II GSK 960/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "M." Sp. z o.o. w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 3 lutego 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3419/14 o odrzuceniu skargi "M." Sp. z o.o. w B. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kar umownych, odmowy rozłożenia na raty pozostałej do zapłaty części należności z tytułu kar oraz odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od wymierzonych kar postanawia: 1. odrzucić skargę kasacyjną; 2. zwrócić "M." Sp. z o.o. w B. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 (sto) złotych. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z dnia 3 lutego 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 3419/14 odrzucił skargę "M." Sp. z o.o. w B. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kar umownych, odmowy rozłożenia na raty pozostałej do zapłaty części należności z tytułu kar oraz odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od wymierzonych kar. Spółka reprezentowana przez r. pr. R. O., działającego z substytucji r. pr. K. S. złożyła od tego postanowienia skargę kasacyjną. Z uwagi na braki formalne pełnomocnik Spółki został wezwany do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej wraz z odpisem pełnym z Krajowego Rejestru Sądowego, potwierdzającego umocowanie w dacie podpisania pełnomocnictwa. W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik nadesłał pełnomocnictwo ogólne udzielone r. pr. K. S. przez Prezesa Zarządu Spółki R. H. z dnia 13 marca 2015 r., pełnomocnictwo substytucyjne udzielone r. pr. R. O. przez r. pr. K. S. z dnia 22 maja 2012 r. oraz wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego – stan na dzień 25 marca 2015 r., z ostatnim wpisem na dzień 10 marca 2015 r. Następnie tak uzupełniona skarga kasacyjna została przedstawiona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. II Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270: dalej p.p.s.a.) skarga kasacyjna powinna odpowiadać określonym wymaganiom formalnym i materialnym. Do pierwszej grupy należy zaliczyć wymagania ogólne, przewidziane dla wszystkich pism w postępowaniu sądowym, wymienione w art. 46 oraz art. 47 p.p.s.a. Oznacza to, że w skardze kasacyjnej należy: oznaczyć sąd, do którego jest skierowana; podać imię i nazwisko lub nazwę stron; ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników; oznaczyć rodzaj pisma; zamieścić osnowę skargi kasacyjnej; zamieścić podpis autora skargi, wymienić załączniki; oznaczyć miejsce zamieszkania stron i ich pełnomocników lub adres do doręczeń; załączyć odpis lub odpisy skargi kasacyjnej oraz odpisy załączników. Skarga kasacyjna powinna spełniać także wymagania szczególne, stanowiące o jej istocie. Do skargi kasacyjnej należy dołączyć też pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. W piśmiennictwie i orzecznictwie podkreśla się, że pełnomocnictwo ma dwojakie znaczenie; z jednej strony oznacza ono pochodzące od mocodawcy umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy, a z drugiej strony - dokument obejmujący (potwierdzający) to umocowanie. Od udzielenia pełnomocnictwa należy odróżnić jego wykazanie przed sądem, stanowiące jeden z warunków jego skuteczności, a tym samym podejmowania czynności procesowych przez pełnomocnika w imieniu mocodawcy. Pełnomocnictwo, o którym mowa w art. 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., stanowiącym, że pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa, rozumiane właśnie jako dokument stwierdzający umocowanie, z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis tego pełnomocnictwa jest jedynym dowodem potwierdzającym przed sądem istnienie umocowania pełnomocnika do działania w imieniu strony. Mając to na względzie należy przyjąć, że wymaganie, aby do pisma procesowego dołączyć pełnomocnictwo (art. 46 § 3 p.p.s.a.), należy rozumieć jako obowiązek dołączenia dokumentu pełnomocnictwa, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który wcześniej nie złożył pełnomocnictwa. Przepis ten służy realizacji obowiązku pełnomocnika, wynikającego z treści 37 § 1 zd. 1 p.p.s.a., wykazania umocowania. Na tle art. 46 § 3 p.p.s.a. nie budzi zatem wątpliwości, że załączenie dokumentu pełnomocnictwa do pisma procesowego, w sytuacji określonej w tym przepisie, stanowi warunek formalny tego pisma. Należy przy tym mieć na względzie, że warunek formalny w postaci załączenia do pisma (w tym wypadku do skargi kasacyjnej) pełnomocnictwa może być spełniony tylko w razie załączenia takiego dokumentu, z którego wynika skuteczne umocowanie osoby podającej się za pełnomocnika, do występowania w imieniu mocodawcy w danej sprawie. Tylko złożenie takiego dokumentu pełnomocnictwa może być ocenione jako dochowanie warunku formalnego (por. Uchwała SN z dnia 27 listopada 2003 r. sygn. akt III CZP 74/03, publ. OSNC 2005/1/6). Ponadto pojęcie pełnomocnictwa w sensie dokumentu należy rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę. Zatem w przypadku złożenia pisma do sądu administracyjnego przez pełnomocnika osoby prawnej, ma on obowiązek dołączyć do akt sprawy nie tylko pełnomocnictwo, stosownie do art. 37 § 1 i art. 46 p.p.s.a., ale także dokument stwierdzający umocowanie do reprezentacji strony przez osobę, która udzieliła pełnomocnictwa (art. 29 p.p.s.a.). Ponadto jeżeli pełnomocnik dołącza odpis pełnomocnictwa to musi być on uwierzytelniony. W konsekwencji niedołączenie do skargi kasacyjnej pełnomocnictwa spełniającego ww. wymogi, stanowi brak formalny, którego nieuzupełnienie, w wyznaczonym terminie rodzi określone skutki prawne. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że w sprawie skarga kasacyjna został podpisana przez r. pr. R. O., będącego substytutem r. pr. K. S. Sąd I instancji na etapie złożenia skargi kasacyjnej dysponował dołączonym do skargi pełnomocnictwem głównym udzielonym r. pr. K. S. z dnia 20 stycznia 2009 r., pełnomocnictwem substytucyjnym dla r. pr. R. O. z dnia 22 maja 2012 r. oraz odpisem aktualnym z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 7 września 2009 r. z ostatnim wpisem z dnia 20 marca 2009 r. Zatem z Krajowego Rejestru Sądowego nie wynikało czy pełnomocnictwa ogólnego z dnia 20 stycznia 2009 r. udzieliła osoba uprawniona do udzielenia pełnomocnictwa w imieniu Spółki w dacie udzielenia tego pełnomocnictwa. W związku z tym po złożeniu skargi kasacyjnej Sąd I instancji wezwał pełnomocnika substytucyjnego do złożenia pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu Spółki przed sądami administracyjnymi oraz złożenia dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego tj. pełnego odpisu z KRS w oryginale lub uwierzytelnionej kopii, potwierdzającego takie umocowanie w dacie podpisania pełnomocnictwa. Dokumenty te zostały wymienione w skardze kasacyjnej, ale nie zostały załączone. W odpowiedzi pełnomocnik nadesłał pełnomocnictwo ogólne udzielone r. pr. K. S. z dnia 13 marca 2015 r., pełnomocnictwo substytucyjne dla r. pr. R. O. z dnia 22 maja 2012 r. oraz wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego – stan na dzień 25 marca 2015 r., z ostatnim wpisem na dzień 10 marca 2015 r. Odpisy pełnomocnictw zostały uwierzytelnione przez pełnomocnika substytucyjnego. W rezultacie w aktach sprawy znalazło się pełnomocnictwo ogólne dla r. pr. K. S. z dnia 20 stycznia 2009 r., ale bez dokumentu, z którego wynikało uprawnienie dla Ro. H. do udzielenia pełnomocnictwa w imieniu Spółki na datę udzielenia tego pełnomocnictwa oraz pełnomocnictwo ogólne dla r. pr. K. S. udzielone trzy lata później po dacie pełnomocnictwa substytucyjnego, którego było podstawą, udzielone przez E. M.-M. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił akta sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. celem uzupełnienia braków. Po kolejnym wezwaniu pełnomocnik substytucyjny nadesłał pełnomocnictwo ogólne udzielone r. pr. K. S. z dnia 14 maja 2014 r., pełnomocnictwo substytucyjne dla r. pr. R. O. z dnia 22 maja 2012 r. oraz wydruk z Centralnej Informacji Krajowego Rejestru Sądowego – stan na dzień 25 marca 2015 r., z ostatnim wpisem na dzień 10 marca 2015 r. Odpisy pełnomocnictw zostały uwierzytelnione przez pełnomocnika substytucyjnego. W tym stanie rzeczy, wobec powzięcia wątpliwości co do prawidłowości umocowania pełnomocnika głównego, który następnie udzielił pełnomocnictwa substytucyjnego, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił akta sprawy do Sądu I instancji celem ponownego wezwania r. pr. R. O. do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez uwierzytelnienie pełnomocnictwa głównego z dnia 20 stycznia 2009 r. zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a. oraz nadesłania odpisu pełnego z KRS. W odpowiedzi na wezwanie r. pr. R. O. nadesłał uwierzytelnione przez siebie pełnomocnictwo procesowe ogólne udzielone r. pr. K. S. wraz z odpisem pełnym z KRS. Wskazać należy, że uprawnienie profesjonalnych pełnomocników do uwierzytelniania dokumentów wykazujących ich własne umocowanie w ramach i na potrzeby sądownictwa administracyjnego ma charakter wyjątkowy, stąd powinno być interpretowane ściśle (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz; Wydawnictwo C.H. Beck; Warszawa 2015, s. 715 i powołana tam uchwała SN). Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że istnienie należytego umocowania pełnomocnika do działania w postępowaniu sądowoadministracyjnym w imieniu strony stanowi jedną z bezwzględnych przesłanek procesowych, brak należytego umocowania pełnomocnika skutkuje nieważnością postępowania (art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Tym bardziej, że w tej sprawie pełnomocnik profesjonalny, co należy podkreślić, wzywany był kilkukrotnie, a sposób uzupełniania braków formalnych skargi kasacyjnej budził wiele wątpliwości i powodował kolejne wezwania. W rezultacie Naczelny Sąd Administracyjny mając na uwadze uchwałę SN z dnia 19 maja 2004 r., sygn. akt III CZP 21/04, która w okolicznościach tej sprawy, zachowała swój walor, a zgodnie z którą radca prawny umocowany na podstawie dalszego pełnomocnictwa procesowego może uwierzytelnić jedynie odpis swego pełnomocnictwa, ponowił wezwanie. Jednakże i tym razem braki formalne nie zostały uzupełnione prawidłowo, a skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 180 p.p.s.a. w zw. z art. 178 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.