego zawieszenia w wykonywaniu czynności zawodowych. Do orzekania w przedmiocie tego rodzaju kary dyscyplinarnej właściwy jest natomiast sąd dyscyplinarny (art. 91 ust. 1). Ponadto zgodnie z treścią art. 95j ust. 2 ustawy, orzeczenie sądu dyscyplinarnego o tymczasowym zawieszeniu jest natychmiast wykonalne, zaś na postanowienie w tym przedmiocie przysługuje zażalenie. Postanowień odnośnie natychmiastowej wykonalności brak jest natomiast w przepisach regulujących podejmowanie przez okręgową radę adwokacką uchwał o czasowym zawieszeniu w czynnościach zawodowych z powodu zalegania z zapłatą składki. Zatem a contrario, wniesienie odwołania od takiej uchwały wstrzymuje jej wykonanie do czasu rozpoznania odwołania przez Prezydium Naczelnej Rady Adwokackiej. Mając na uwadze powyższe, nie można uznać, że skarżącej nie przysługuje zwrot kosztów postępowania obejmujących zastępstwo procesowe, skoro w dniu złożenia skargi, tj. 16 czerwca 2014 r. nie było jeszcze rozpoznane odwołanie adw. A. K. - pełnomocnika sporządzającego skargę - od uchwały Okręgowej Rady Adwokackiej z dnia [...] kwietnia 2014 r. Powyższe potwierdza pismo Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej informujące, że z dniem 12 sierpnia 2014 r. (a zatem dopiero po rozpoznaniu odwołania i wydaniu w dniu [...] lipca 2014 r. uchwały utrzymującej w mocy uchwałę ORA) wyznaczono z urzędu zastępcę adw. A.K.. Ponownie rozpoznając wniosek skarżącej o uzupełnienie wyroku, Sąd pierwszej instancji weźmie pod uwagę powyższe rozważania i wyda orzeczenie w przedmiocie zasądzenia zwrotu kosztów postępowania sądowego, obejmujących zarówno koszty sądowe uiszczone przez skarżącą, jak i koszty zastępstwa procesowego z uwzględnieniem norm przepisanych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.