I OZ 363/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Banasiewicz po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Komendanta Głównego Policji na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 73/15 przywracające G. O. termin do wniesienia skargi na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] Komendant Główny Policji stwierdził niedopuszczalność odwołania G. O. od rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie z dnia [...] czerwca 2014 r. w sprawie odmowy ustalenia prawa od wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym. Postanowienie to zostało przesłane na adres [...]. Odbiór przesyłki potwierdził K. O. – ojciec G. O. W dniu 4 grudnia 2014 r. G. O. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wskazane wyżej postanowienie Komendanta Głównego Policji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie zostało wysłane na jego adres zameldowania, a nie na adres faktycznego zamieszkania. Podniósł, że o zmianie adresu zamieszkania, informował Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie odpowiednim raportem. Na tej podstawie wypłacane mu są należne świadczenia z tytułu dojazdów i braku mieszkania. Wyjaśnił również, że o wydaniu zaskarżonego postanowienia dowiedział się w dniu 27 listopada 2014 r. podczas przeglądania jego akt osobowych. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o nieuwzględnienie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Podniósł, iż trudno dać wiarę skarżącemu, co do jego braku wiedzy o otrzymaniu zaskarżonego postanowienia, a co najmniej, co do braku wiedzy o doręczeniu tego postanowienia jego ojcu. Wskazał, że strona postępowania powinna dbać o swoje interesy w sposób należyty. Wskazał, że w aktach osobowych skarżącego brak jest raportu informującego przełożonego służbowego o zmianie miejsca zamieszkania. Skarżący powinien poinformować przełożonego o zmianie adresu zamieszkania raportem, drogą służbową. Zatem nawet jeśli skarżący zmienił adres, to pominięcie drogi służbowej niweczy skutek powiadomienia o zmianie adresu. Tym samym korespondencja wysłana pod adres figurujący w aktach osobowych, prawidłowo zgłoszony, powinna być uznawana za skutecznie doręczoną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 6 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 73/15, na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), przywrócił termin do wniesienia skargi. Niezależnie od argumentacji skarżącego Sąd zwrócił uwagę, że w piśmie z dnia 7 marca 2014 r. skierowanym do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie, które to pismo zainicjowało postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, skarżący nie wskazał żadnego adresu korespondencyjnego. Skarżący podał jedynie swoje stanowisko służbowe: referent Wydziału Kryminalnego KWP w Krakowie. Pismo to nie zawierało zatem jednego z elementów wymaganych dla podania, określonych w art. 63 § 2 K.p.a. Zdaniem Sądu I instancji dane wskazane przez skarżącego w powyższym podaniu mogły sugerować, iż jego wolą jest, aby korespondencja w prowadzonym postępowaniu była mu doręczana w miejscu jego pracy (art. 42 § 1 K.p.a.). Sąd wskazał, że z akt postępowania administracyjnego oraz z wyjaśnień skarżącego zawartych w skardze wynika, że do momentu zakończenia postępowania przed organem I instancji, kierowana do niego korespondencja była mu rzeczywiście doręczana w miejscu pracy. Mimo zatem braku wskazania adresu do korespondencji w podaniu wszczynającym postępowanie, organ I instancji nie miał wątpliwości co do tego, gdzie ma dokonywać doręczeń skarżącemu. W tej sytuacji – w ocenie Sądu – skarżący miał prawo oczekiwać, że korespondencja od organu II instancji będzie mu doręczana w analogiczny sposób. Sąd wskazał, że doręczenie zaskarżonego postanowienia dokonane zostało na adres zameldowania skarżącego widniejący w jego aktach osobowych pomimo, że skarżący nie wskazywał tego adresu jako jego adresu korespondencyjnego oraz pomimo, że organ I instancji dokonywał skarżącemu doręczeń w miejscu jego pracy. Odnosząc się do podnoszonego przez pełnomocnika organu argumentu, iż skarżący nie poinformował drogą służbową o zmianie adresu zamieszkania Sąd I instancji stwierdził, że istotnie w aktach osobowych brak jest raportu skarżącego w tej sprawie. Sąd zwrócił jednak uwagę, że w aktach tych znajduje się protokół powypadkowy nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. (karta nr [...], Rozdział [...] akt osobowych), gdzie jako adres zamieszkania skarżącego wskazano [...], a więc adres inny niż jego adres zameldowania. Sąd wskazał ponadto, że – jak wskazuje skarżący – w związku ze zgłoszoną zmianą miejsca zamieszkania otrzymuje on świadczenia z tytułu dojazdów do pracy oraz braku mieszkania. Wobec tego Sąd stwierdził, że istniały wątpliwości co do tego, jaki jest adres do doręczeń skarżącego, które to wątpliwości nie zostały wyjaśnione przez organy prowadzące postępowanie. W efekcie tego doręczenie zaskarżonego postanowienia dokonane zostało na adres, pod którym skarżący nie zamieszkiwał. Wniesienie skargi było zatem możliwe dopiero po uzyskaniu przez skarżącego wiedzy o wydaniu tego postanowienia. W tej sytuacji Sąd I instancji stwierdził, że skarżący uprawdopodobnił, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł Komendant Główny Policji, reprezentowany przez radcę prawnego, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu zażalenia organ wskazał, że Sąd I instancji nie uwzględnił znaczenia przepisu § 13 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2014 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów (Dz. U. z 2013 r., poz. 644 ze zm.). W ocenie organu adresem, na który należy kierować pisma oraz decyzje wydane w związku ze stosunkiem służby jest adres wskazany przez funkcjonariusza w trybie tego przepisu. Nie mógł zatem organ domniemywać miejsca pobytu skarżącego, bowiem miejsce to było oznaczone. W ocenie organu brak stosownego raportu o zmianie miejsca zamieszkania powoduje, że dotychczasowe miejsce zamieszkania wskazane w aktach osobowych drogą służbową jest adresem strony w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zdaniem organu skarżący nie zgłaszając zmiany miejsca pobytu nie zadbał w należyty sposób o swoje interesy, a więc uchybienie terminu jest zawinione. Pismem z dnia 23 lutego 2015 r. G. O. wyjaśnił, że złożył raport o zmianie miejsca zamieszkania, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Nie wie, dlaczego nie został on włączony do jego akt osobowych. Skarżący podał, że raport został złożony w jednym egzemplarzu, gdyż nie przypuszczał, że będzie kiedykolwiek zmuszony udowadniać jego złożenie. Wskazał, że niezaprzeczalne natomiast jest, że w dniu 5 marca 2014 r. złożył kolejny raport do Małopolskiego Komendanta Wojewódzkiego Policji o przyznanie mu kosztów dojazdu z miejscowości pobliskiej do miejsca pełnienia służby, a w dniu [...] marca 2014 r. Małopolski Komendant Wojewódzki Policji wydał decyzję nr [...], którą przyznany mu został równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego. W ocenie skarżącego z powyższego jednoznacznie wynika, że dopełnił on, i to wielokrotnie, obowiązku poinformowania o zmianie miejsca zamieszkania. W załączeniu przedłożył kserokopię raportu i decyzji z dnia [...] marca 2014 r., o których mowa w piśmie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przywrócenie uchybionego terminu możliwe jest w sytuacji, gdy uchybienie to nie było przez stronę zawinione. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy niedochowanie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Na stronie, która występuje z wnioskiem o przywrócenie terminu spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, o czym stanowi art. 87 § 2 tej ustawy. Zaznaczyć należy, iż kryterium braku winy, jako przesłanki możliwości przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu tej czynności. Strona winna przy tym wykazać, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W okolicznościach niniejszej sprawy należało podzielić stanowisko Sądu I instancji, że skarżący uprawdopodobnił wystąpienie przesłanek pozwalających przyjąć brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. W złożonym zażaleniu organ wskazuje, że zgodnie z § 13 pkt 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 14 maja 2014 r. w sprawie szczegółowych praw i obowiązków oraz przebiegu służby policjantów, Policjant jest obowiązany niezwłocznie, jednakże nie później niż w terminie 7 dni od zaistnienia zdarzenia, poinformować w pisemnym raporcie drogą służbową przełożonego właściwego w sprawach osobowych o zmianie adresu miejsca zamieszkania. W ocenie organu skarżący nie zgłaszając zmiany miejsca pobytu nie zadbał w należyty sposób o swoje interesy. Nie negując powyższego obowiązku przyznać należy rację Sądowi I instancji, że w sprawie zakończonej zaskarżonym postanowieniem organy prowadzące postępowanie nie wyjaśniły wątpliwości co do tego, jaki jest adres do doręczeń skarżącego. Jak zasadnie zauważył Sąd I instancji, z akt sprawy wynika, że dane wskazane przez skarżącego w podaniu z dnia 7 marca 2014 r., które zainicjowało postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, skierowanym do Komendanta Wojewódzkiego Policji w Krakowie mogły sugerować, iż wolą skarżącego jest, aby korespondencja w prowadzonym postępowaniu była mu doręczana w miejscu jego pracy. W piśmie tym bowiem skarżący nie wskazał żadnego adresu korespondencyjnego. Podał jedynie swoje stanowisko służbowe: referent Wydziału Kryminalnego KWP w Krakowie. Z akt wynika również, że organ I instancji dokonywał skarżącemu doręczeń w miejscu jego pracy. Uprawnione więc mogło być wnioskowanie skarżącego, że w taki sam sposób doręczana mu będzie korespondencja przez organ odwoławczy. Ponadto, podniesiona przez Sąd I instancji kwestia dotycząca adresu podanego w protokole powypadkowym nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. i doręczenie tego protokołu na adres skarżącego w [...] mimo, że – jak twierdzi organ – nie został złożony przez skarżącego raport o zmianie miejsca adresu do doręczeń, także świadczy o tym, że kwestia adresu do doręczeń skarżącego nie została dostatecznie wyjaśniona. Wobec powyższego istniały w sprawie przesłanki, by uznać, że skarżący uprawdopodobnił, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi – jak to ocenił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 6 lutego 2015r. – było przez niego niezawinione. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.