II SA/Bd 1191/14

WyrokWSA w Bydgoszczy2015-01-08

Skład orzekający: Anna Klotz, Leszek Tyliński, Wojciech Jarzembski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji prawidłowo ustalił, że rozpoczęcie działalności gospodarczej na nieruchomości nastąpiło przed datą wejścia w życie art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co skutkowałoby brakiem możliwości zastosowania sankcji określonych w tym przepisie?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy administracji nie wykonały w pełni wskazań zawartych w poprzednim orzeczeniu sądu. Brak było wystarczających dowodów na jednoznaczne ustalenie daty rozpoczęcia działalności gospodarczej przez K. K. przed 11 lipca 2003 r. Organy pominęły sprzeczne dowody i nie dokonały pełnej oceny charakteru prowadzonej działalności, co naruszyło przepisy postępowania.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy odmawiającą nakazania wstrzymania użytkowania terenu lub przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania nieruchomości należących do E. i K. K. Skarżący zarzucał prowadzenie działalności produkcyjnej niezgodnej z planem miejscowym oraz bezprawność obiektów budowlanych. Organy administracji uznały, że działalność miała charakter usługowy i rozpoczęła się przed wejściem w życie art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...], stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: Sędzia WSA Leszek Tyliński (spr.) Sędzia WSA Wojciech Jarzembski Protokolant asystent sędziego Agnieszka Zakrzewska-Wiśniewska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 08 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wstrzymania użytkowania terenu albo przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wójt Gminy W., decyzją z [...] r., na podstawie art. 59 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 647 ), dalej powoływaną jako upzp oraz art. 104 i art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej powoływaną jako: "kpa", odmówił nakazania E. i K. K., właścicielom nieruchomości oznaczonych geodezyjnie numerami [...] i [...], położonych w miejscowości W. N., obręb geodezyjny Ł.: - wstrzymania użytkowania terenu, polegającego na prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie cięcia, formowania i wykańczania kamieni, albo - przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania. W uzasadnieniu decyzji, organ wyjaśnił w szczególności, że sporna działalność jest działalnością usługową, a nie działalnością produkcyjną. Wskazał, że obiekty, w których działalność była prowadzona, tj. wyciszona styropianem wiata i namiot ogrodowy, zostały rozebrane. Potwierdziły to zarówno oględziny, jak i kontrola [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w B. W związku z tym też niemożliwym było dokonanie dodatkowych ustaleń ponad dotychczasowe odnośnie zbadania emisji zanieczyszczeń do atmosfery, hałasu, ścieków technologicznych oraz zbadania stopnia uciążliwości z tym związanych. Zdaniem organu I instancji, w świetle zebranych dowodów oraz dokonanych oględzin, działalność prowadzona na nieruchomości objętej postępowaniem, nie narusza ustaleń zarówno miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak i nie ma charakteru działalności produkcyjnej, a więc jest dopuszczalna w świetle postanowień planu. Ponownie oceniając zgromadzony materiał dowodowy organ podał, że nie ma podstaw do nakazania właścicielom ww. nieruchomości, wstrzymania użytkowania terenu polegającego na prowadzeniu działalności gospodarczej - cięcia i szlifowania kamienia, jako działalności dopuszczalnej wg obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z tych samych względów nie znalazł też podstaw do nakazania właścicielom przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania. W odwołaniu od powyższej decyzji, K. K. – zwany dalej skarżącym zarzucił, że decyzja nie została wydana na podstawie jakichś nowych ustaleń, które byłyby nieznane podczas wcześniejszych postępowań, lub które miałyby wpływ na jej uzasadnienie. Z kolei uzasadnienie decyzji nie obala żadnego z jego zarzutów, a ustalenia inspektorów WINB, dokonane na terenie działek państwa K. podczas kontroli w dniu 5 marca 2014 r., nie tylko potwierdzają, ale wręcz powiększają zarzuty dotyczące bezprawności istnienia i użytkowania wszystkich obiektów, które były lub dotychczas istnieją na terenie działek. Skarżący podtrzymał zwoje zarzuty, co do bezprawności prowadzonej działalności produkcyjnej zakładu kamieniarskiego na działkach państwa K. Podobnie, podtrzymał również zarzuty, co do bezprawności pobudowania i użytkowania obiektów na działce państwa K., na dowód czego przedłożył protokół i pismo pokontrolne WINB w B. z 18. 