II FZ 112/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia G. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt III SA/Wa 3059/14 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie z skargi G. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 25 lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. postanawia : oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3059/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił G. T. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący pismem z dnia 29 sierpnia 2014 r. wniósł skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 25 lipca 2014 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2007 r. W skardze zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Do wniosku załączył formularz PPF, w którym wnosząc o zwolnienie od kosztów sadowych, poinformował o tym, że od 2008 r. nie prowadzi działalności gospodarczej, bieżące wydatki pokrywa ze środków żony, prowadzącej działalność gospodarczą, która nie uzyskuje jednak żadnego dochodu, posiadane środki finansowe są wydatkowane na bieżące rachunki. Wskazał ponadto, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i trójką dzieci (ur. 1988, 1993, 2000 r.), posiada działkę rolną 0,5 ha zajętą w postępowaniu egzekucyjnym i cały majątek został zajęty w ramach postępowania egzekucyjnego. W wykonaniu wezwania referendarza sądowego skarżący w piśmie z 17 października 2014 r. oświadczył, m.in., że nie pracuje, nie prowadzi działalności gosp., nie posiada rachunków bankowych, nie osiągnął w 2013 i 2014 r. żadnych dochodów, utrzymuje się z okazjonalnych prac dorywczych, z których dochodów nie jest w stanie wykazać. Poza tym dodał, że nie jest w stanie oznaczyć kosztów utrzymania, nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna ani nie korzysta z pomocy społecznej. Postanowieniem z dnia 31 października 2014 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z uwagi na nieprzekazanie informacji, o które strona była wzywana. Skarżący wniósł sprzeciw od tego postanowienia. W uzasadnieniu pisma wskazał, że nieprzekazanie dokumentów, o które wzywał referendarz sądowy wynikało z fizycznego braku możliwości jego wykonania, a nie złej woli skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpatrzeniu sprzeciwu, postanowieniem wspomnianym na wstępie odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd I instancji w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że po pierwsze skarżący nie wykonał należycie wezwania referendarza z dnia 15 października 2014 r. Dodatkowo, w ocenie Sądu I instancji przedstawione oświadczenia i dokumentny nie dały dostatecznych podstaw do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, a co za tym idzie, do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na powyższą ocenę składało się niepełne i zawierające sprzeczności przedstawienie sytuacji finansowej i majątkowej przez skarżącego. Skarżący wywiódł zażalenie, w którym wniósł o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej "p.p.s.a."). W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący dowiódł, że nie posiada środków niezbędnych do poniesienia kosztów sądowych. W konsekwencji skarżący spełnił wszystkie warunki prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę, która wynika z art. 199 p.p.s.a. Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny zwraca uwagę, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wezwał skarżącego do nadesłania dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń, takich jak kalkulacji kosztów życia czy wykazanie sytuacji finansowej osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe, odpisu wyciągu z rachunków bankowych, zestawienie faktur VAT za ostatnie sześć miesięcy prowadzenia działalności gospodarczej, zestawienie należności i zobowiązań, precyzyjne wskazanie źródeł utrzymania i dochodów z nich osiągniętych, wskazania miesięcznych kosztów utrzymania. W odpowiedzi na wezwanie skarżący pismem z 17 października 2014 r. ograniczył się jedynie do stwierdzenia, że nie posiada rachunków bankowych, nie uzyskuje dochodów oraz, że nie jest w stanie wykazać kosztów utrzymania. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności nie można się zgodzić z stanowiskiem skarżącego, iż Sąd I instancji naruszył art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podkreślić należy, że skarżący został wezwany do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, z tego obowiązku nie wywiązał się jednak w pełni. Nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów potwierdzających jego trudną sytuacje majątkową. W takiej sytuacji niemożliwe było dokonanie merytorycznej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy przez Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyznanie skarżącemu na podstawie przedstawionych oświadczeń tego prawa, naruszałoby nie tylko przepisy p.p.s.a., ale również art. 84 Konstytucji RP, ponieważ stanowiłoby nieuzasadnione odstąpienie od zasady powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych.. Ponownie należy podkreślić, że to na skarżącym spoczywał obowiązek przedstawienia takiej dokumentacji, która wykazałaby spełnienie przesłanki o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., tego jednak strona skarżąca nie uczyniła, w związku z powyższym przyznanie przez Sąd I instancji prawa pomocy byłoby działaniem nieprawidłowym. Z tych względów zażalenie jako bezzasadne należało oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.