I SA/Wa 3015/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie: WSA Jolanta Dargas WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Skarbu Państwa na rzecz skarżącego P. B. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...] (dalej : "Wojewoda") decyzją z [...] czerwca 2014 r. odmówił P. B. (Skarżący) prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez T. B. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej we L.. W uzasadnieniu powyższej decyzji wskazano, że Skarżący wnioskiem z 27 listopada 1990 r. wstąpił o rekompensatę za nieruchomości pozostawione we L. przez T. B. to jest willę z ogrodem położoną przy ul. [...] oraz czteropiętrową kamienicę przy ul. [...]. Następnie w toku postępowania Skarżący przedłożył do akt sprawy oświadczenia świadków potwierdzającej, że T. B. był właścicielem nieruchomości o powierzchni około [...] m2 położonej przy ul [...] [...] we L. zabudowanej domem jednorodzinnym o powierzchni około [...]m2 oraz nieruchomości o powierzchni około [...] m2 zabudowanej kamienicą czynszową o powierzchni około [...] m2 położonej przy ul. [...] [...]. Z uzasadnienia decyzji odmawiającej przyznania prawa do rekompensaty wynika, że w ocenie organu pierwszej instancji Skarżący wystąpił z : a. wnioskiem o przyznanie prawa do rekompensaty za willę z ogrodem położoną przy ul. [...] oraz czteropiętrową kamienicę przy ul. [...] przy czym zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza faktu pozostawienia powyższego mienia przez T. B., b. wnioskiem o przyznanie prawa do rekompensaty za willę z ogrodem położoną przy ul. [...] oraz czteropiętrową kamienicę przy ul. [...], przy czym wniosek ten złożony został po terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 169, poz. 1418 ze zm., dalej :"ustawa"). Skarżący wystąpił również o rekompensatę za posiadłość ziemską pozostawioną przez K. B.. W tym zakresie postępowanie umorzone zostało decyzją Wojewody z dnia [...] czerwca 2014 r., od której Skarżący nie wniósł odwołania. W odwołaniu od decyzji odmawiającej przyznania prawa do rekompensaty Skarżący wskazał, że organ wadliwie przyjął, że złożone zostały przez niego dwa odrębne wnioski o przyznanie prawa do rekompensaty, z czego jeden złożony został po terminie. Podkreślił, że jego żądanie winno być wykładane z uwzględnieniem zasady życzliwej interpretacji wynikającej z przepisów art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Skarżący wniósł również o przeprowadzenie, w razie wątpliwości urzędników [...] Urzędu Wojewódzkiego na okoliczność faktu, że sprawa miała być załatwiona pozytywnie oraz na okoliczność wprowadzenia w błąd Skarżącego. Decyzją z [...] sierpnia 2014 r. ,wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., oraz art. 9 ustawy, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez Skarżącego, Minister Skarbu Państwa (dalej : "Minister") utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Minister wskazał, że uwzględniając treść znajdującego się w aktach sprawy (karty 60-61) oświadczenia Skarżącego niezrozumiałe jest dlaczego znając dobrze lokalizację nieruchomości pozostawionych nie podał ich we wniosku wszczynającym postępowanie. Niemniej jednak gdyby uznać, że w przedmiotowej sprawie niewątpliwą intencją strony było zgłoszenie żądania rekompensaty za nieruchomości pozostawione we L. przy ul. [...] i [...] [...] to zadaniem Ministra pozostaje ocena dowodów zgromadzonych w przedmiotowej sprawie. Organ wyjaśnił dalej, że w toku całego postępowania zarówno Skarżący jak i organ nie pozyskali dowodów o których mowa w art. 6 ust. 4 ustawy a kwerendy zarówno w polskich jak i zagranicznych instytucjach nie przyniosły oczekiwanego skutku. Oceniając oświadczenia świadków złożone do akt sprawy organ wskazał, że choć spełniają one wymogi określone w ustawie nie mogą stanowić dowodu bowiem są niemal identyczne w treści, świadkowie w dniu wybuchu drugiej wojny światowej mieli odpowiedni 9 i 7 