II GSK 1898/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-04-25
Skład orzekający: Zbigniew Czarnik, Wojciech Kręcisz, Urszula Wilk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wymóg posiadania co najmniej wykształcenia średniego przez prezesa zarządu spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej jest obligatoryjny, nawet jeśli inne wymogi z art. 18 ust. 4 ustawy o SKOK są spełnione, a w zarządzie znajdują się inne osoby z wykształceniem średnim?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wymóg posiadania co najmniej wykształcenia średniego przez prezesa zarządu spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej jest obligatoryjny. Sąd stwierdził, że przepis art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o SKOK, odwołując się do "wymogów, o których mowa w art. 18 ust. 4", obejmuje wszystkie te wymogi, w tym posiadanie co najmniej wykształcenia średniego, które musi spełniać prezes zarządu. Brak spełnienia tego wymogu przez kandydata stanowi podstawę do odmowy zatwierdzenia jego powołania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy zatwierdzenia J.R. na stanowisku prezesa zarządu M. Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej w H. przez Komisję Nadzoru Finansowego (KNF). Powodem odmowy było niespełnienie przez kandydata wymogu posiadania co najmniej wykształcenia średniego, co wynikało z oświadczenia Rady Nadzorczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę SKOK na decyzję KNF. Skarżąca SKOK wniosła skargę kasacyjną, zarzucając błędną wykładnię przepisów ustawy o SKOK dotyczących wymogów dla prezesa zarządu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. w D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 1786/14 w sprawie ze skargi M. w D. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia na stanowisku prezesa zarządu kasy 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. w D. na rzecz Komisji Nadzoru Finansowego 120 (słownie: sto dwadzieścia) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 stycznia 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 1786/14, oddalił skargę M. Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej w H. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z [...] marca 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zatwierdzenia na stanowisku prezesa zarządu.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił na wstępie stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że Komisja Nadzoru Finansowego po rozpoznaniu wniosku skarżącej z dnia 24 lipca 2013 r., decyzją z dnia [...] października 2013 r. znak: [...], wydaną na podstawie art. 21 ust. 2 pkt 4 w zw. z art. 86 ust. 4 i w zw. z art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 1450 ze zm.) odmówiła zatwierdzenia J.R. na stanowisku Prezesa Zarządu M. Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo - Kredytowej w H. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że odmawia zatwierdzenia J.R. na stanowisku prezesa zarządu kasy, gdyż jak wynika z oświadczenia Rady Nadzorczej Kasy, nie posiada on wykształcenia średniego. Z treści art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych wynika bowiem, że Komisja ma obowiązek odmówić wyrażenia zgody na powołanie (zatwierdzenia na mocy art. 86 ust. 4 tej ustawy) prezesa zarządu kasy, jeżeli nie spełnia on wymogów określonych w art. 18 ust. 4 tej ustawy, tj. dawanie rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania kasą, a także posiadanie co najmniej wykształcenia średniego oraz kwalifikacji i doświadczenia niezbędnych do kierowania kasą.