03. 2014 r. Zarzucił ponadto, że organ i instancji nie podał żadnych logicznych argumentów, które uzasadniałyby uznanie zeznań osób mieszkających w pobliżu zakładu kamieniarskiego. Skarżący podważył uznanie przez organ za wiarygodne i spójne zeznań panów W. i G., a także interpretację wypowiedzi jego żony, która stwierdziła tylko, że hałas słyszalny podczas wykonywanych pomiarów nie jest tym hałasem, jaki powstaje podczas normalnej pracy zakładu kamieniarskiego. Wskazał ponadto, że badania poziomu hałasu dokonane przez WIOŚ potwierdziły użytkowanie obiektów pobudowanych na działce państwa K., co zostało udokumentowane w protokole badań i czemu nie zaprzecza organ I instancji. Tyle tylko, że były to obiekty bezprawnie pobudowane i nielegalnie użytkowane. Stwierdził, że w przeciwieństwie do Wójta Gminy, nigdy nie negował rzetelności wykonanych przez WIOŚ pomiarów, ani co do skali zmierzonej emisji hałasu, ani co do miejsc, w których zlokalizowane były urządzenia pomiarowe i gdzie pracowały urządzenia zakładu kamieniarskiego. Powołując się na wyniki ww. pomiarów stwierdził też, że nie można udowodnić zgodności prowadzonej działalności zakładu kamieniarskiego z zapisem § 23 miejscowego planu. Zapis § 23 miejscowego planu gwarantuje mu, że nie będzie słyszał pracy urządzeń "usługowego" zakładu kamieniarskiego (ani betoniarskiego), jak również, że na teren jego działki nie będzie docierało zapylenie powodowane przez działalność tych zakładów. Ponadto, skarżący zaprzeczył twierdzeniom organu, że w wyniku cięcia i szlifowania kamienia nie powstaje zapylenie. Zakwestionował również ustalenia organu, który nie stwierdził w trakcie oględzin, aby w budynku gospodarczym była prowadzona działalność gospodarcza. Za niemające nic wspólnego z prawidłowym określeniem charakteru prowadzonej działalności uznał ustalenie o "niewielkim zakresie prac", czego dowodem mają być niskie rachunki za zużytą energię elektryczną. Odnośnie ustalenia charakteru prowadzonej działalności stwierdził, że zgadza się z podanymi w decyzji definicjami, jednak organ I instancji na ich podstawie wywodzi całkowicie mylne określenie zakładu kamieniarskiego. Do prawidłowego określenia działalności zakładu kamieniarskiego wystarczy, jego zdaniem, zastosować definicję zacytowaną w decyzji, że "działalnością produkcyjną są działania mające na celu przetwarzanie surowców na wyroby skończone". Podał również, że budynek gospodarczy (kontener blaszany), o którym mowa w decyzji, powinien być już dawno rozebrany, gdyż po prawomocnym wygaszeniu przez Starostę W. pozwolenia na jego bezprawną budowę, jest obecnie samowolą budowlaną. Samorządowe Kolegium Odwoławcze we W. (SKO), decyzją z dnia [...] r., Nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wyjaśnił na wstępie, że niniejsza sprawa była przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, który wyrokiem z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 366/13 uchylił decyzje organów obu instancji w tej sprawie. Sąd we wskazanym wyroku stwierdził w szczególności, że obowiązkiem organów administracji było ustalenie, czy doszło do zmiany sposobu zagospodarowania nieruchomości, których sprawa dotyczy, czy też doszło do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, a jeżeli tak, to czy miało to miejsce po wejściu w życie regulacji ustawowych wprowadzających możliwość nałożenia określonych obowiązków na strony. W przypadku ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zmiana sposobu zagospodarowania nieruchomości winna nastąpić od dnia 11 lipca 2003 r., kiedy to wprowadzono przepisem art. 59 ust 3 możliwość nałożenia przewidzianych w nim obowiązków. SKO ustaliło, że po pierwsze, w sprawie nastąpiła zmiana sposobu zagospodarowania nieruchomości położonej w W. N. gm. W., na działce oznaczonej nr ewidencyjnym [...], a po drugie, że K. K. