II OZ 177/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 17 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 30 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Gd 819/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Pomorskiego z [...] września 2014 r. Nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 30 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił J. J. przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego z [...] września 2014 r. w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że według oświadczenia skarżący przebywa w areszcie śledczym, nie jest zatrudniony i nie posiada jakichkolwiek środków finansowych. Zarządzeniem z 31 października 2014 r. skarżący został zobowiązany do przedłożenia informacji od Dyrektora Aresztu Śledczego, czy skarżący świadczy pracę i jaka jest wysokość jego dochodu miesięcznego, oświadczenia, czy od 1 stycznia 2014 r. inicjował postępowania w przedmiocie przewlekłości postępowania sądowego przed sądami powszechnymi i wnosił do sądów powszechnych pozwy o zapłatę. Skarżący w piśmie z 17 listopada 2014 r. poinformował, że nie składał pozwów oraz skarg na przewlekłość postępowania sądowego. Przedłożył zaświadczenie Dyrektora Aresztu Śledczego w W., z którego wynika, że skarżący posiada na koncie depozytowym jako akumulację kwotę 1.535,69 zł. oraz obciążony jest zajęciami komorniczymi w kwocie 197.374,26 zł. Zarządzeniem z 11 grudnia 2014 r. skarżący został zobowiązany do wyjaśnienia, czy występuje obecnie w charakterze strony powodowej w jakichkolwiek sprawach o zapłatę z uwzględnieniem wysokości kwot pieniężnych zasądzonych i wypłaconych na jego rzecz. Skarżący podał, że nie jest stroną jakiegokolwiek postępowania ani nie uzyskał jakichkolwiek środków pieniężnych w następstwie wniesionych pozwów oraz skarg na przewlekłość postępowania sądowego. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że oświadczenia skarżącego o stanie majątkowym i dochodach nie można uznać za wiarygodne. Rubryki formularza PPF od 6 do 10 zostały wypełnione sformułowaniem "brak". Z przedstawionego zaświadczenia wydanego przez administrację Aresztu Śledczego w W. wynika, że wnioskodawca posiada jako akumulację określoną kwotę pieniężną oraz zadłużenie w określonej w zaświadczeniu wysokości. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu I instancji, skarżący zaprzeczył, że inicjował jakiekolwiek postępowania sądowe. Sąd I instancji wyjaśnił, że z urzędu znana jest mu okoliczność o oświadczeniu skarżącego z 2011 r., z którego wynika, że skarżący zainicjował ponad 6 tysięcy spraw sądowych (uzasadnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 18 grudnia 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 116/12). W niektórych ze spraw zasądzono na rzecz skarżącego lub przyznano mu określone kwoty pieniężne (uzasadnienie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 16 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 679/12). Sądowi I instancji z urzędu znany jest też fakt inicjowania przez skarżącego kolejnych postępowań, zmierzających do uzyskania środków pieniężnych. W ocenie Sądu I instancji, skarżący w sposób "selektywny" i niepełny przedstawia swoją sytuację materialną. Ewentualne należności pieniężne, zasądzone w procesach sądowych o zapłatę lub o odszkodowanie, względnie kwoty przyznane w postępowaniach dotyczących przewlekłości postępowania sądowego, rzutują bowiem na zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Sądu I instancji, fakt, że skarżący znajduje się obecnie w areszcie śledczym i nie jest zatrudniony, nie oznacza automatycznie, że nie posiada w ogóle środków finansowych. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Wniósł o zmianę postanowienia zgodnie z treścią wniosku o przyznanie prawa pomocy. W jego ocenie, ze złożonego oświadczenia wynika, że skarżący nie jest w stanie uiścić kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 oraz art. 252 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Instytucja prawa pomocy ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swoją sytuację materialną nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Zasadą jest, że strona powinna partycypować w kosztach postępowania, w szczególności, jeśli posiada stały miesięczny dochód. Prawo pomocy jest zaś instytucją, która stanowi wyjątek od tej zasady. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji powinny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie podstawowe znaczenie ma fakt, że skarżący składa niepełne i sprzeczne oświadczenia w zakresie swojej sytuacji materialnej. Sąd I instancji przedstawił szczegółową analizę oświadczeń skarżącego oraz okoliczności znanych temu Sądowi z urzędu. Analiza ta prowadzi do wniosku, że skarżący unika udzielenia odpowiedzi na kierowane do niego wezwania. W takiej sytuacji Sąd I instancji trafnie przyjął, że brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy. Z tych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.