W wyniku wniosku skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy Komisja Nadzoru Finansowego decyzją z dnia [...] marca 2014 r. utrzymała w mocy decyzję własną z dnia [...] października 2013 r. odmawiającą zatwierdzenia J.R. na stanowisko Prezesa Zarządu Kasy. W uzasadnieniu organ stwierdził, że kandydat na prezesa zarządu, czy też zatwierdzany przez Komisję na podstawie art. 86 ust. 1 pkt 2 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych prezes zarządu musi spełniać wszystkie wymogi stawiane przez ustawę dla członków zarządu. Kandydat nie może być zatem oceniany przez pryzmat cech i kompetencji posiadanych przez innych członków zarządu, na co jednoznacznie wskazuje brzmienie art. 21 ust. 2 tej ustawy zawierający dyspozycję odmowy wyrażenia zgody na powołanie (zatwierdzenie w oparciu o art. 86 ust. 4 ustawy) prezesa zarządu, jeżeli zachodzą przesłanki wymienione w tym przepisie, a wśród nich niespełnienie wymogów, o których mowa w art. 18 ust. 4 ustawy. Organ wskazał, że z brzmienia wskazanego wyżej przepisu wynika, że wszyscy członkowie muszą spełnić wymagania odnośnie dawania rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania kasą, natomiast co najmniej 2 członków zarządu musi posiadać, co najmniej wykształcenie średnie oraz kwalifikacje i doświadczenie niezbędne do kierowania kasą. Zdaniem organu z uwagi na brzmienie art. 21 ust. 2 pkt 4 tej ustawy nie ulega wątpliwości, że prezes jest jednym z 2 członków zarządu, który musi posiadać co najmniej wykształcenie średnie oraz kwalifikacje i doświadczenie niezbędne do kierowania kasą. Tymczasem z oświadczenia Rady Nadzorczej z dnia 14 sierpnia 2013 r. wynika, że J.R. nie posiada wykształcenia średniego. Organ stwierdził, że w § 44 Statutu Kasy określone zostały szczegółowe kompetencje prezesa zarządu kasy, do których należy kierowanie bieżącą działalnością kasy, co jest rolą istotną i doniosłą z punktu widzenia prawa i stosunków wewnętrznych Kasy. Organ wskazał również, iż zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych prezes zarządu jest powoływany za zgodą Komisji Nadzoru Finansowego, co oznacza, że powołanie prezesa zarządu kasy nie jest autonomiczną decyzją pozostawioną w gestii spółdzielców, ale wymaga dla swej ważności uzyskania zgody Komisji. Określona w art. 86 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy instytucja zatwierdzenia nie narusza autonomii spółdzielczej do wyboru prezesa zarządu spółdzielni, skoro jego powołanie dla swej ważności wymaga uzyskania zgody Komisji Nadzoru Finansowego. W przypadku stwierdzenia braku spełnienia jednej z przesłanek o charakterze bezwzględnym, zadośćuczynienie wymogom pozostałych przesłanek o charakterze bezwzględnym i względnym nie ma wpływu na treść rozstrzygnięcia.
W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie art. 18 ust. 4 i art. 21 ust. 1 - 3 w zw. z art. 86 ust. 4 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. Zdaniem skarżącej, przesłanka odmowy zatwierdzenia Prezesa Zarządu Kasy polegająca na tym, że nie spełnia on wymogów określonych w art. 18 ust. 4 tej ustawy, zachodziłaby tylko wtedy, gdyby Prezes zarządu nie dawał rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania kasą, albo gdyby w skład zarządu nie wchodziły dwie inne osoby posiadające co najmniej wykształcenie średnie. Podniosła, że Komisja Nadzoru Finansowego nie uwzględniła jej wniosku o zawieszenie postępowania z uwagi na to, że art. 21 ust. 1 - 4, jak i art. 86 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych zostały zaskarżone do Trybunału Konstytucyjnego, jako niezgodne z konstytucją. Zarzuciła, że Komisja Nadzoru Finansowego pozbawia jej członków swobodnego wyboru organów zarządzających.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Sąd I instancji oddalając skargę na powyższą decyzję na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), przywołał na wstępie treść przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie i stwierdził, że Komisja Nadzoru Finansowego przed wydaniem - na wniosek właściwej rady nadzorczej - decyzji zatwierdzającej prezesa zarządu musi ustalić, czy nie zachodzą obligatoryjne przesłanki odmowy wyrażenia zgody na powołanie prezesa zarządu wskazane w art. 21 ust. 2 pkt 1-4 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. Jedną ze wspomnianych przesłanek jest niespełnienie przez tę osobę wymogów określonych w art. 18 ust. 4 tej ustawy, tj. dawania rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania kasą, posiadania co najmniej wykształcenia średniego oraz posiadania kwalifikacji i doświadczenia niezbędnego do kierowania kasą. Zdaniem Sądu, o ile przepis art. 18 ust. 4 powołanej ustawy pozwala na zróżnicowanie kwalifikacji członków zarządu przez dopuszczenie, aby wymóg co najmniej średniego wykształcenia spełniało minimum dwóch członków zarządu, to w myśl art. 21 ust. 2 pkt 4 tej ustawy wolą ustawodawcy było, aby prezes zarządu legitymował się kwalifikowanym wykształceniem.