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej na tej nieruchomości przed dniem 11 lipca 2003 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Uzupełniająco SKO podało, że na działce nr [...] działalność nie jest i nie była prowadzona. SKO cytując art. 59 ust. 3 upzp wyjaśniło, że zwrot: "w przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w ust. 2. "należy odnosić do obu kategorii zmian zagospodarowania terenu, o których mowa w ust. 2 art. 59 upzp, tj. zarówno do zmiany, która nie wymaga pozwolenia na budowę, jak i do takiej, która nie dość, że nie wymaga pozwolenia na budowę, to dodatkowo jest zmianą tymczasową, jednorazową, a przy tym w założeniu trwającą do roku. Przepisy art. 59 ust 1-3 pozwalają, bowiem na wyprowadzenie następujących wniosków: Po pierwsze, jeżeli zmiana zagospodarowania terenu nie wymagała pozwolenia budowlanego, a jednocześnie miała charakter jednorazowy i tymczasowy i miała trwać do roku nie jest obligatoryjnie wymagane wydawanie decyzji o warunkach zabudowy. Po drugie, organ administracji w przypadku takiej zmiany może jednak i na nią - czyli na jej kontynuowanie w owym rocznym okresie zareagować, albo nakładając obowiązek wystąpienia o wydanie warunków zabudowy z jednoczesnym wytrzymaniem użytkowania terenu, albo wręcz nakazać przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania. Po trzecie, te same obowiązki mogą być nałożone w przypadku, gdy przystąpiono do zmiany zagospodarowania terenu niewymagającej pozwolenia na budowę, ale zmiany z założenia mającej trwać przez okres dłuższy niż jeden rok, a podmiot dokonujący tej zmiany nie uzyskał decyzji o warunkach zabudowy. Dodatkowo SKO wskazało, że, od pojęcia "zmiany sposobu zagospodarowania" należy odróżnić pojęcie "zmiana sposobu użytkowania" (zob. art. 59 ust 1 ustawy). Zmiana sposobu zagospodarowania odnosi się, bowiem do terenu, natomiast pojęcie sposobu użytkowania - do obiektu już istniejącego. SKO podało, że nieruchomość oznaczona nr działek [...] i [...] została zakupiona przez małż. K. aktem notarialnym z dnia 17 czerwca 2002 r. Przed rozpoczęciem prowadzenia na niej działalności gospodarczej przez K. K. nieruchomość była niezabudowana i nie była użytkowana, co wynika z zeznań A. W. i D. W. oraz przesłuchania strony –K. K. - z 11 sierpnia 2014 r., a także protokołu przesłuchania strony z 9. 03. 2011 r. Bezpośrednio po nabyciu nieruchomości K. K. wystąpił do organu gminy o wydanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla nieruchomości oznaczonej nr działek [...] i [....] na budowę budynku mieszkalno-gospodarczego na działce nr [....]. Decyzja w tym przedmiocie została wydana [....] r., a następnie na wniosek strony zmieniona decyzją z [....] r. Określała ona warunki zabudowy dla lokalizacji budynku mieszkalnego wraz z przyłączami i odrębnego budynku gospodarczego (w aktach sprawy z wnioskiem o zmianę decyzji). Bezpośrednio po nabyciu nieruchomości, jej właściciel zaczął ją ponadto użytkować na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Wykonywał na niej prace związane z formatowaniem płyt granitowych i marmurowych, cięciem gazobetonu, cięciem płyt z piaskowca i ich polerowaniem. Prace te wykonywał na placu, później w namiocie ogrodowym i pod prowizoryczną wiatą. Do celów związanych z działalnością gospodarczą wykorzystywał ponadto postawiony w późniejszym czasie budynek gospodarczy (kontener blaszany). Działalność od początku prowadzona na nieruchomości miała taki sam charakter jak obecnie. SKO podało, że do chwili obecnej zagospodarowanie nieruchomości w zakresie rodzaju prac na niej wykonywanych, a związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą nie uległo zmianie. Oświadczenie w tym względzie złożył K. K. w ramach przesłuchania. Brak na tą okoliczność dowodów przeciwnych. Skarżący oświadczył przy okazji przesłuchania K. K. - w 2002 r., kiedy jak twierdzą p. K., rozpoczęli