lat, nie byłyby w stanie samodzielnie i precyzyjnie dokonywać spostrzeżeń w kwestii powierzchni nieruchomości. Organ wskazał również, że nieprawidłowym jest żądanie zawarte w odwołaniu donoszące się do przesłuchania urzędników [...] Urzędu Wojewódzkiego na okoliczność faktu, że sprawa miała być pozostawiona pozytywnie, organ administracji publicznej załatwia bowiem sprawę poprzez wydanie decyzji, zatem wiążące jest jedynie stanowisko organu zawarte w decyzji. Skarżący wniósł od powyższej decyzji skargę do tutejszego sądu a) prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 3 ust. 2 w zw. z art. 2 i art. 5 ust. 1 ustawy poprzez odmowę potwierdzenia prawa do rekompensaty na rzecz osoby spełniającej wszystkie przesłanki wynikające z w/w przepisów, b) przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy : 1. art. 104 § 1 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez uchylenie się od rozstrzygnięcia okoliczności uznanej przez organy za istotną dla sprawy i skonstruowanie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób nie odpowiadający ustawowemu wzorcowi, tj. skonstruowanie uzasadnienia w sposób budzący wątpliwości co do tego jaka - w istocie - jest podstawa rozstrzygnięcia, 2. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 61 §1 k.p.a. w zw. z art. 63 §2 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez wyrażone (w drodze sugestii - nie zaś rozstrzygnięcia) wątpliwości co do zakresu żądania strony wyrażonego we wniosku, prowadzące do określenia jej żądania w sposób niezgodny z wolą strony i sprzeczny z wszystkimi zachowaniami strony wskazującymi na rzeczywistą jej wolę. 3. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w z w z art. 140 k.p.a. poprzez nie dokonanie rzetelnego rozpatrzenia, a wręcz, zniekształcenie części materiału dowodowego w postaci oświadczenia Skarżącego o okolicznościach złożenia przez niego wniosku, 4. art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 136 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie zawnioskowanego przez stronę dowodu z przesłuchania urzędników [...] Urzędu Wojewódzkiego na okoliczność wprowadzenia wnioskodawcy w błąd, co do okoliczności - podnoszonej przez organy administracji - jako istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, 5. art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez przerzucenie na stronę konsekwencji wprowadzenia jej w błąd przez organ administracji publicznej w zakresie konieczności dokładnego określenia adresu nieruchomości we wniosku, 6. art. 75 §1 k.p.a., art. 77 §1 k.p.a. i art. 6 ust. 5 ustawy w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 82 §1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez odmowę wiarygodności oświadczeniom Z. W. z dnia [...] marca 2013 r. i L. l. z dnia [...] lutego 2013 r. z uwagi na niepełnoletniość w/w w okresie przedwojennym, bez wskazania okoliczności uzasadniających, że w/w byli niezdolni do postrzegania okoliczności, w przedmiocie których oświadczali, a tym samym poprzez zanegowanie - w istocie - instytucji określonej w art. 6 ust. 5 ustawy i naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, 7. art. 75 §1 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez odmowę wiarygodności oświadczeniom Z. W. z dnia [...] marca 2013 r. i L. l. z dnia [...] lutego 2013 r. z uwagi na ich "podobieństwo", co doprowadziło organ do stwierdzenia, że "może to wskazywać" na fakt, że nie pochodzą od składających je osób, a więc poprzez zastąpienie swobodnej oceny dowodów "przypuszczeniami" organu, 8. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i art. 6 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. poprzez zastąpienie swobodnej oceny dowodów wyrwanymi z kontekstu tezami orzeczeń sądowych wydanych w stanach faktycznych nieodpowiadających stanowi faktycznemu sprawy, a tym samym wydanie rozstrzygnięcia nieopartego na przepisach prawa, 9. art. 77 §1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w z w z art. 140 k.p.a. poprzez nierozpatrzenie całości zgromadzonego materiału dowodowego wskutek nieodniesienia się do okoliczności wynikających z oświadczeń Z. W. z dnia [...].12.2011 r. i L. l. z dnia [...] stycznia 2012 r., a także pominięcie oświadczeń stron zawartych w protokole rozprawy administracyjnej z dnia 23.01.213 r. oraz poprzez brak zestawienia w/w oświadczeń z oświadczeniami świadków z dnia 27 lutego 2013 r. i z dnia 20 marca 2013 r.. a tym samym pominięcie części materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy, 10. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji w okolicznościach uzasadniających jej uchylenie i potwierdzenie prawa do rekompensaty. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie kosztów postępowania oraz o o poinformowanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny Ministra Skarbu Państwa o istotnym uchybieniu w postępowaniu przed organem II instancji polegającym na zignorowaniu zawartego w odwołaniu od decyzji organu I instancji wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków (na okoliczność, którą organ I instancji uznał za podstawę odmowy prawa do rekompensaty, zaś organ II instancji uznał - w zasadzie - argumentację organu I instancji), a więc uchybieniu polegającym na jawnym zignorowaniu przez organ II instancji jego obowiązków wynikających z przepisów prawa - tj. rażącym naruszeniu obowiązku bezstronnego i rzetelnego rozpatrzenia sprawy oraz o zażądanie przez Sąd ustalenia osób odpowiedzialnych za zaistnienie takiego stanu rzeczy i zażądanie wyciągnięcia wobec w/w osób odpowiedzialności dyscyplinarnej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest uzasadniona. W ocenie sądu stwierdzenie organu drugiej instancji, iż Skarżący nie wykazał faktu pozostawienia mienia poza granicami Rzeczpospolitej Polskiej jest ze wskazanych poniżej przyczyn przedwczesne. Organ pierwszej instancji przyjął, że Skarżący złożył dwa wnioski o stwierdzenie prawa do rekompensaty : jeden w terminie, obejmujący nieruchomości położone we L., przy ul. [...] i [...] oraz drugi, obejmujący nieruchomości położone we L. przy ul, [...] [...] i [...] [...]. Sąd rozpoznający sprawę zna i podziela poglądy wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, zgodnie z którymi wnioskodawca występujący o potwierdzenie prawa do rekompensaty zobowiązany jest do wskazania konkretnych nieruchomości, celem precyzyjnego określenia zakresu prawa do rekompensaty zaś wskazywanie kolejnych nieruchomości po dniu 31 grudnia 2008 r. uznać należy za próbę obejścia przepisów o terminie zgłaszania wniosków (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2014 r., I OSK 2216/12, z 24 maja 2013 r., I OSK 594/12). W niniejszej sprawie należy mieć jednak na względzie, że Skarżący zarówno w pierwotnym wniosku jak i w dalszym toku postępowania konsekwentnie wnosił o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej willi z ogrodem oraz czteropiętrowej kamienicy, położonych we L.. Skarżący w toku postępowania sprecyzował jedynie, że powyższe nieruchomości położone są odpowiednio przy ul. [...] i ul. [...] a nie przy ul. [...] i ul. [...]. W ocenie sądu oznacza to, że Skarżący w terminie przewidzianym ustawą wniósł o ukształtowanie jego prawa do rekompensaty za dwie nieruchomości położone we L., z których jedna to willa z ogrodem a druga to czteropiętrowa kamienica. Precyzując adres powyższych nieruchomości, już po dniu 31 grudnia 2008 r. Skarżący nie wskazywał – wbrew stanowisku organu pierwszej instancji - kolejnych nieruchomości, które nie były objęte wnioskiem złożonym w terminie. Wobec powyższego zarzuty skargi objęte punktami b 1-3 i 5 uznać należy za uzasadnione w tym znaczeniu, że organ pierwszej instancji wadliwe przyjął, iż Skarżący złożył dwa wnioski o przyznanie rekompensaty, z czego jeden złożony został po terminie wynikającym z ustawy. Organ drugiej instancji – na co słusznie