Sąd I instancji stwierdził, że pomiędzy przepisami art. 18 ust. 4 i art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych zachodzi stosunek lex generali - lex speciali. Przepisy ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych wymagają, aby co najmniej średnie wykształcenie posiadało co najmniej dwóch członków zarządu spółdzielczej kasy oszczędnościowo - kredytowej, w tym obligatoryjnie prezes zarządu. Sąd zauważył, że stosownie do treści art. 2 powoływanej ustawy spółdzielcza kasa oszczędnościowo - kredytowa jest spółdzielnią, do której w zakresie nieuregulowanym w omawianej ustawie stosuje się przepisy ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze (Dz. U. z 2013 r., poz. 1443). Odnosząc się do zarzutów skargi Sąd stwierdził, że brak możliwości kształtowania praw podmiotowych przez przepisy przejściowe powodowałoby, że przepisy te stawałyby się zbędne oraz wprowadzałyby stan niepewności w zakresie praw i obowiązków odmiennie ujętych w przepisach obowiązujących w poszczególnych okresach. Jeśli chodzi o kwestię niezawieszenia przez organ postępowania Sąd stwierdził, że zaskarżenie do Trybunału Konstytucyjnego art. 21 ust. 1 - 4 oraz art. 86 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych nie jest dostateczną podstawą do przyjęcia, że powstało w ten sposób zagadnienie wstępne w rozumieniu art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Ponadto, prawa podmiotów, w stosunku do których doszło do wydania decyzji administracyjnych na podstawie przepisów uznanych później za niekonstytucyjne, chronione są w wystarczający sposób przez instytucję wznowienia postępowania administracyjnego.
W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że wyrazem kontroli państwa nad stabilnością finansową kas i bezpieczeństwem środków zdeponowanych w nich przez spółdzielców są wymogi dotyczące członków i prezesów zarządów uregulowane w art. 18 ust. 4 i art. 21 ust. 2 i 3 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. W odniesieniu do prezesów zarządów spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych szczególnym wyrazem dbałości o stabilność finansową jest uprawnienie Komisji Nadzoru Finansowego do wyrażenia zgody na powołanie prezesa zarządu (art. 21 ust. 1 tej ustawy) oraz zatwierdzenia prezesa zarządu (art. 86 ust. 1 pkt 2 tej ustawy). Prezes zarządu to stanowisko zajmowane w ramach hierarchicznej struktury organizacyjnej, a na mocy art. 86 omawianej ustawy wprowadzono wyższe od dotychczasowych wymagania stawiane osobom zajmującym te stanowiska. Odmowa wyrażenia przez Komisję Nadzoru Finansowego zgody na powołanie określonej osoby na stanowisko prezesa zarządu może nastąpić z przyczyn wskazanych w art. 21 ust. 3 powoływanej ustawy (odmowa fakultatywna) i musi nastąpić z powodu niespełnienia wymogów określonych w art. 21 ust. 2 tej ustawy (odmowa obligatoryjna). Ponadto, podnoszona przez skarżącą kwestia przynależności do kilkunastu spółdzielczych kas, wobec których nie było konieczne wszczynanie postępowania naprawczego, jest zagadnieniem w żaden sposób niewpływającym na ocenę i prawidłowość przyjęcia przez organ, że prezes zarządu spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej winien spełniać wymóg posiadania wykształcenia co najmniej średniego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji oddalił skargę.
