I SAB/Wa 561/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Anna Wesołowska Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lutego 2015 r. sprawy ze skargi B. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku B. K. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. w pozostałej części oddala skargę; 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego B. K. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 5 maja 2014 r. B. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" dz. nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy W., a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Pismem z dnia 9 grudnia 2013 r. B. K. złożył wniosek o przyznanie odszkodowania - na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - za nieruchomość warszawską położoną przy ul. [...], nr hip [...]. Następnie w dniu 31 marca 2014 r. (data prezentaty) wniósł - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta W. w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Zaś w dniu 18 kwietnia 2014 r. przesłał do Prezydenta W. pismo informujące go o złożonym zażaleniu na bezczynność i wzywającym do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne rozpoznanie wniosku o przyznanie odszkodowania wskazując, iż brak wydania rozstrzygnięcia do dnia 30 kwietnia 2014 r. będzie skutkowało wniesieniem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargi na bezczynność Prezydenta W. Natomiast pismem z dnia 5 maja 2014 r. B. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. [...]. Wniósł w niej o: - wyznaczenie Prezydentowi W. niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania; - zasądzanie od Prezydenta W. na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem; - orzeczenie o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. w zw. z art. 55 ust. 1 p.p.s.a. Prezydent W. pismem z dnia 29 września 2014 r. zwrócił się do: - Biura Gospodarki Nieruchomościami Urzędu W. o przesłanie akt własnościowych i lokalizacyjnych obejmujących część przedmiotowej nieruchomości, wchodzącej obecnie w skład działek ewidencyjnych nr [...] z obrębu [...], obecnie teren Spółdzielni [...] zabudowany blokami o adresach ul. [...] oraz o przesłanie decyzji komunalizacyjnej dla dz. ew. [...]; - Archiwum Państwowego W. o sporządzenie i przesłanie kserokopii dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości, pochodzących z zespołów: [...] Kolekcja I Map i Planów W., sygnatura: [...] - fragment "Ogólnego planu zabudowania [...] Akta Miasta W., Akta Nieruchomości, sygn. [...] "Fragment ogólnego i szczegółowego planu zabud. [...] uchwalonego [...] "; - Urzędu Miasta [...] Biuro Geodezji i Katastru o przesłanie informacji z ewidencji gruntów i mapy dla ww. nieruchomości; - Wydziału Architektury i Budownictwa w [...] o przesłanie kopii decyzji lokalizacyjnych z załącznikiem graficznym oraz dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie – dodając, że przedmiotowy teren wchodzi obecnie w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] i jest to teren Spółdzielni [...] zabudowany blokami o adresach ul. [...]. Podniósł, że z punktu widzenia postępowania odszkodowawczego istotne jest ustalenie daty utraty władania nieruchomością przez byłego właściciela, zatem prosi o podanie - w miarę możliwości - daty wejścia inwestora na teren. Również pismem z tego samego dnia Prezydent W. zawiadomił skarżącego, że zgodnie z przepisem art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami przesłankami badanymi w postępowaniu odszkodowawczym w sprawie ww. nieruchomości są: określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką oraz jakie było przeznaczenie ww. terenu w Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego W. z dnia [...].08.1931 r. W celu ustalenia powyższego pismami z dnia 29.09.2014 r. wystąpiono do Archiwum Państwowego W. oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa w Dzielnicy [...] i do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Dzielnicy [...] po akta lokalizacyjne dot. przedmiotowej nieruchomości. Dodał, że z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za ww. nieruchomość w terminie określonym przez art. 35 kpa. Jednocześnie - działając na podstawie art. 36 §1 kpa – poinformował, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do 31 marca 2015 r. W odpowiedzi na skargę z dnia 10 października 2014 r. (data prezentaty) Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż prowadzone jest - z wniosku spadkobiercy dawnego właściciela - postępowanie o przyznanie odszkodowania za grunt nieruchomości położonej przy ul. [...]. Zgodnie z art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami przesłankami badanymi w postępowaniu odszkodowawczym w sprawie ww. nieruchomości są: określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką oraz jakie było przeznaczenie ww. terenu w Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego W. z dnia 11.08.1931 r. W celu ustalenia powyższego pismami z dnia 29.09.2014 r. wystąpiono do Archiwum Państwowego W. oraz do Wydziału Architektury i Budownictwa w Dzielnicy [...] i do Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami Dzielnicy [...] po akta lokalizacyjne dot. przedmiotowej nieruchomości. Dodał, iż pismem z dnia 29 września 2014 r. strona została poinformowana o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa oraz, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia 31 marca 2015 r. Pismem z dnia 2 lutego 2015 r. (data prezentaty) skarżący uzupełnił skargę informując Sąd, że Wojewoda [...] postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. czteromiesięczny termin na wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Wskazał przy tym, iż Wojewoda [...] błędnie wyznaczył organowi czteromiesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Terminy miesięczne i dwumiesięczne wskazane w art. 35 kpa są bowiem terminami maksymalnymi. Prezydent W. tym samym wielokrotnie przekroczył maksymalne terminy do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania wniosku z dnia 9 grudnia 2013 r. o przyznanie odszkodowania. Do dnia 6 lutego 2015 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożył zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Sąd przyjął także za prawdziwe twierdzenia skarżącego dotyczące wydania przez Wojewodę [...] postanowienia Nr [...] z dnia [...] czerwca 2014 r. – w którym uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. czteromiesięczny termin na wydanie rozstrzygnięcia. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip [...] nie został dotychczas rozpoznawany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak pewne czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji, poinformował skarżącego o przyczynach niemożności rozpoznania sprawy w terminie oraz o terminie rozpoznania wniosku. Sąd oddalił skargę w zakresie wymierzenia organowi grzywny uznając, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną funkcję spełni samo stwierdzenie bezczynności Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku B. K. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]. Dodatkowo Sąd pragnie podkreślić, że zarzut skarżącego - dotyczący błędnego wyznaczenia przez Wojewodę [...] Prezydentowi W. czteromiesięcznego terminu na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia - nie jest zasadny, gdyż Wojewoda nie jest związany terminami określonymi w art. 35 § 3 kpa. Zgodnie z art. 37 § 1 kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Organ wymieniony w § 1, uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, a w razie potrzeby także podjęcie środków zapobiegających naruszaniu terminów załatwiania spraw w przyszłości. Organ stwierdza jednocześnie, czy niezałatwienie sprawy w terminie miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 ww. art.). Powyższe oznacza, iż organ wyższego stopnia rozpatruje zażalenie w granicach art. 37 § 2 kpa i w razie uznania zasadności zażalenia wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy. Przy czym przepis art. 37 § 2 kpa, nie określa kryteriów, którymi powinien się kierować ustalając nowy termin załatwienia sprawy. Należy przyjąć, że organ wyznaczający na podstawie tego przepisu nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisami art. 12 § 2 i art. 35 § 1 - a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu w formie postanowienia (B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie, 1996, s. 118). Również art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. W tym czasie Prezydent W. powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1, art. 151 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.