zwrócił uwagę Skarżący- nie sprecyzował w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, czy w jego ocenie Skarżący złożył jeden czy też dwa wnioski, wskazując jedynie, że nawet gdyby uznać, że Skarżący złożył wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione we L. to do Ministra należy ocena zgromadzonych w sprawie dowodów. Jednocześnie, Minister wskazał, że w toku całego postępowania zarówno Skarżący jak i organ pierwszej instancji nie pozyskali dowodów wymienionych w art. 6 ust. 4 ustawy, nie odniosły również oczekiwanego skutku kwerendy zarówno w polskich jak i zagranicznych instytucjach archiwalnych. Uszło jednak uwadze Ministra, że organ pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe, jedynie w celu ustalenia, czy poprzednicy prawni Skarżącego pozostawili we L. nieruchomości położone przy ul. [...] i ul. [...]. O powyższym świadczy treść pism adresowanych przez organ pierwszej instancji do Archiwum Państwowego w P., Archiwum Państwowego w L., Archiwum Państwowego w Z., Archiwum Akt Nowych oraz Konsulatu Generalnego RP we L.. W żadnym z powyższych pism nie zwrócono się o nadesłanie informacji, czy poprzednicy prawni Skarżącego pozostawili nieruchomości przy ul. [...] i ul. [...] [...]. Wobec powyższego, w ocenie sądu, organ drugiej instancji naruszył przepisy postępowania to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. uznając, że nie zostało wykazane pozostawienie przez poprzedników prawnych Skarżącego nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Skoro organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnych czynności dowodowych mających na celu ustalenie, czy poprzednicy prawni Skarżącego pozostawili nieruchomości położone we L. przy ul. [...] i ul. [...] [...] nie można uznać, że został zgromadzony cały materiał dowodowy. Sąd wskazuje w tym miejscu, że z uwagi na nie zgromadzenie całego materiału dowodowego przedwczesne jest dokonywanie na tym etapie postępowania oceny wiarygodności oświadczeń świadków. Zgodnie bowiem z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Dopiero zatem po uzupełnieniu materiału dowodowego poprzez m.in. zwrócenie się do odpowiednich instytucji archiwalnych możliwe będzie ustaleniem czy poprzednik prawny Skarżącego pozostawił nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. W świetle powyższego przedwczesne jest również ustosunkowywanie się na obecnym etapie postępowania do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego. W sytuacji w której nie został prawidłowo zgromadzony materiał dowodowy nie jest możliwe ani dokonanie oceny co do prawidłowości ustaleń faktycznych ani też w konsekwencji, zbadanie czy doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego. Odnosząc się do zarzutu objętego punktem b.4. skargi wskazać należy, że faktycznie, w zaskarżonej decyzji Minister nie odniósł się wniosku o przesłuchanie pracowników [...] Urzędu Wojewódzkiego na okoliczność wprowadzenia Skarżącego w błąd. Jednak powyższe uchybienie nie miało w ocenie sądu istotnego wpływu na wynik sprawy. Jak już wyżej wskazano dla uznania, że Skarżący złożył w terminie wniosku nie było konieczne wykazywanie wprowadzenia go w błąd przez pracowników organu. Minister wyjaśnił natomiast z jakiego powodu nie znajduje podstaw do przeprowadzenia dowodu z przesłuchania pracowników organu ma okoliczność, że sprawa miała być załatwiona pozytywnie i w tym zakresie sąd stanowisko organu w pełni podziela. Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Ministra w trybie art. 155 § 1 p.p.s.a. Podsumowując wskazać należy, że wobec naruszenia przez organ przepisów postępowania, to jest art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a., w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody [...]. O zakresie w jakim zaskarżona decyzja nie może być wykonana orzeczono stosownie do art. 152 p.p.s.a. Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach był art. 200 p.p.s.a.