II FZ 248/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia C. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 marca 2016 r., sygn. akt III SAB/Wa 49/14 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi C. K. na bezczynność Naczelnika Urzędu Skarbowego W. w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowych w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 2013 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 2 marca 2016 r. o sygn. III SAB/Wa 49/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - po rozpoznaniu wniosku C. K. (dalej: skarżący) o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata - umorzył postępowanie w przedmiocie prawa pomocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych i odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 260, art. 249a, art. 243 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Warszawie podał, że wniosek skarżącego o przyznania prawa pomocy stanowił odpowiedź na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł. Zarządzeniem z dnia 7 stycznia 2016 r. uchylono zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III z dnia 30 października 2015 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego. Skarżący nie jest zatem zobowiązany do uiszczenia tego wpisu. Ponadto, na obecnym etapie postępowania na skarżącym nie ciąży obowiązek uiszczenia jakichkolwiek innych kosztów postępowania. Aktualnie merytoryczne rozpoznawanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych jest zatem niecelowe. W konsekwencji należało umorzyć postępowanie w tym zakresie. Odnosząc się do wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu WSA w Warszawie stwierdził, że według oświadczenia skarżącego zawartego w urzędowym formularzu PPF z tytułu wynajmu mieszkania skarżący uzyskuje dochód w wysokości 523 zł. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, posiada dwa mieszkania o powierzchni 25,80 m² i 31,06 m², opłaca czynsz w kwocie 240 zł, gaz i energię w kwocie około 50 zł, zakup biletów i kart telefonicznych to kwota około 70 zł, zaś pozostałe środki przeznacza na wyżywienie. W opinii WSA w Warszawie informacje te są niewystarczające dla pozytywnego rozpoznania wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Nie wiadomo jaki jest stan rachunku bankowego skarżącego, albo czy posiada on zadłużenie. Skarżący w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy ograniczył się do wskazania tych okoliczności, które jego zdaniem przemawiają za przyznaniem prawa pomocy. Nie wykazał chęci współpracy, ograniczając się do polemiki z zasadnością skierowanego do niego wezwania o przedłożenie dodatkowych dokumentów i wyjaśnień. Wobec niedostosowania się przez skarżącego do wezwania referendarza sądowego z dnia 7 grudnia 2016 r., zdaniem WSA w Warszawie na postawie zgromadzonych informacji niemożliwa jest rzetelna analiza jego zdolności płatniczych, a w konsekwencji ustalenie czy sytuacja, w której się znalazł wypełnia przesłanki z art. 246 § 1 p.p.s.a. 2. W zażaleniu na ww. postanowienie skarżący wyraził swoje niezadowolenie z podjętego rozstrzygnięcia oraz przedstawił swoje stanowisko odnośnie do instytucji sądów administracyjnych, zasadności ich powołania i konieczności rozwiązania, ponieważ nie stoją one na straży praworządności. W ocenie skarżącego, sądy nie rozstrzygają problemów, a jedynie zaostrzają konflikty. Skarżący wskazał, że złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, więc WSA w Warszawie miał świadomość, w jakiej sytuacji materialnej i finansowej się on znajduje. 3. Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem rozstrzygnięcie podjęte przez WSA w Warszawie odpowiada prawu. W pierwszej kolejności należy wskazać, że wniosek skarżącego o przyznania prawa pomocy stanowił odpowiedź na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia w wysokości 100 zł. Zarządzeniem z dnia 7 stycznia 2016 r. uchylono zarządzenie Przewodniczącego Wydziału III z dnia 30 października 2015 r. wzywające do uiszczenia wpisu sądowego. Zasadnie zatem WSA w Warszawie wskazał, że skarżący nie jest zobowiązany w sprawie do uiszczenia wpisu. Na obecnym etapie postępowania na skarżącym nie ciąży obowiązek opłaty jakichkolwiek innych kosztów postępowania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, prawidłowo WSA w Warszawie podniósł, że merytoryczne rozpoznawanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie kosztów sądowych jest niecelowe. W konsekwencji zasadnie umorzono postępowania w tym zakresie. Przepis art. 249a p.p.s.a. stanowi bowiem, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Przystępując, natomiast do rozważań w zakresie rozpoznania wniosku o przyznanie pełnomocnika z urzędu, należy przede wszystkim wskazać, że przepis art. 246 § 1 p.p.s.a. nakłada na stronę obowiązek wykazania, udowodnienia, czy też przedstawienia w sposób przekonywający, że zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest uprawnieniem, dla którego realizacji strona obowiązana jest dokonać zatem pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje bądź złożyć na wezwanie Sądu dokumenty służące ich weryfikacji. Możliwość wezwania strony do złożenia takich informacji bądź dokumentów (z której to możliwości skorzystano w sprawie) daje przepis art. 255 p.p.s.a. Tymczasem skarżący nie wykonał wezwania WSA w Warszawie i nie przedłożył wymaganych dokumentów źródłowych. Zasadnie zatem WSA w Warszawie rozpoznał wniosek o przyznanie prawa pomocy w oparciu o informacje przedłożone w formularzu PPF oraz akta sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę, że skarżący nie udokumentował we właściwy sposób swojej sytuacji majątkowej. W rozpatrywanej sprawie Sąd pierwszej instancji został pozbawiony możliwości rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zgodnie z art. 243 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony. To w interesie skarżącego leży przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających wniosek w tym zakresie. Skarżący powinien, czego w rozpoznawanej sprawie nie uczynił, przekonać Sąd pierwszej instancji o tym, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania, a rolą sądu nie jest prowadzenie z urzędu postępowania, mającego na celu ustalenie sytuacji majątkowej wnioskodawcy. W opinii Naczelnego Sądu Administracyjnego sytuacja rodzinna i majątkowa skarżącego nie uzasadnia stanowiska, że nie jest w stanie ponieść kosztów usług adwokata bez zachwiania sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, że nie będzie on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.