II SA/Rz 1180/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Magdalena Józefczyk /spr./ Sędziowie WSA Paweł Zaborniak WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Pacześniak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy -skargę oddala- Decyzją z dnia [.] czerwca 2014 r. nr [.], Starosta Powiatu [.] skierował JT na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B+E, C, C+E, D, D+E, w formie egzaminu państwowego w związku z przekroczeniem dopuszczalnej liczby punktów przypisanych za wielokrotne naruszenia przepisów ruchu drogowego. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.) dalej zwana: "Prd". W odwołaniu od powyższej decyzji JT podał, że w kwietniu 2014 r. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego za wykroczenie, które miało miejsce we wrześniu 2012 r. Skutkiem tego orzeczenia było wpisanie do ewidencji kierowców naruszających przepisu ruchu drogowego 10 punktów, co spowodowało przekroczenie maksymalnej dopuszczalnej liczby 24 o 2. Jednak w grudniu 2012 r. uczestniczył w szkoleniu uprawniającym go do zmniejszenia liczby przypisanych punktów o 6, co nastąpiło zanim punkty związane z wykroczeniem osądzonym ww. wyrokiem stały się w ewidencji kierowców naruszających przepisu ruchu drogowego wpisem ostatecznym. Ponadto okres trwania postępowania w sprawie o wykroczenie, trwający 1,5 roku, powinien doprowadzić do "przedawnienia się" punktów, które w tym czasie były "zawieszone". Decyzją z dnia [.] lipca 2014 r. nr [.], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] (dalej: SKO w [.] lub Kolegium) utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie organu odwoławczego przedmiotowe skierowanie na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji było w pełni uzasadnione, ponieważ niewątpliwie kierujący popełniając wielokrotnie wykroczenia w ruchu drogowym otrzymał za nie łącznie 26 punktów w okresie jednego roku. Kierujący, który przekroczył liczbę 24 punktów nie może skorzystać z dobrodziejstwa instytucji uregulowanej w art. 130 ust. 3 Prd w postaci wzięcia udziału w szkoleniu zmniejszającym liczbę punktów o 6. Kierowca taki ma natomiast bezwzględny obowiązek poddania się egzaminowi kontrolnemu. W świetle postanowień zawartych w § 8 rozporządzenia z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego, bez znaczenia jest również okoliczność, że część punktów stanowiła wpis tymczasowy, ponieważ istotne znaczenie ma suma punktów ostatecznych oraz tymczasowych za popełnione wykroczenia w ruchu drogowym w danym okresie. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się JT, wnosząc do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, w której podtrzymał dotychczas wyrażone stanowisko. Podał, że sytuacja materialna nie pozwala mu obecnie pokryć jednorazowo wszystkich posiadanych kategorii prawa jazdy, a jego brak pozbawi go źródła utrzymania. W odpowiedzi na skargę SKO w [.] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) zwana dalej "Ppsa", stanowiący że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 Ppsa, Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji lub stwierdzenia jej nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń skarga podlega oddaleniu (art. 151 Ppsa). Przedmiotem skargi są decyzje kierujące JT na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B+E, C, C+E, D, D+E, w formie egzaminu państwowego w związku z przekroczeniem dopuszczalnej liczby punktów przypisanych za wielokrotne naruszenia przepisów ruchu drogowego. Z ustaleń faktycznych organów wynika, że w okresie jednego roku skarżący popełnił wykroczenia drogowe, za które liczba przypisanych punktów w ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego przekroczyła 24. Z akt sprawy bezsprzecznie wynika, że za przekroczenie prędkości w dniu 15 kwietnia 2012 r. przypisano skarżącemu 8 pkt, za przekroczenie prędkości w dniu 18 kwietnia 2012 r. - 4 pkt, za przekroczenie prędkości w dniu 10 maja 2012 r. - 4 pkt oraz za nieustąpienie pierwszeństwa pieszemu znajdującemu się na przejściu dla pieszych w dniu 15 września 2012 r. - 10 pkt; łącznie 26. Skarżący podaje jednak, że za wykroczenie z dnia 15 września 2012 r. wyrok skazujący Sądu Rejonowego wydany został dopiero w kwietniu 2014 r., a ponadto w grudniu 2012 r. odbył szkolenie w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego uprawniające go do zmniejszenia liczby posiadanych punktów w ewidencji o 6. Z tych powodów miało nie dojść w jego przypadku do przekroczenia liczby 24 punktów. Ponadto okres trwania postępowania w sprawie o wykroczenie, trwający 1,5 roku, powinien doprowadzić do "przedawnienia się" punktów, które w tym czasie były "zawieszone". Przeprowadzona kontrola wydanych w sprawie decyzji wykazała, że są one zgodne z prawem, a zarzuty skargi okazały się niezasadne. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zagadnienie przypisywania kierowcom naruszającym przepisy ruchu drogowego punktów reguluje ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 600) dalej zwana: "Ukr" (zob. art. 98), która zastąpi odpowiednie unormowania zawarte w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137) dalej zwana: "Prd" oraz przepisach wykonawczych wydanych na jej podstawie. Niemniej, z uwagi na treść art. 139 pkt 3 Ukr, ustawa ta w zakresie dotyczącym m.in. przepisu art. 98 (określającego zasady punktowania za naruszenie przepisów ruchu drogowego) oraz art. 136 ust. 1 – 3 (określających zasady przenoszenia wpisów z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego, o której mowa w art. 130 Prd, do centralnej ewidencji kierowców), wejdzie w życie dopiero z dniem 4 stycznia 2016 r. Tak więc w obecnym stanie prawnym nadal pozostają w mocy przepisy Prd dotyczące ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego prowadzonej przez komendantów wojewódzkich Policji i dokonywania w niej wpisów punktów za stwierdzone naruszenia przepisów ruchu drogowego. Rozstrzygając sprawę organy zastosowały zatem właściwe przepisy prawa materialnego. Przepis art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prd, w stanie prawnym obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji stanowił, że kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem, skierowana decyzją starosty na wniosek komendanta wojewódzkiego Policji, w razie przekroczenia 24 punktów otrzymanych na podstawie art. 130 ust. 1. Z przepisu art. 130 ust. 1 Prd wynika natomiast, że policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji. W myśl ust. 2, punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24 punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3 - 20 punktów. Szczegółowy wykaz naruszeń z przypisaną liczbą punktów im odpowiadającą zawiera rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. poz. 488, dalej jako: "rozp. MSWiA z 2012 r."), a poprzednio rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 grudnia 2002 r. w sprawie postępowania z kierowcami naruszającymi przepisy ruchu drogowego (Dz. U. Nr 236, poz. 1998 z późn. zm.). Decyzja, o której mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prd, ma charakter związany. Ustalenie zatem przez komendanta Policji, że w okresie jednego roku od pierwszego naruszenia kierowca otrzymał więcej niż 24 punkty za naruszenia przepisów ruchu drogowego obliguje ten organ do wystosowania do starosty wniosku o skierowanie na kontrole sprawdzenie kwalifikacji, a tenże starosta jest obowiązany je wystosować do keirowcy. Skierowanie stanowi administracyjnoprawną konsekwencję przekroczenia określonej przez ustawodawcę liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Zwrócić należy przy tym uwagę, że starosta w prowadzonym przez siebie postępowaniu zainicjowanym wnioskiem komendanta Policji nie jest uprawniony do kontrolowania prawidłowości stanu ewidencji, której prowadzenie powierzono odrębnemu organowi. Starosta, podobnie jak Samorządowe Kolegium Odwoławcze, związany jest wnioskiem komendanta (por. wyrok NSA z dnia 20 maja 2014 r. I OSK 2697/12 i I OSK 2664/12 oraz z dnia 9 sierpnia 2013 r. I OSK 855/12). Kwestionowanie zatem stanu ewidencji powinno odbywać się w postępowaniu przed właściwym komendantem, jako że wpis do ewidencji, jak i usunięcie wpisu, stanowią czynności materialno-techniczne z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. postanowienia NSA: z dnia 3 września 2014 r. I OSK 1968/14, z dnia 30 sierpnia 2011 r. I OSK 1413/11, z dnia 9 marca 2010 r. I OSK 329/10, wyroki: z dnia 4 kwietnia 2013 r. I OSK 127/13 i z dnia 15 września 2010 r. I OSK 1456/09). Tak więc już tylko z tego względu skarga podlegała oddaleniu, ponieważ zaskarżone decyzje zostały wdane na wniosek uprawnionego komendanta Policji, który we wniosku