W skardze kasacyjnej skarżąca zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie o jego uchylenie i rozpoznanie skargi oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 18 ust. 4 i art. 21 ust. 1 - 3 w zw. z art. 86 ust. 4 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo -kredytowych.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca przedstawiła argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. Zdaniem skarżącej, gdyby wolą ustawodawcy był wymóg legitymowania się przez kandydata na prezesa zarządu spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej wykształceniem co najmniej średnim, to inaczej sformułowałby przepis art. 21 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, tak jak to uczynił w art. 6 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych, lub w art. 153 ustawy – Prawo zamówień publicznych, gdzie w kolejnych punktach wskazuje się warunki, jakie ma spełnić kandydat na stanowisko sędziego wojewódzkiego sądu administracyjnego lub Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych. Zdaniem skarżącej, prezes zarządu SKOK powinien zostać zatwierdzony, jeśli daje rękojmię ostrożnego i stabilnego zarządzania kasą, posiada kwalifikacje i doświadczenie niezbędne do kierowania kasą oraz nie zachodzą negatywne przesłanki z art. 21 ust. 2 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, a jeśli nie ma wykształcenia średniego, to w skład zarządu kasy powinno wchodzić 2 członków zarządu z wykształceniem co najmniej średnim. Gdyby ustawodawca chciał ustalić wymóg posiadania wykształcenia średniego dla prezesa zarządu SKOK, to określiłby do w art. 21, lub w art. 18 ust. 4 powoływanej ustawy wskazałby, że "co najmniej 2 członków zarządu w tym prezes zarządu musi posiadać co najmniej wykształcenie średnie". Zdaniem skarżącej, Sąd I instancji błędnie zinterpretował wzajemne relacje pomiędzy art. 18 i art. 21 omawianej ustawy, gdyż to art. 18 jest przepisem lex generali określającym wymagania dla członków zarządu, natomiast art. 21 stanowi lex specialis w stosunku do art. 18, gdyż formułuje dodatkowe wymagania dla prezesa zarządu.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komisja Nadzoru Finansowego wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
Z zarzutów skargi kasacyjnej, które oparte zostały na podstawie z pkt 1 art. 174 pkt 1 p.p.s.a wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując legalność decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia J.R. na stanowisku prezesa zarządu kasy stwierdził, że decyzja ta nie jest niezgodna z prawem. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zdaniem Sądu I instancji organ administracji prawidłowo zinterpretował przepisy art. 86 ust. 4 w związku z art. 21 ust. 2 i art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych oraz prawidłowo je zastosował w niespornych okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy. Sąd I instancji wywiódł, że warunkiem uwzględnienia wniosku o zatwierdzenie przez KNF w trybie art. 86 przywołanej ustawy osoby pełniącej funkcję prezesa zarządu kasy jest spełnianie przez nią wymogu rękojmi ostrożnego i stabilnego zarządzania kasą, wymogu posiadania co najmniej wykształcenia średniego oraz wymogu kwalifikacji i doświadczenia niezbędnego do kierowania kasą, a więc łącznie wszystkich wymogów wymienionych w art. 18 ust. 4 ustawy z dnia 5 listopada 2009 r., a brak spełniania któregokolwiek z tych wymogów, w świetle przywołanych przepisów ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych, musi skutkować wydaniem decyzji negatywnej, co w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy odnieść należy do braku spełniania przez osobę pełniącą funkcję prezesa zarządu kasy wymogu legitymowania się co najmniej średnim wykształceniem.
Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, postawiony w skardze kasacyjnej zarzut błędnej wykładni przepisów art. 18 ust. 4 i art. 21 ust. 1 - 3 w związku z art. 86 ust. 4 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych nie jest usprawiedliwiony i w żadnym stopniu nie podważa prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, z którego wynika, że kontrolowana przez ten Sąd decyzja Komisji Nadzoru Finansowego nie jest niezgodna z prawem.
W punkcie wyjścia przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy, kasy, w terminie 9 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, wystąpią do Komisji Nadzoru Finansowego z wnioskami o zatwierdzenie prezesów zarządów, zaś z ust. 4 art. 86 tej ustawy wynika, że do decyzji Komisji Nadzoru Finansowego w sprawie zatwierdzenia prezesa zarządu kasy art. 21 ust. 1 - 3 stosuje się odpowiednio. Z kolei w świetle regulacji zawartej w tym przepisie, powołanie prezesa zarządu kasy następuje za zgodą Komisji Nadzoru Finansowego, na wniosek rady nadzorczej kasy (ust. 1), a Komisja Nadzoru Finansowego, zgodnie z ust. 2, odmawia wyrażenia zgody na powołanie osoby, o której mowa w ust. 1, jeżeli: 1) była ona prawomocnie skazana za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe, z wyłączeniem przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego; 2) spowodowała udokumentowane straty w miejscu pracy albo w związku z pełnieniem funkcji członka organu osoby prawnej; 3) został wobec niej orzeczony zakaz prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, członka rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, spółce z ograniczoną odpowiedzialnością lub w spółdzielni; 4) nie spełnia wymogów, o których mowa w art. 18 ust. 4, który to przepis stanowi z kolei, że członkowie zarządu kasy powinni dawać rękojmię ostrożnego i stabilnego zarządzania kasą, przy czym co najmniej 2 członków zarządu musi posiadać co najmniej wykształcenie średnie oraz kwalifikacje i doświadczenie niezbędne do kierowania kasą.