prowadzenie działalności, jeszcze się tym nie interesował, ponieważ nie mieszkał tam, nie stanowiło to dla niego uciążliwości. SKO wskazało, że skarżący kwestionował od początku sprawy, tj. od 2009 r. prowadzenie na działkach sąsiednich w stosunku do jego nieruchomości działalności gospodarczej polegającej na cięciu i szlifowaniu kamienia, w sytuacji, gdy jest to teren przeznaczony pod budownictwo jednorodzinne i usługi nieuciążliwe dla środowiska i ludzi. Podważał także postawienie niezgodnie z prawem budowlanym tymczasowych obiektów. Zdaniem SKO, fakt, czy działalność gospodarcza rozpoczęta na nieruchomości po jej nabyciu w 2002 r., była prowadzona również w wybudowanym później budynku gospodarczym, nie mieści się w dyspozycji art. 59 ust 3 upzp, bowiem, sankcje określone tym przepisem mogą się odnosić jedynie do zmiany zagospodarowania terenu, nie zaś do zmiany sposobu użytkowania obiektu w przedstawionym wyżej rozumieniu. Niezależnie, więc od tego, czy i ewentualnie, kiedy sposób użytkowania tego obiektu uległ zmianie, nie podlega to regulacji zawartej w art. 59 ust 3 upzp. Kwestia legalności zmiany sposobu użytkowania obiektu poddana jest badaniu organów nadzoru budowlanego. Zdaniem SKO budowa budynku gospodarczego (kontenera blaszanego) nie podlega również art. 59 ust 3 upzp, ponieważ inwestor legitymuje się pozwoleniem na budowę tego obiektu budowlanego, opartym na decyzji o warunkach zabudowy, co z definicji wyklucza stosowanie art. 59 ust 3 w zw. z ust 2. Z akt wynika, że istniejący budynek gospodarczy został postawiony na nieruchomości na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] r. Organ wydający pozwolenie uznał, że jest ono zgodne z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dn. [...] r. W ocenie SKO rozważanie, czy użytkowanie na cele związane z działalnością gospodarczą tymczasowych obiektów budowlanych (w tym celu postawionych) stanowi zmianę zagospodarowania terenu, jest na tym etapie postępowania bezprzedmiotowe, jako, że wszystkie obiekty tymczasowe zostały na nieruchomości zdemontowane (protokół oględzin z 4.03.2014 r., protokół kontroli obiektu budowlanego nr [...], oświadczenie strony z 17.02.2014 r.). Na nieruchomości pozostał budynek gospodarczy. Świadkowie, jak i strony potwierdziły natomiast, że działalność gospodarcza była prowadzona przez właściciela również na otwartym planu lub pod namiotem ogrodowym, wcześniej -prowizorycznie rozwieszoną na działce folią/prowizoryczną wiatą. Okoliczności tych nie kwestionował K. K. To zresztą powodowało uciążliwości związane z hałasem i pyłem przy cięciu i szlifowaniu kamienia, o których twierdził skarżący i jego żona oraz świadkowie w swoich zeznaniach. Zdaniem SKO można w tym wypadku mówić o zmianie zagospodarowania terenu - działki nr [....], polegającej na rozpoczęciu korzystania z niej na cele związane z prowadzoną działalnością gospodarczą mieszczące się w definicji z art. 59 ust. 2 upzp. SKO ustaliło, że Przedsiębiorstwo K. K. funkcjonuje na podstawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej od 1 czerwca 1991 r., a w dniu 14 maja 2009 r. zgłoszono zmianę we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej, dodając nowy adres działalności – W. N. - działka nr [...] i przedmiot działalności zaś zmiana profilu działalności z produkcji wyrobów kaletniczych na działalność w zakresie handlu i świadczenia usług budowlanych wykończeniowych, w tym więc cięcia, formowania i wykańczania kamienia, nastąpiła już pod koniec lat dziewięćdziesiątych. Dodatkowo SKO podało, że bezpośrednio po nabyciu nieruchomości w W. N. w 2002 r., właściciel rozpoczął korzystanie z niej (działka nr [...]) w celach związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i charakter oraz zakres tych czynności do dnia dzisiejszego nie uległ zmianie zaś przesłuchani w sprawie świadkowie nie potrafili określić daty, od kiedy działalność jest prowadzona przez K. K. na działce, przy czym potwierdzili, iż była już prowadzona zanim oni wprowadzili się na swoje nieruchomości (B. N., - 2012 r., S. i P. S. -2006 r., S. C. -2009 r.). Jednocześnie A. W. zeznał, że zamieszkuje na swojej nieruchomości od 2001 r. i wtedy jeszcze działalność nie była prowadzona. Z kolei skarżący wraz z żoną podał, że w 2005 r., kiedy wprowadzał się na swoją nieruchomość, K. K.działalność na swojej działce prowadził. W ocenie SKO uzyskane dowody potwierdzają, że rozpoczęcie prowadzenia działalności gospodarczej na nieruchomości nastąpiło przed dokonaniem formalnej zmiany w ewidencji działalności gospodarczej, przy czym miało to miejsce między 2001 i 2005 rokiem. W tym świetle i wobec braku dowodów przeciwnych, organ odwoławczy uznał za wiarygodne oświadczenia złożone przez K. i E. K., że rozpoczęcie działalności gospodarczej na nieruchomości nastąpiło bezpośrednio po jej nabyciu 17 czerwca 2002 r. W skardze złożonej do sądu, skarżący podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w odwołaniu. Uznał, że prowadzenie działalności produkcyjnej na działkach [....] i [...] nie jest zgodne z zapisami planu miejscowego, albowiem na terenie działki [...] w W. N. nie można prowadzić żadnej działalności produkcyjnej, nawet nieuciążliwej, a dozwolona jest jedynie nieuciążliwa działalność usługowa. W ocenie skarżącego organy nie wykonały zaleceń zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 366/13. W ocenie skarżącego argumenty zawarte w uzasadnieniu decyzji Wójta Gminy w zestawieniu z przedstawionymi przez niego i zgromadzonymi w toku postępowania dokumentami (opracowanie firmy A., protokół WIOŚ, reklamowe strony internetowe zakładu P.-P., zeznania świadków, w tym pośrednie potwierdzenie produkcyjnej działalności własnego zakładu przez K. K.......), jednoznacznie świadczącymi o produkcyjnym charakterze prowadzonej działalności są za słabe dla obrony przez Wójta decyzji. W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.). Rozpoznawanie skarg na decyzje organów administracji nie ma charakteru merytorycznego orzekania w sprawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", decyzja administracyjna podlega uchyleniu wówczas, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie przepisów postępowania jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem rozpoznawanej sprawy jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia [...] r., Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...] r. Decyzją powyższą organ w pierwszej instancji odmówił nakazania E. i K. K., właścicielom nieruchomości oznaczonych geodezyjnie numerami [....] i [...], położonych w miejscowości W. N., obręb geodezyjny Ł.: - wstrzymania użytkowania terenu, polegającego na prowadzeniu działalności gospodarczej w zakresie cięcia, formowania i wykańczania kamieni, albo - przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania. Należy zgodzić się z organami obu instancji, iż podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia jest przepis art. 59 upzp, który stanowi, iż zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub wykonaniu innych robót budowlanych, a także zmiana sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy. Przepis art. 50 ust. 2 stosuje się odpowiednio (ust. 1). Przepis ust. 1 stosuje się również do zmiany zagospodarowania terenu, która nie wymaga pozwolenia na budowę, z wyjątkiem tymczasowej, jednorazowej zmiany zagospodarowania terenu, trwającej do roku (ust. 2). W przypadku zmiany zagospodarowania terenu, o której mowa w ust. 2, bez uzyskania decyzji o warunkach zabudowy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu nieruchomości: 1) wstrzymanie użytkowania terenu, wyznaczając termin, w którym należy wystąpić z wnioskiem o wydanie decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, albo 2) przywrócenie poprzedniego sposobu zagospodarowania (ust. 3). Mając na względzie istotę podnoszonych przez skarżącego zarzutów na wstępie należało odnieść się do zagadnienia skutków wynikających z uregulowania art. 153 p.p.s.a., w zakresie związania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy, oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania, wyrażoną w zapadłym uprzednio wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 366/13. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania, wyrażone w orzeczeniu sądu, wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. W judykaturze powszechnie przyjmuje się, że ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Sądu wiąże w sprawie tak długo, jak długo wyrok Sądu nie zostanie uchylony w prawem określonym trybie, bądź też nie ulegnie zmianie stan prawny, będący podstawą orzekania (zob. wyrok NSA z dnia 16 października 1997 r., I SA/Po 263/97; wyrok SN z dnia 25 lutego 1998 r., III RN 130/1999, Nr 1, poz. 2; wyrok NSA z dnia 29 lipca 1999 r., IV SA 1177/97; wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., III SA 3377/00; wyrok NSA z dnia 1 października 2001 r., SA/Rz 434/00, Palestra 2002, nr 9-10, s. 199). Ustawodawca na gruncie art. 153 p.p.s.a., jak słusznie zważono w wyroku WSA w Warszawie z dnia 10 maja 2007 r. sygn. akt. V SA/Wa 856/07 (Lex 344171), w żadnym przypadku nie przewiduje zwolnienia organu od obowiązku uwzględnienia, w toku ponownego rozpoznawania sprawy, oceny prawnej i wskazań, co do dalszego postępowania, wyrażonych w orzeczeniu sądu. Trzeba przy tym bardzo mocno podkreślić, iż ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania, o których mowa w przepisie art. 153 p.p.s.a., są formułowane w uzasadnieniu orzeczenia. W tym, więc zakresie uzasadnienie orzeczenia wykazuje moc wiążącą. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie (czynności), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał ten akt (czynność) zostało uznane za wadliwe (wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2006 r. sygn. akt. V SA/Wa 1803/06, LEX 304131). Niewątpliwie zatem, organ w ramach ponownego rozpoznania sprawy zobligowany był do uwzględnienia ocen prawnych i wskazań co do dalszego postępowania, wyrażonych w uprzednio zapadłym prawomocnym wyroku Sądu. W wyroku z dnia 12 czerwca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 366/13 Sąd zobligował organy administracji do ustalenia, czy doszło do zmiany sposobu zagospodarowania nieruchomości oznaczonych geodezyjnie numerami [...] i [...], położonych w miejscowości W. N., obręb geodezyjny Ł., czy też do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, a jeżeli tak to, czy miało to miejsce po wejściu w życie regulacji ustawowych wprowadzających możliwość nałożenia określonych obowiązków na strony. W przypadku ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zmiana sposobu zagospodarowania nieruchomości winna była nastąpić od dnia 11 lipca 2003 r., który to akt prawny wprowadził przepisem art. 59 ust. 3 możliwość nałożenia przewidzianych w nim obowiązków. Punktem wyjścia do dokonania oceny, co do przeprowadzonych zmian na omawianej nieruchomości winno być ustalenie, czy stanowią one zmianę sposobu zagospodarowania nieruchomości, czy też zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części. Ponadto Sąd wskazał, że kolejnym punktem wyjścia dla oceny prowadzonej przez K. K. działalności gospodarczej pod kątem kontroli legalności zagospodarowania terenu, było dokonanie przez organy ustalenia, czy działalność ta mieści się pod pojęciem, świadczenia "usług", a dopiero po przesądzeniu tej okoliczności, możliwym byłoby dokonywanie ustaleń w zakresie określenia, czy usługi te charakteryzują się cechą "nieuciążliwości dla środowiska przyrodniczego i ludzi". Sąd przyznał rację skarżącemu, co do tego, że istnieją dowody i argumenty, które świadczą o tym, że działalność ta ma charakter działalności produkcyjnej, a więc niedopuszczalnej w świetle postanowień planu, a organy dowodów tych i argumentów nie poddały jakiejkolwiek analizie. Chodzi tu o - opracowanie firmy "A." A. T., opracowanej dla potrzeb planowanego na działce [...] i [...] budynku warsztatowego, gdzie autor opracowania stwierdza, że: "produkcja (zakładu kamieniarskiego) opiera się na przycinaniu, szlifowaniu i polerowaniu kamienia naturalnego"; - protokół kontroli Inspekcji Ochrony Środowiska Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w B. z [...] r., w którym stwierdzono w rubryce rodzaj działalności: "produkcja wyrobów z mineralnych surowców niemetalicznych" i dalej w rubryce charakterystyka prowadzonej działalności stwierdzono: "produkcja kominków, schodów, blatów kuchennych, parapetów"; - nazwa przedsiębiorstwa uczestnika: "P. P.