wykazał, że kierowca w okresie jednego roku uzyskał na popełnione naruszenia więcej niż 24 punkty. Z wniosku komendanta wynikało bowiem, i okoliczności tych skarżący nie kwestionuje, że popełnił on ww. wykroczenia przeciwko przepisom ruchu drogowego i miało to miejsce w okresie krótszym niż jeden rok od dnia pierwszego naruszenia przepisów ruchu drogowego. Tak więc wnioskiem tym był związany taj Starosta jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Zarzuty skargi dotyczą natomiast dwóch zagadnień, w które w ocenie skarżącego powinny mieć wpływ na stan ewidencji, mianowicie: odbycia w grudniu 2012 r. szkolenia, o którym mowa w art. 130 ust. 3 Prd, a także skazania go za wykroczenie popełnione 15 września 2012 r. dopiero w kwietniu 2014 r. Wprawdzie wymienionego orzeczenia nie ma w aktach sprawy, jednak nie stanowi ono w rozpatrywanej sprawie istotnego dowodu mogącego mieć wpływ na wynik sprawy. Odnosząc się do zarzutów skargi, choć nie dotyczą one istotny niniejszego postępowania, wyjaśnić należy, że jak stanowi art. 130 ust. 3 Prd, "kierowca wpisany do ewidencji, o której mowa w ust. 1, może na własny koszt uczestniczyć w szkoleniu, którego odbycie spowoduje zmniejszenie liczby punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Nie dotyczy to kierowcy w okresie 1 roku od dnia wydania po raz pierwszy prawa jazdy". Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych dotyczącym przepisów Prd, odbycie ww. szkolenia po dniu przekroczenia maksymalnej dopuszczalnej liczby punktów określonej w art. 130 ust. 2 i art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b) Prd nie uprawnia osoby posiadającej uprawnienie do kierowania pojazdem do zmniejszenia liczby przypisanych uprzednio punktów w ewidencji (por. m. in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 czerwca 2013 r. I OSK 15/12 oraz I OSK 63/12, z dnia 24 października 2012 r. I OSK 1552/11, z dnia 16 grudnia 2010 r. I OSK 275/10, z dnia 20 października 2011 r. I OSK 1812/10, czy też wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 4 czerwca 2013 r. II SA/Rz 236/13). Celem analizowanych przepisów jest bowiem dyscyplinowanie kierujących pojazdami do przestrzegania przepisów ruchu drogowego i zapobieganie wielokrotnemu ich naruszaniu. Przekroczenie zatem maksymalnego ustawowego limitu rodzi konieczność poddania się weryfikacji posiadanej wiedzy teoretycznej i praktycznej w formie egzaminu państwowego. Tak więc ten zarzut skargi okazał się bezzasadny, jako że powołane przez skarżącego szkolenie miało miejsce dopiero w grudniu 2012 r., podczas gdy popełnienie wykroczenia (naruszenie), za które przypisano mu 10 punktów, i które spowodowało przekroczenia dopuszczalnej liczby wynoszącej 24, miało miejsce 15 września 2012 r., a więc przed upływem roku od pierwszego naruszenia z dnia 15 kwietnia 2012 r. Jeżeli natomiast chodzi o to, czy skazanie za popełnione wykroczenie z 2012 r. dopiero w 2014 r. – jak oświadczył skarżący, co jednak - jak już wskazano, nie wymagało przeprowadzenia dowodu w niniejszym postępowaniu, ponieważ nie była to okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, miało jakikolwiek wpływ na stan ewidencji, to należy zwrócić uwagę, że z przepisu art. 130 ust. 2 Prd wynika, iż punkty wpisane do ewidencji usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że decydujące znaczenie ma data dopuszczania się naruszenia, a nie to, kiedy w rzeczywistości wprowadzono dane do ewidencji, czy też kiedy ostatecznie zapadło orzeczenie skazujące za popełnione naruszenie przepisów ruchu drogowego. Także więc punkty wpisane jako tymczasowe, które wskutek wydania przez uprawnione podmioty jednego z rozstrzygnięć wymienionych w § 4 ust. 1 rozp. MSWiA z 2012 r., na mocy których stały się one wpisami ostatecznymi, ocenia się przez pryzmat daty popełnionego naruszenia, a nie wydania aktu je potwierdzającego w określonej dacie przeszłej. Rozstrzygnięcia takie mają bowiem charakter deklaratywny, a nie konstytutywny. Potwierdzają tylko wystąpienie określonego faktu w rzeczywistości. Sytuacja przedstawiałaby się odmiennie jedynie wtedy, gdyby zaszły podstawy do usunięcia wpisu tymczasowego w przypadkach określonych w § 5 rozp. MSWiA z 2012 r., np. wskutek wydania wyroku uniewinniającego. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 Ppsa, skargę jako bezzasadną oddalono.