I OSK 2573/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka sędzia NSA Jolanta Rudnicka sędzia del. WSA Czesława Nowak-Kolczyńska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Drapczyńska po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 13/15 w sprawie ze skargi G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 7 maja 2015 r. oddalił skargę G. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z [...] listopada 2014 r. w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. w dniu [...] września 2014 r. odmówił G. K. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad córką J. K. Organ wyjaśnił, że wnioskodawczyni ma ustalone prawo do emerytury, co uzasadnia odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a tym samym zastosowanie art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r. poz. 1456 ze zm.). W odwołaniu od powyższej decyzji G. K. podniosła m.in., że emerytura, z której obecnie korzysta jest znacznie niższa niż świadczenie pielęgnacyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało zaskarżoną decyzje w mocy wskazując w szczególności, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno być przyznane w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne, o których mowa w art. 17 ust. 1 i 1a powołanej ustawy i brak jest przesłanek negatywnych wymienionych w art. 17 ust. 5 ustawy. Organ podkreślił, że z akt sprawy wynika, iż J. K. urodzona [...] lutego 1982 r. orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w P. z dnia [...] marca 1998 r. nr [...] została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe od urodzenia. Okoliczności te są w sprawie bezsporne. Według oświadczenia złożonego w toku postępowania przez G. K., sprawuje ona stałą opiekę nad niepełnosprawną córką. Na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] sierpnia 1995 r. wnioskodawczyni nabyła prawo do wcześniejszej emerytury, która to okoliczność zadecydowała o odmowie przyznania świadczenia. Wyczerpuje to bowiem przesłankę negatywną, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy. Organ zaznaczył, że przepisy art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, a to znaczy, że aby móc otrzymać świadczenie pielęgnacyjne trzeba spełnić wszystkie wymienione w nim przesłanki. Skoro zatem przepis prawa materialnego nie dawał postaw do przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, bowiem wystąpiła przesłanka negatywna w postaci ustalonego prawa do emerytury, to organ obowiązany był odmówić prawa do wnioskowanego świadczenia. W skardze na powyższą decyzję G. K. podniosła zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, art. 7 oraz art. 8 k.p.a. W ocenie skarżącej zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze, jak i Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej wydając decyzję w jej sprawie powołali się jedynie na przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, bez rozważenia sytuacji w jakiej się znalazła. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał skargę za nieuzasadnioną. Sąd podkreślił, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powinno być przyznane w sytuacji, gdy spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne, o których mowa w art. 17 ust.1 i 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych i brak jest przesłanek negatywnych wymienionych w art. 17 ust. 5 tej ustawy. Bezsporne jest, że spełnione zostały w sprawie przesłanki pozytywne, od których przepisy uzależniają uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Jednakże okolicznością, która zadecydowała o odmowie przyznania świadczenia przez organ jest fakt, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury. Wyczerpuje to przesłankę negatywną, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ww. ustawy. W toku postępowania administracyjnego organ ustalił, że decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych została skarżącej przyznana wcześniejsza emerytura. Według tego przepisu organ nie może zaś przyznać świadczenia pielęgnacyjnego w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę ma przyznaną emeryturę. Zacytowany przepis jest jednoznaczny i kategoryczny. Ustawodawca nie pozostawił organom administracji żadnej swobody ustalając enumeratywnie zarówno przesłanki warunkujące przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jak również okoliczności, których wystąpienie obliguje organ do negatywnego rozstrzygnięcia wniosku. Wbrew twierdzeniom skarżącej organy administracyjne nie mogą odmówić stosowania przepisów, które nie zostały usunięte z porządku prawnego, czy to na mocy przepisu prawnego, czy orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Wskazując na powyższe Sąd uznał, że organ w sposób prawidłowy odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego albowiem wystąpiła przesłanka negatywna w postaci ustalonego prawa do emerytury. Sytuacja materialna rodziny skarżącej jest niewątpliwie bardzo trudna, jednakże w omawianej sytuacji organ miał obowiązek wynikający z przepisów prawa odmówić skarżącej prawa do wnioskowanego świadczenia. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku G. K. , reprezentowana przez adwokata ustanowionego z urzędu, podniosła następujące zarzuty: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 i 1a, art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez jego błędną wykładnię dokonaną z naruszeniem art. 32 ust. 1 Konstytucji RP przewidującego zasadę równości wobec prawa; 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) poprzez przedstawienie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku stanowiska w formie zbyt ogólnikowej oraz brak wskazania, które ustalenia faktyczne zostały przyjęte przez Sąd, a które nie. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Odmawiając słuszności podniesionemu zarzutowi naruszenia prawa materialnego należy stwierdzić, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych wprost wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób wymienionych w art. 17 ust. 1 i 1a tej ustawy, w sytuacji, w której osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury. Nie jest zatem w takim przypadku możliwe uzyskanie świadczenia pielęgnacyjnego. Przepisy powołanej ustawy nie umożliwiają przy tym miarkowania, czy też uwzględniania szczególnej sytuacji finansowej bądź rodzinnej wnioskodawcy, zakładając, że w każdym przypadku nie jest możliwy zbieg świadczeń emerytalnego i świadczenia pielęgnacyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, że skarżąca sprawując opiekę nad córką, która posiada znaczy stopień niepełnosprawności, zrezygnowała z podjęcia zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej. Jednocześnie zaś, nie budzi wątpliwości, że skarżąca skorzystała z możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę i w dacie orzekania przez organy miała przyznane świadczenie emerytalne (k. 22 akt administracyjnych). Powyższe okoliczności czyniły uzasadnionym odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Takie rozstrzygnięcie nie narusza też zasady równości określonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji. Cechą wspólną, relewantną, osób, które w oparciu o wymienione wyżej przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych mają otrzymać wsparcie w postaci świadczenia pielęgnacyjnego jest to, że nie uzyskują żadnych dochodów decydując się na sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Skarżąca zaś posiada dochód w postaci świadczenia emerytalnego, nie sposób zatem przyjąć, by doszło do naruszenia zasady równości określonej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Niezasadny był także zarzut odnoszący się do art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisko pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Elementy te zawiera zaskarżony wyrok, a zatem nie można było w tym przypadku mówić o istotnym naruszeniu ww. przepisu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, nie stwierdzając zarzucanych naruszeń, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.