Z punktu widzenia istoty spornej w rozpatrywanej sprawie kwestii, a mianowicie oceny prawidłowości podejścia Sądu I instancji do wykładni przywołanych przepisów ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych, a w konsekwencji prawidłowości ich zastosowania w sprawie jako normatywnych wzorców kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Komisji Nadzoru Finansowego, nie można nie uwzględniać tego, że w ust. 1 art. 21 przywołanej ustawy wyraźnie mowa jest o prezesie zarządu kasy, którego powołanie wymaga zgody KNF, a przepis ten ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu uregulowanym w art. 86 tej ustawy, a mianowicie dla określonego tym przepisem trybu zatwierdzania już powołanych prezesów zarządów kas. Oznacza to, gdy uwzględnić konsekwencje wynikające z treści odesłania zawartego w ust. 4 art. 86 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych, że w postępowaniu wywołanym wnioskiem, o którym mowa w pkt 2 ust. 1 tego przepisu, realizując określone nim kompetencje organ nadzoru nie może pomijać ustanowionych na gruncie ust. 2 i ust. 3 art. 21 przywołanej ustawy (negatywnych) przesłanek (odpowiednio bezwzględnych oraz względnych), których zaistnienie w odniesieniu do osoby powoływanej lub już powołanej na funkcję prezesa zarządu kasy stanowi przeszkodę - odpowiednio - wydania decyzji o wyrażeniu zgody na powołanie lub wydania decyzji o zatwierdzeniu na stanowisku prezesa zarządu kasy.
Za oczywiste uznać należy przy tym to, że unormowania prawne ustanawiające przesłanki pozytywne, od spełnienia których uzależnione jest powołanie (wybór) na określone stanowisko, czy urząd lub do pełnienia określonej funkcji oraz ustanawiające przesłanki negatywne, których zaistnienie stanowi przeszkodę dokonania takiego powołania czy też wyboru - w tym również, tak jak na gruncie przywoływanego powyżej art. 21 ust. 2 i ust. 3 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych, podstawę wydania podejmowanej w ramach prewencyjnych uprawnień nadzorczych KNF decyzji o odmowie wyrażenia zgody na powołanie lub decyzji o odmowie zatwierdzenia (już powołanego) prezesa zarządu kasy - gdy chodzi o ich szczegółowy katalog determinowany statusem prawnym, funkcjami, kompetencjami oraz pragmatyką działania danej instytucji, w której dochodzi do powołania na dane stanowisko, urząd, czy też do pełnienia określonej funkcji mają to do siebie, że stanowiąc zespół pożądanych z punktu widzenia ustawodawcy warunków i wymogów koniecznych do zajmowania danego stanowiska, pełnienia urzędu, czy też sprawowania funkcji, bezpośrednio odnoszą się do konkretnych osób, które o nie aplikują. Stąd też, ocena spełniania zarówno warunków oraz wymogów o charakterze pozytywnym, jak i negatywnym, może być dokonywana tylko i wyłącznie w odniesieniu do tychże osób.