-H. "P.-P." K. K.; - powołany przez stronę cytat z decyzji SKO z [...]r., sygn. akt [...]: działalność polegająca na "cięciu, szlifowaniu i polerowaniu kamienia naturalnego", prowadząca w końcowym efekcie do wytwarzania kominków, schodów i parapetów, jest produkcją, natomiast z całą pewnością nie jest działalnością usługową, "która pełni określoną rolę służebną względem funkcji mieszkaniowej", - zaświadczenie o dokonaniu zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej z 18.05.2009 r., w którym mowa o produkcyjnym charakterze przedsiębiorstwa uczestnika. Przenosząc powyższe do rozpoznawanej sprawy należy wskazać, ze SKO ustaliło, iż po pierwsze, w sprawie nastąpiła zmiana sposobu zagospodarowania nieruchomości położonej w W. N. gm. W., na działce oznaczonej nr ewidencyjnym [...], a po drugie, że K. K. rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej na tej nieruchomości przed dniem 11 lipca 2003 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Poza tym uzupełniająco SKO podało, że na działce nr [...] działalność nie jest i nie była prowadzona. Z ustaleń SKO wynika, że bezpośrednio po nabyciu nieruchomości, jej właściciel zaczął ją ponadto użytkować na potrzeby prowadzonej działalności gospodarczej. Wykonywał na niej prace związane z formatowaniem płyt granitowych i marmurowych, cięciem gazobetonu, cięciem płyt z piaskowca i ich polerowaniem. Prace te wykonywał na placu, później w namiocie ogrodowym i pod prowizoryczną wiatą. Do celów związanych z działalnością gospodarczą wykorzystywał ponadto postawiony w późniejszym czasie budynek gospodarczy (kontener blaszany). Działalność od początku prowadzona na nieruchomości miała taki sam charakter jak obecnie. SKO podało, że do chwili obecnej zagospodarowanie nieruchomości w zakresie rodzaju prac na niej wykonywanych, a związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą nie uległo zmianie. W niniejszej sprawie podstawą ustalenia i przyjęcia przez SKO, że K. K. prowadził działalność w powyższym zakresie na terenie działki nr [...] przed 11 lipca 2003 r. były jedynie zeznania zainteresowanego zawarte w protokole przesłuchania strony z dnia 11 sierpnia 2014 r. W ocenie Sądu, ustalenia te nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, gdyż stanowią jedyny dowód i co należy podkreślić, któremu należy odmówić wiarygodności, na okoliczność daty (okresu) rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej na wzmiankowanej działce. Na wyciągnięcie takiego wniosku, jak przyznał organ, nie pozwalają zeznania pozostałych przesłuchanych stron, jak i świadków, gdyż bądź nie posiadały w tym zakresie stosownej wiedzy (A. G., D. W., A. W.) bądź też podawały inny termin (okres) rozpoczęcia tej działalności niż zainteresowany (K. K., M. K., B. N., S. C., P. S., S. S.). Z protokołów przesłuchań wynika, że jedynie zeznania zainteresowanych tj. K. i E. K. wskazywały na rozpoczęcie działalności gospodarczej w 2002 r., chociaż jako cel zakupu działek zgodnie wskazywali chęć pobudowania domu i budynku gospodarczego. Przy podejmowaniu decyzji o zakupie, jako osoby prowadzące działalność gospodarczą, powinni uwzględniać fakt, że działki znajdują się na terenie, na którym dopuszczono jedynie budownictwo jednorodzinne z usługami nieuciążliwymi dla środowiska przyrodniczego i ludzi. Przepis bowiem § 8 ust. 5 obowiązującego, również w dacie zakupu działek, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego stanowi, że wieś W. P. objęta jest symbolem; "M/U" – teren budownictwa jednorodzinnego z dopuszczeniem usług nieuciążliwych dla środowiska przyrodniczego i ludzi. Według zaś § 23 planu w zakresie zasad kształtowania i ochrony środowiska plany ustalają konieczność ograniczenia uciążliwości przewidzianych planem funkcji usługowych do granic własnych działek. Zgodnie z treścią § 26 ust. 1 planu, budynki gospodarcze nie mogą służyć do prowadzenia działalności gospodarczej, lecz być obiektami służącymi dla pomocy w sposobie użytkowania budynku mieszkalnego. Z powyższych zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika zatem jednoznacznie, że na nieruchomościach oznaczonych geodezyjnie numerami [...] i [...] nie było i nie jest dopuszczalne prowadzenie działalności gospodarczej o charakterze produkcyjnym, a w budynkach gospodarczych nawet o charakterze usługowym. Organ ponadto na podstawie uzyskanych w toku prowadzonego postępowania administracyjnego dowodów sam stwierdził, że rozpoczęcie prowadzenia działalności na działce nr [...] miało miejsce między 2001 i 2005 rokiem, co nie może stanowić przesłanki pozytywnej do stwierdzenia, że działalność gospodarcza została podjęta przed konkretną datą w ustalonym okresie. W tych okolicznościach, wobec braku jakichkolwiek innych dowodów należy stwierdzić, że brak było podstaw, wbrew twierdzeniom organu do przyjęcia, iż K. K. rozpoczął działalność gospodarczą na działce nr [...] przed datą wejścia w życie przepisu art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym tym bardziej, że organ nie dostrzegł, jak również nie ustosunkował się do wszystkich dowodów znajdujących się w aktach sprawy. Organ, bowiem całkowicie pominął w przedmiotowej sprawie okoliczność, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie K. K. z dnia 9 maja 2014 r. złożone w związku z żądaniem zawartym w piśmie wystosowanym do niego w dniu 5 maja 2014 r. przez Urząd Gminy W., że na działce nr [...] rozpoczął działalność gospodarczą 21 maja 2009 r., przy czym data ta nie jest datą zgłoszenia, ani też datą dokonania zmian ewidencyjnych, gdyż nastąpiło to odpowiednio w dniach 14 i 18 maja 2009 roku. Nie wiadomym, więc jest w oparciu, o jakie przesłanki, wobec oczywistej sprzeczności między treścią oświadczenia z dnia 9 maja 2014 r., a treścią zeznań zawartych w protokole przesłuchania stron z dnia 11 sierpnia 2014 r. organ przyjął, że rozpoczęcie działalności gospodarczej nastąpiło przed datą 11 lipca 2003 r., a tym samym, że nie mają zastosowania przepisy art. 59 ust. 3 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, organ odwoławczy powinien dokonać całokształtu oceny prawidłowości wydania decyzji Wójta Gminy W. z dnia [...] r. w tym, w zakresie oceny prawnej i realizacji wytycznych, co do dalszego postępowania, zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 12 czerwca 2013 r. w sprawie sygn. akt II SA/Bd 366/13, ewentualnie dokonać własnych ustaleń i oceny, w szczególności w zakresie pominiętym w decyzji SKO z dnia [...] r., tj. odnośnie kwestii definiowania rodzaju prowadzonej działalności gospodarczej oraz legalności obiektów znajdujących się na nieruchomości. Oceniając rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej tj. czy działalność prowadzona przez K. K. na działce nr [...] ma charakter produkcyjny czy też usługowy, organ oprócz już udzielonych wytycznych powinien mieć na uwadze, że zainteresowany w protokole przesłuchania strony z 11 sierpnia 2014 r. dodatkowo sam określił zakres prowadzonej przez siebie działalności, na działalność usługową w branży budowlanej, montaż kominków, parapetów i schodów. Istotne, zatem jest czy w zakresie działalności usługowej mieści się produkcja z bloków kamiennych lub z półproduktu, jakimi są płyty kamienne gotowych elementów kominków, parapetów i schodów lub podobnych wyrobów, gdyż jak sam stwierdził przesłuchiwany i na co wskazują dowody w sprawie na działce wykonuje czynności związane z formatowaniem płyt granitowych i marmurowych, cięcie gazobetonu, cięcie płyt z piaskowca i polerowanie wszystkich wyrobów, czy też działalność usługowa polega jedynie na usługowym montażu wyprodukowanych przez siebie wyrobów. Należy mieć również na uwadze, że przedsiębiorca prowadzi sklep, gdzie dokonuje sprzedaży wyrobów w asortymencie, jak wynika to z materiału dowodowego, tożsamym czy też podobnym do wytwarzanego przez siebie. Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, wobec naruszenia wskazanych przepisów postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c), w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. O wykonalności wyroku orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a., a o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło