II GSK 899/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 1890/14 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie 2. zasądza od S. K. na rzecz Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji 280 (dwieście osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 1890/14, uchylił decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 14 maja 2014 r. odmawiającą S.K. umorzenia należności z tytułu opłat abonamentowych. Sąd pierwszej instancji orzekał następujący stanie sprawy: S. K.pismem z 2 listopada 2012 r. zwrócił się do Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (dalej: KRRiT) o odstąpienie od żądania zapłaty abonamentu, wskazując, że 30 lipca 2012 r. zostało wystawione upomnienie wzywające go do zapłaty należności w wysokości 1 553,95 zł tytułem zapłaty zaległego abonamentu wraz z kosztami upomnienia i odsetkami. Pismo skarżącego zostało potraktowane przez organ jako wniosek o umorzenie zaległości i w związku z tym KRRiT pismem z 6 lutego 2013 r. wezwała skarżącego do wykazania spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 10 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm., dalej: ustawa o opłatach abonamentowych). S. K. pismem z 16 lutego 2013 r. zwrócił się z wnioskiem "o odstąpienie nękania żądaniami zapłaty". Podał, że z posiadanego odbiornika nie jest w stanie odbierać programu. KRRiT decyzją z 13 marca 2013 r. nr ... odmówiła umorzenia zaległości za okres od 1 stycznia 2008 r. do 28 lutego 2013 r. w wysokości 1077,10 zł wraz z odsetkami w wysokości 352,47 zł. S. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. KRRiT decyzją z 14 maja 2014 r. utrzymała w mocy własną decyzję z 13 marca 2013 r., podnosząc, że do wniosku nie dołączono dokumentów uprawdopodabniających zaistnienie przesłanek uzasadniających umorzenie zaległości. S. K. na powyższą decyzję złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, podkreślając, że nie był wzywany do złożenia dodatkowych dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd podał, że organy administracji publicznej naruszyły przepisy postępowania w stopniu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z treścią art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, KRRiT może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczaniu. Decyzja dotycząca umorzenia opłat abonamentowych ma charakter uznaniowy. Stosownie do art. 107 § 1 k.p.a. decyzja powinna zawierać, między innymi, uzasadnienie faktyczne i prawne. W myśl art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z kolei zgodnie z art. 7 k.p.a. organ administracji powinien dążyć do wyjaśnienia sprawy. Organ zatem powinien podjąć wszelkie kroki, aby dokładnie wyjaśnić stan faktyczny sprawy (zasada prawdy obiektywnej), która jest realizowana poprzez przepisy normujące postępowanie dowodowe (art. 77 k.p.a.) oraz ocenę materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.). Sąd pierwszej instancji zauważył, że w skardze skarżący podniósł, iż nie otrzymał żadnego wezwania od organu o uzupełnienie dokumentów. Sąd stwierdził, że w aktach sprawy też brak jest potwierdzenia otrzymania przez skarżącego pisma organu z 6 lutego 2013 r. Zdaniem WSA, oznacza to, że w sprawie nie zebrano materiału dowodowego. Tymczasem podstawą rozstrzygnięcia mogą być jedynie dowody, które zostały przeprowadzone w ramach postępowania w danej sprawie. Sąd podał, że "Organy obu instancji wskazały, iż skarżący pomimo wezwania pismem z dnia 6 lutego 2013 r. nie uzupełnił wniosku o żądane w piśmie tym dokumenty." Uchylając zaskarżoną decyzję WSA stwierdził, że uchybienia są istotne i miały wpływ na wynik sprawy i zobowiązał organ do ponownego rozpatrzenia sprawy i przeprowadzenia w sposób zgodny z przepisami prawa postępowania dowodowego. KRRiT zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Na postawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) w związku z art. 133 i art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez brak wszechstronnej analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego polegającej na pominięciu dowodu z pisma zatytułowanego "wniosek o odstąpienie nękania żądaniami zapłaty abonamentu z tytułu jak w upomnieniu nr .... z dnia 30.07.2012 r.", uzasadnienia decyzji KRRiT nr .... z 13 marca 2013 r. oraz uzasadnienia decyzji KRRiT.....z 14 maja 2014 r., którego treść jednoznacznie potwierdza, iż pismo organu z 6 lutego 2013 r. zostało doręczone stronie, która z własnej woli nie przedstawiła dokumentów w nim wskazanych, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c) w związku z art. 3 § 1 i art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz w związku z art. 107 § 3, art. 77 § 1, art. 80, art. 7, art. 9 i art. 10 k.p.a. poprzez brak należytej kontroli zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, iż brak dowodu doręczenia pisma z 6 lutego 2013 r. stronie stanowiło naruszenie przepisów postępowania skutkujące koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji, podczas gdy prawidłowa jej kontrola doprowadziłaby do wniosku odmiennego tzn., iż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż skarżący otrzymał pismo z organu z 6 lutego 2013 r., zaś przedstawione przez stronę okoliczności obiektywnie nie mogły stanowić uzasadnienia dla umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stanisław Krupa w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została wniesiona od wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zgodnie z powołanym przepisem decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi inne, niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że obejmuje on wyłącznie przypadki, w których gdyby nie naruszono przepisów proceduralnych, to najprawdopodobniej zapadłaby decyzja o innej treści. W związku z tym obowiązkiem sądu uwzględniającego skargę na tej podstawie jest nie tylko wskazanie przepisu czy przepisów postępowania, którym organ administracji publicznej uchybił i wyjaśnienie na czym to uchybienie polegało, ale również wykazanie prawdopodobieństwa oddziaływania naruszeń prawa procesowego na wynik sprawy administracyjnej. W rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji, uwzględniając skargę powołał u podstaw orzeczenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. i wskazał jako naruszone art. 107 § 1 i § 3, art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że w ocenie Sądu pierwszej instancji KRRiT nie przeprowadziła w sprawie postępowania dowodowego, uznając, że skarżący nie odpowiedział na wezwanie z 6 lutego 2013 i nie złożył dokumentów uzasadniających żądanie umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej, gdy tymczasem w aktach sprawy brak jest dowodu doręczenia skarżącemu wspomnianego pisma. W ocenie Naczelnego Sadu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji formułując powyższe stanowisko niesłusznie ograniczył się do stwierdzenia braku w aktach sprawy dowodu doręczenia skarżącemu pisma z 6 lutego 2013 r. pomijając, z naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a., inne dokumenty znajdujące się w tych aktach. W skardze kasacyjnej KRRiT słusznie podniosła, że w aktach administracyjnych znajduje się pismo skarżącego z 16 lutego 2013 r., z którego treści można wyprowadzić wniosek, że stanowi ono odpowiedź na wezwanie organu z 6 lutego 2013 r. Przede wszystkim w piśmie skarżącego z 16 lutego 2013 r. została podana sygnatura sprawy, która została zamieszczona w piśmie z 6 lutego 2013 r. – pierwszym piśmie w sprawie. Należy także zgodzić się z autorem skargi kasacyjnej, że porównanie treści obu pism świadczy o tym, że w piśmie z 16 lutego 2013 r., skarżący nawiązuje do pisma KRRiT z 6 lutego 2013 r. Sąd pierwszej instancji nie przeanalizował treści wspomnianych pism, jak również nie uwzględnił, że we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie kwestionował stanowiska KRRiT wyrażonego w decyzji z 13 marca 2013 r., że jedynym powodem odmowy umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej było niezłożenie przez skarżącego dokumentów żądanych przez organ, pozwalających na ocenę, czy w przypadku skarżącego zaistniały przesłanki umorzenia zaległości, o których mowa w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Uszło także uwadze Sądu, że zakładając nawet, że skarżącemu nie była znana treść pisma KRRiT z 6 lutego 2013 r., to co najmniej w dacie doręczenia decyzji z 13 marca 2013 r. skarżący wiedział jakie dokumenty należy złożyć by organ mógł merytorycznie odnieść się do wniosku o umorzenie zaległości. Mimo to skarżący żadnych dokumentów nie przedstawił, co niewątpliwie wynikało z jego przekonania, że wystarczającym powodem umorzenia zaległości w płatności opłaty abonamentowej jest brak możliwości odbioru programu telewizji publicznej. W tej sytuacji stawianie organowi zarzutu naruszenia przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy należało uznać za co najmniej przedwczesne. Podkreślenia wymaga także, że Sąd pierwszej instancji, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., nie wykazał, że gdyby nie zarzucane organowi uchybienie, to rozstrzygnięcie sprawy mogłoby być inne. Za niewystarczające w tym zakresie należy uznać przytoczenie przez Sąd kilku przepisów regulujących postępowanie administracyjne i następnie stwierdzenie, że w sprawie nie zebrano materiału dowodowego a uchybienia organu są istotne i miały wpływ na wynik sprawy, bez wszechstronnego rozważenia z jakich przyczyn w sprawie nie został zebrany materiał dowodowy. Innymi słowy Sąd pierwszej instancji nie wykazał związku między uchybieniami zarzucanymi organowi a wynikiem sprawy, co sprawia, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Z podanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Sąd pierwszej instancji powtórnie kontrolując zaskarżoną decyzję powinien rozważyć, czy KRRiT prawidłowo przeprowadziła postępowanie, w szczególności z jakiego powodu w sprawie nie przeprowadzono postępowania dowodowego oraz czy w stanie sprawy istniejącym w dacie wydania zaskarżonej decyzji istniały przesłanki uwzględnienia wniosku skarżącego. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. 2013, poz. 490).