Z przywoływanego już powyżej art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych mającego odpowiednie zastosowanie w procedurze inicjowanej wnioskiem, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2 tej ustawy wynika, że przesłanką odmowy wyrażenia zgody na powołanie danej osoby na stanowisko prezesa zarządu kasy, odpowiednio, odmowy jej zatwierdzenia na tym stanowisku, jest brak spełniania przez nią wymogów określonych w art. 18 ust. 4 tej ustawy. Jakkolwiek faktem jest, że art. 18 ust. 4 ustanawia wymogi, którymi powinni legitymować się członkowie zarządu kasy, a z jego treści wynika również, że na jego gruncie doszło do zróżnicowania wymogu legitymowania się co najmniej średnim wykształceniem poprzez ustanowienie go - jako obligatoryjnego - w odniesieniu do co najmniej dwóch członków zarządu, to jednak nie ma podstaw, aby z treści tego przepisu wywodzić wnioski sugerowane przez stronę skarżącą kasacyjnie. Ich zasadności i trafności, w korespondencji do stanowiska prezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, sprzeciwiają się bowiem następujące argumenty.
Po pierwsze, nie można nie uwzględniać tej okoliczności, że podczas gdy stanowisko prezesa zarządu kasy jest stanowiskiem ze swej istoty monokratycznym, to zarząd jest już organem kolegialnym kasy, co umożliwia, jak wynika to z art. 18 ust. 4 przywołanej ustawy, wprowadzenie rozwiązań różnicujących wymogi członkostwa w tymże organie. Po drugie, w korespondencji do przedstawionego argumentu należy podkreślić, że art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych stanowi o "wymogach, o których mowa w art. 18 ust. 4" tej ustawy, a więc o wszystkich wymogach określonych w tym przepisie, nie zaś o części z nich, czy też o jednym konkretnie wskazanym, co również nie jest bez znaczenia. Tym samym, za uzasadniony uznać należy wniosek, że operowanie przez ustawodawcę konwencją odwołującą się do liczby mnogiej, a mianowicie do "wymogów, o których mowa w art. 18 ust. 4", a więc do wymogów w przepisie tym wyraźnie wymienionych, a nie do "wymogu" - który nota bene nie został również w jakikolwiek inny sposób nazwany i skonkretyzowany - czy też innego (w tym również węższego) katalogu wymogów, niż wynikający z art. 21 ust. 2 pkt 4 w związku z art. 18 ust. 4, miało swoje w pełni racjonalne uzasadnienie wynikające z faktu, że ust. 2 art. 21 przywołanej ustawy, jak wynika to z treści zawartego w nim wprowadzenia, odnosi się do osoby, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, a mianowicie do prezesa zarządu kasy. Z powyższego w aż nadto wyraźny i jasny sposób wynika więc, że intencją ustawodawcy było to, aby osoba powoływana za zgodą KNF na stanowisko prezesa zarządu kasy lub zatwierdzana na tym stanowisku przez KNF w trybie określonym w art. 86 przywołanej ustawy, spełniała wszystkie wymogi, o których mowa w jej art. 18 ust. 4, a mianowicie po pierwsze, dawała rękojmię ostrożnego i stabilnego zarządzania kasą, po drugie, posiadała co najmniej wykształcenie średnie oraz po trzecie, posiadała kwalifikacje i doświadczenie niezbędne do kierowania kasą. W świetle przedstawionych argumentów za bez znaczenia dla zasadności tego wniosku uznać należy więc to, że ustanawiając katalog przesłanek warunkujących wydanie przez KNF decyzji w sprawie wyrażenia zgody na powołanie na stanowisko prezesa zarządu kasy oraz decyzji w sprawie zatwierdzenia danej osoby na tym stanowisku, ustawodawca odwołał się do środka techniki prawodawczej w postaci (wewnątrztekstowego) odesłania. Wybór przez ustawodawcę wymienionego środka techniki prawodawczej nie ma bowiem żadnego istotnego znaczenia dla rekonstrukcji normatywnej treści przywołanych powyżej przepisów ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych, naruszenie których zarzuca skarga kasacyjna.
W świetle powyższego, nie ma więc podstaw, aby podważać prawidłowość stanowiska Sądu I instancji odnośnie do wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo - kredytowych, ani też odnośnie do prawidłowości ich zastosowania w okolicznościach stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy, z których wynika, że osobna zajmująca stanowisko prezesa zarządu kasy, której dotyczył wniosek, o którym mowa w art. 86 ust. 1 pkt 2 przywołanej ustawy, nie legitymowała się co najmniej średnim wykształceniem.
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło