I OZ 944/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rajewska po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 maja 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 1120/14 odmawiającego przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 12 stycznia 2015 r. sygn. akt IV SA/Gl 1120/14 odrzucił skargę M. M. z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi. Odpis powyższego postanowienia został doręczony do rąk dorosłego domownika (ojcu skarżącego) w dniu 22 stycznia 2015 r. Pismem z dnia 29 stycznia 2015 r. M. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wyjaśniając, że wezwanie do uiszczenia wpisu odebrała jego babcia, która ma problemy z pamięcią z uwagi na podeszły wiek. Z tego też powodu zapomniała przekazać mu wezwanie Sądu. Babcia o korespondencji skierowanej do niego przypomniała sobie dopiero, gdy zostało mu doręczone postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi, tj. 23 stycznia 2015 r. Dodatkowo skarżący złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 30 marca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zwolnił M. M. od kosztów sądowych i ustanowił dla niego adwokata. Natomiast postanowieniem z dnia 4 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił M. M. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że wbrew twierdzeniom skarżącego wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało doręczone w trybie zastępczym do rąk ojca skarżącego. Jeżeli dorosły domownik, który nie ma sprzecznych interesów w sprawie, własnoręcznym podpisem kwituje odbiór przesyłki, to tym samym zobowiązuje się do jej przekazania adresatowi. Skoro ojciec skarżącego własnoręcznym podpisem pokwitował odbiór pisma, to w sposób dorozumiany podjął się przekazania pisma skarżącemu. W konsekwencji uznać należy, że doręczenie skarżącemu wezwania do uiszczenia wpisu było prawidłowe i skuteczne. Ponadto zdaniem Sądu skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminowi. Wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało odebrane przez ojca skarżącego, a nie przez babcię. Z tego też względu argumentacja dotycząca wieku babci i jej problemów z pamięcią nie zasługuje na uwzględnienie. Ponadto rolą wnioskującego jest wykazanie okoliczności, które świadczyłyby o braku winy. Zatem nawet gdyby doręczenie nastąpiło do rąk babci skarżącego, to jego obowiązkiem byłoby przedstawić stosowną dokumentację potwierdzającą podniesione okoliczności we wniosku. Skarżący jednak tego nie uczynił. Odebranie korespondencji przez dorosłego domownika i brak przekazania przesyłki do rąk adresata we właściwym czasie, nie wyłącza winy skarżącego. Zaniedbania lub nieuwagi nie można bowiem kwalifikować jako brak winy, będący przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. W zażaleniu wniesionym na powyższe postanowienie M. Ma. nie zgodził się z twierdzeniem, że przesyłka sądowa została mu doręczona w sposób prawidłowy. Zarządzenie z dnia 28 listopada 2014 r. o wezwaniu do wpisu faktycznie odebrał ojciec skarżącego w dniu 2 grudnia 2014 r. Jednakże pomimo zobowiązania się do doręczenia powierzonego listu, nie mógł tego uczynić, gdyż od dnia 29 listopada do dnia 12 grudnia 2014 r. M. M. przebywał w S. Ponadto w dniu 10 grudnia 2014 r. ojciec skarżącego udał się w podróż służbową i pismo Sądu oddał swojej mamie, zobowiązując ją do przekazania korespondencji wnukowi. Babcia zaś przekazała M. M. wezwanie Sądu dopiero w dniu 23 stycznia 2015 r., gdy skarżący odebrał postanowienie o odrzuceniu skargi. Wtedy bowiem przypomniała sobie o obowiązku doręczenia wnukowi zarządzenia Sądu z dnia 28 listopada 2014 r. Powyższe świadczy, że skarżący pismo Sądu nie otrzymał w terminie bez własnej winy. Jednocześnie za niezrozumiałe M. M. uznał czynności Sądu, polegające na zwolnieniu go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, a następnie odmowie przywrócenia mu terminu do uiszczenia opłaty od skargi, od której został zwolniony. Fakt zwolnienia od kosztów sądowych – zdaniem skarżącego – winien skutkować uznaniem bezprzedmiotowości postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "P.p.s.a.") , jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przekroczenie terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafnie ocenił, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu. Z art. 72 § 1 P.p.s.a. wynika bowiem, że jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było – administracji domu lub dozorcy, jeżeli osoby te nie mają sprzecznych interesów w sprawie i podjęły się oddania mu pisma. Powołany przepis wskazuje na jedną z form tzw. doręczenia zastępczego, kiedy to przesyłka nie zostaje doręczona bezpośrednio do rąk adresata, lecz przyjmuje się fikcję prawną, że takie doręczenie nastąpiło. Przepisy regulujące doręczenia zastępcze mają na celu umożliwienie prawidłowego przebiegu postępowania zwłaszcza w przypadkach, gdy dokonanie doręczenia samemu adresatowi jest utrudnione np. z uwagi na jego nieobecność pod wskazanym adresem. Doręczenie dokonane w takim trybie, uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji samemu adresatowi. W związku z powyższym, skoro w niniejszej sprawie przesyłka sądowa zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu została odebrana w dniu 2 grudnia 2014 r. przez A. M. - dorosłego domownika (ojca skarżącego), to doręczenie to należy uznać za prawnie skuteczne. Podjęcie się odbioru korespondencji przez domownika adresata, nakłada na niego obowiązek należytego zadbania o interesy adresata. Niedochowanie natomiast należytej staranności przez taką osobę nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu. Okoliczność, że babcia skarżącego nie przekazała wezwania w terminie nie oznacza, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. M. M. nie wskazał bowiem na żadne obiektywne okoliczności, które uniemożliwiły domownikowi zawiadomienie go o skierowanej do niego korespondencji. Twierdzenia skarżącego o problemach babci z pamięcią, bez możliwości ich weryfikacji przy pomocy jakichkolwiek obiektywnych dowodów, pozostają jedynie subiektywnymi przekonaniami strony, które same w sobie niczego nie uprawdopodobniają. Skoro dorosły domownik niezwłocznie nie zawiadomił skarżącego o korespondencji, to znaczy, że dopuścił się zawinionego działania, a to w konsekwencji obciąża skarżącego. Zaniedbania w tym zakresie wykluczają przyjęcie, że skarżący uchybił terminowi bez swojej winy. Niezasadne są ponadto twierdzenia strony w kwestii rzekomej niespójności działań Sądu polegających na zwolnieniu M. M. od kosztów sądowych, a następnie na odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu. Przyznanie prawa pomocy nie konwaliduje wcześniejszych uchybień procesowych strony, a zatem nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla oceny zgodności z prawem kwestionowanego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił zażalenie