II SA/Wa 1490/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Olga Żurawska – Matusiak Sędzia WSA – Andrzej Góraj Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. Z. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania uchyla zaskarżone postanowienie i utrzymane nim w mocy postanowienie z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Minister Obrony Narodowej decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...], działając na podstawie art. 74 ust. 1 i art. 75 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 78 ust. 1 oraz art. 79 ust. 1 i 6 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 ze zm.) i § 122 pkt 1 oraz § 132 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38 ze zm.), zwolnił [...] K. Z. z zawodowej służby wojskowej wskutek wypowiedzenia dokonanego przez skarżącego i przeniósł go do rezerwy określając, że zwolnienie nastąpi po upływie okresu wypowiedzenia z dniem [...] lutego 2003 r. W pouczeniu stwierdzono, że decyzję wydaje się do celów ewidencyjnych. Pismem z dnia [...] marca 2014 r. zatytułowanym "Wniosek" skarżący zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o przywrócenie, na podstawie art. 58 k.p.a., terminu odwołania od powyższej decyzji. Jednocześnie w treści tegoż pisma podał, że: "wnioskuję zgodnie z Art. 127 § 3 kpa, o ponowne rozpatrzenie sprawy. (...) zwracam się do Pana Ministra o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie wymuszonej Decyzji Nr [...] MON z dnia [...]" (...) W związku z przedstawionymi wyżej okolicznościami przedmiotowej sprawy, zwracam się do Pana Ministra o ponowne jej rozpatrzenie i zmianę Decyzji Nr [...] MON z dnia [...]". W uzasadnieniu podał, że decyzja ta winna być wydana na wniosek organu wojskowego, a nie na wypowiedzenie przez żołnierza, bowiem złożenie wypowiedzenia w styczniu 2003 r. zostało wymuszone przez przełożonych, lecz w aktach sprawy aktualnie go nie ma, a znajduje się wypowiedzenie z dnia [...] grudnia 2002 r., które choć opatrzone jego podpisem, nie zostało przez niego sporządzone. Poprzednio nie składał on odwołania, ale teraz są to nowe okoliczności, o których dowiedział się w ciągu ostatnich 7 dni. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. nr [...], działając na podstawie art. 61a oraz art. 268a k.p.a., odmówił wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu – powołując się na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że na podstawie art. 61a k.p.a., organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego wtedy, gdy spełnione są następujące przesłanki: żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub postępowanie nie może być wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn, a przez inne uzasadnione przyczyny, zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwem, należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. w przepisach prawa brak jest podstawy materialno – prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Przesłanką wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania może być nie tylko brak legitymacji procesowej wnoszącego żądanie (przesłanka podmiotowa), ale także wynikać to może ze względów przedmiotowych, jednak okoliczność zaistnienia przeszkody przedmiotowej musi być znana już w chwili złożenia wniosku. W rozpoznawanej zaś sprawie przeszkoda przedmiotowa w postaci braku możliwości wniesienia odwołania znana była skarżącemu w chwili złożenia niniejszego wniosku, bowiem potwierdził on w dniu [...] lutego 2003 r. własnoręcznym podpisem doręczenie rozstrzygnięcia z dnia [...] stycznia 2003 r. i tym samym przyjąć należy, że zapoznał się z pouczeniem, iż rozstrzygnięcie wydano dla celów ewidencyjnych, co oznaczało że nie przysługuje i nigdy nie przysługiwało stronie prawo wniesienia odwołania. Tym samym zaistniała okoliczność przeszkody przedmiotowej, która była znana już w chwili złożenia wniosku przez skarżącego w postaci wyłączenia możliwości wniesienia środka odwoławczego. Wskazano również, że zgodnie z treścią § 132 ust. 4 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 grudnia 1996 r. w sprawie służby wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 7, poz. 38) rozstrzygnięcie w przypadku wniesienia przez żołnierza zawodowego wypowiedzenia wydawane było dla celów ewidencyjnych. Od decyzji wydawanych dla celów ewidencyjnych nie przysługiwały środki odwoławcze, zaś pogląd ten znajduje potwierdzenie w utrwalonej linii orzeczniczej sądów administracyjnych m.in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2002 r. sygn. akt OSA 9/01. We wniosku z dnia [...] maja 2014 r. do Ministra Obrony Narodowej o ponownie rozpatrzenie sprawy skarżący zarzucił, że nie otrzymał "pierwszego" rozkazu o zwolnieniu i w dalszej części podniósł zarzuty, jak we wniosku z dnia [...] marca 2014 r. Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...], mając za podstawę art. 127 § 1 i 3 oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie z dnia [...] maja 2014 r. i w uzasadnieniu powołał się na tę samą argumentację. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący K. Z. nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem i wniósł o uchylenie zaskarżonego i poprzedzającego go postanowienia. W uzasadnieniu zaś podniósł, że odmowa wszczęcia postępowania w sprawie objętej wydanym przez Ministra Obrony Narodowej postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nastąpiła z rażącym naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, tj. art. 6 – 9, 12 i 35, 61 § 1, 77 – 78, 80, 136, 138 § 2 oraz art. 145 § 1 pkt 1 – 2 i 5 k.p.a. utrzymując, iż organ nierzetelnie i niedokładnie przeanalizował sprawę oraz nie ustosunkował się do twierdzeń oraz jego argumentów istotnych – jego zdaniem dla jej rozstrzygnięcia. Niezależnie od powyższego wskazał na przepisy prawa materialnego i procesowego, które jego zdaniem zostały naruszone przy wydaniu decyzji Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...] (pkt [...]) w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez żołnierza zawodowego. Zaistniałe z tego tytułu nieprawidłowości stanowią podstawę materaialnoprawną do merytorycznego rozpatrzenia sformułowanych żądań i na poparcie tej tezy powołał uchwałę Sądu Najwyższego oraz orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. W piśmie procesowym z dnia [...] września 2014 r. skarżący stwierdził, że rozkaz z dnia [...] stycznia 2003 r. nie był wydany jedynie dla celów ewidencyjnych i przysługiwał od niego środek zaskarżenia i w dalszej części powtórzył zarzuty co do zasadności zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m. in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych powodów, aniżeli podniesione przez skarżącego. Zezwala na to treść art. 134 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zgodnie z którym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną i nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Na samym wstępie stwierdzić należy, że stosownie do treści art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, a prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełni czynności, dla której był określony termin (§ 2). W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, że skarżący pismem z dnia [...] marca 2014 r. zatytułowanym "Wniosek" zwrócił się do Ministra Obrony Narodowej o przywrócenie, na podstawie art. 58 k.p.a., terminu odwołania od decyzji z dnia [...] stycznia 2003 r. nr [...]. Jednocześnie w treści tegoż pisma podał, że: "wnioskuję zgodnie z Art. 127 § 3 kpa, o ponowne rozpatrzenie sprawy. (...) zwracam się do Pana Ministra o ponowne rozpatrzenie sprawy i uchylenie wymuszonej Decyzji Nr [...] MON z dnia [...]" (...) W związku z przedstawionymi wyżej okolicznościami przedmiotowej sprawy, zwracam się do Pana Ministra o ponowne jej rozpatrzenie i zmianę Decyzji Nr [...] MON z dnia [...]". W uzasadnieniu podał m. in., że poprzednio nie składał on odwołania, ale teraz są to nowe okoliczności, o których dowiedział się w ciągu ostatnich 7 dni. A zatem pismo skarżącego nie budzi żadnych wątpliwości, że chodzi mu o przywrócenie terminu do ponownego rozpatrzenia sprawy i z treści tego pisma wynika też jednoznacznie, że dopełnił on czynności, dla której był określony termin, a więc złożył również wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast w myśl art. 61a k.p.a., który stanowił materialnoprawną podstawę zaskarżonego postanowienia, gdy postępowanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, zaś według art. 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Rację należy przyznać organowi, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a k.p.a. należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. w przepisach prawa brak jest podstawy matarialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. Jednakże z drugiej strony stwierdzić należy po pierwsze, że wniosek strony wiąże organ co do jego treści, a w rozpoznawanej sprawie dotyczył on przywrócenia terminu do złożenia odwołania. Po drugie, do rozpatrzenia tego właśnie wniosku – wbrew stanowisku organu – nie występował żaden brak podstawy materialnoprawnej. Po trzecie natomiast – a właściwie przede wszystkim – przy złożeniu wniosku o przywróceniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie można uznać, że dotyczy on – zgodnie z treścią art. 61 § 1 k.p.a. – wszczęcia nowego postępowania administracyjnego, bowiem instytucja prawna przewidziana w art. 58 k.p.a. wystąpiła w rozpoznawanej sprawie w toku wszczętego już oraz prowadzonego postępowania administracyjnego i żądaniem skarżącego nie było wszczęcie nowego postępowania administracyjnego. Zatem przepis art. 61a k.p.a. nie mógł mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Stąd też rozpoznając sprawę na nowo, organ rozpozna wniosek skarżącego z dnia [...] marca 2014 r. w trybie art. 58 k.p.a. i wyda stosowne postanowienie w przedmiocie przywrócenia, bądź odmowy przywrócenia, terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zaś w zależności od wydanego rozstrzygnięcia, będzie miał również możliwość ewentualnego, w zależności od poczynionych ustaleń, wydania postanowienia w trybie art. 134 k.p.a. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) w zw. z art. 152 i w zw. z art. 132 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji wyroku.