I OZ 82/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1267/14 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi H. W. na decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie z dnia [...] sierpnia 2014r., nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt II SA/Rz 1267/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił H. W. przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych skargi na wskazaną w sentencji decyzję Podkarpackiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w Rzeszowie. W jego uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że zarządzeniami z dnia 1 października 2014 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez uiszczenie wpisu oraz nadesłanie pięciu odpisów skargi. Powyższe wezwanie zostało skarżącemu doręczone w dniu 3 października 2014 r. (zpo-k.14). W zakreślonym terminie skarżący uiścił jedynie wpis od skargi, a nie nadesłał wymaganej liczby jej odpisów. Postanowieniem z dnia 29 października 2014 r. Sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., odrzucił wniesioną skargę z uwagi na nieuzupełnienie w terminie jej braków formalnych. We wniosku o przywrócenie terminu skarżący podał, że nie zrozumiał wezwania sądu w zakresie konieczności nadesłania odpisów wniesionej skargi z uwagi na to, że jest osobą w podeszłym wieku, schorowaną i niewykształconą, a ponadto opiekuje się 86-letnią niepełnosprawną i upośledzoną umysłowo siostrą. Zdaniem Sądu I instancji argumenty te nie mogły doprowadzić do uwzględnia wniosku skarżącego. Sąd podkreślił, że podeszły wiek i niski poziom wykształcenia nie są usprawiedliwieniem dla braku dochowania terminów procesowych. Nie są to bowiem tego rodzaju przeszkody niemogące zostać przezwyciężone przez stronę, która w takiej sytuacji może choćby skorzystać z pomocy osoby trzeciej. Przeto, gdy strona jest świadoma swojej niedyspozycji wynikającej z wieku czy też braków w wykształceniu, które mogą stanowić obiektywne przeszkody w należytym prowadzeniu sprawy sądowej, ustanowienie pełnomocnika stanowi przejaw minimalnej (podstawowej) dbałości o własne interesy. Tymczasem skarżący takiego pełnomocnika nie ustanowił, ani też nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym jego ustanowienie. Niezależnie od powyższej argumentacji, Sąd I instancji wskazał również, że skoro skarżący zrozumiał wezwanie do uzupełnienia braków fiskalnych skargi, to wątpliwy jest wywód o braku zrozumienia wezwania w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi. Wezwanie to jest zarządzeniem o stosunkowo nieskomplikowanej treści, a do jego zrozumienia wystarczy umiejętność czytania tekstu. Sąd podkreślił także, że sposób sformułowania skargi i wniosku o przywrócenie terminu świadczy o tym, że skarżący ma należyte rozeznanie w toczących się sprawach i mimo wieku oraz braków w wykształceniu jest w stanie zrozumieć kierowane do niego wezwania sądowe. Skoro zatem mimo sprawowania opieki nad siostrą wygospodarował czas celem udania się do urzędu pocztowego, po to by opłacić wpis, to przy tej okazji mógł także przesłać brakujące odpisy skargi. Dlatego, w ocenie Sądu meriti, uchybienie terminu do nadesłania odpisów skargi było wynikiem niedopatrzenia czy też zaniedbania, które jednak nie może stanowić usprawiedliwionej przyczyny przywrócenia terminu w niniejszej sprawie i przekonać, że okoliczności wskazane we wniosku usprawiedliwiają brak staranności skarżącego w wykonaniu przedmiotowego zarządzenia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł H. W. domagając się jego uchylenia i przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: 1) przepisów postępowania poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i tym samym nierozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, podczas gdy w niniejszej sprawie dokładna analiza materiału dowodowego i ewentualne uzupełnienie stanu faktycznego w sposób bezsprzeczny wykazałoby, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa, 2) przepisów postępowania poprzez przyjęcie w oparciu o część materiału dowodowego, iż H. W. zrozumiał wezwanie w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi, podczas gdy zebrany materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie, iż wskazane wyżej okoliczności zostały udowodnione, 3) przepisów postępowania poprzez wybiórcze potraktowanie materiału dowodowego i poczynienie na skutek tego ustaleń niemających nic wspólnego z rzetelnie wywiedzionymi okolicznościami i faktami w niniejszej sprawie, a to bezzasadne przyjęcie, iż H. W. zrozumiał wezwanie w zakresie uzupełnienia braków formalnych skargi, 4) przepisów art. 85, art. 86, art. 87 P.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sytuacji, gdy skarżący spełnił przesłanki do przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek przywróci termin. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobniając równocześnie okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu (art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a.). Z powyższego unormowania wynika, że brak winy w uchybieniu terminu stanowi konieczną i podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Brak winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu obowiązku dołożenia co najmniej zwykłej w danych okolicznościach staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. O braku winy w uchybieniu terminowi mówi się jedynie wtedy, gdy strona (lub jej pełnomocnik) nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Żadnej z tych przesłanek nie wykazał skarżący wnosząc o przywrócenie uchybionego terminu i ograniczając się do informacji, że przyczyną był jego podeszły wiek, stan zdrowia i konieczność opieki nad niepełnosprawną siostrą. Wskazać należy, że dokonanie tak prostej czynności jak nadesłanie kilku odpisów skargi mogło zostać wykonane, jeżeli nie przez samego skarżącego, to np. członka jego rodziny. Nie sposób zgodzić się tym samym z zarzutami zawartymi w zażaleniu, a dotyczącymi niedokładnego wyjaśnienia przez Sąd I instancji stanu faktycznego i nierozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsprzecznym jest, że skarżący otrzymał w korespondencji z sądu, którą odebrał w dniu 3 października 2014 r., trzy dokumenty: odpis odpowiedzi na skargę, wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi oraz wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie pięciu jej odpisów. Skoro skarżący był w stanie zrozumieć i wykonać wezwanie Sądu w zakresie uiszczenia wpisu od skargi, to nie ma żadnych racjonalnych przesłanek, aby uznać, że wykonanie drugiego wezwanie o nadesłanie odpisów skargi miałoby spowodować dla skarżącego znaczne trudności lub też nie było dla niego zrozumiałe. Wskazać należy, że obydwa wezwania jasno i precyzyjnie wskazywały co jest ich przedmiotem oraz, jakie są skutki prawne ich niewykonania. Zarządzenia te nie zawierały żadnych sformułowań, których interpretacja nasuwałaby jakiekolwiek wątpliwości co do ich znaczenia. W tym miejscu podkreślić również należy, iż nie stanowi okoliczności uzasadniającej przywrócenie terminu do dokonania czynności niedostateczne zapoznanie się lub brak zapoznania się z treścią wezwania Sądu. Należy zatem podzielić konstatację Sądu I instancji, iż uchybienie terminu do nadesłania odpisów skargi było wynikiem niedopatrzenia, czy też zaniedbania skarżącego, co skutkowało niewykonaniem wezwania o uzupełnienie braków formalnych skargi w terminie. Wywody i zarzuty zawarte w zażaleniu nie zdołały tego stanowiska podważyć. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia.