II SAB/Gd 45/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janina Guść, Sędziowie Sędzia WSA Wanda Antończyk, Sędzia WSA Jolanta Górska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kuba, po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi Liceum Ogólnokształcącego na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie warunków zabudowy 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia odwołania Liceum Ogólnokształcącego od decyzji Burmistrza Gminy z dnia 15 września 2010 roku nr [...] w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami administracyjnymi, 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Liceum Ogólnokształcącego 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [...] Liceum Ogólnokształcące w S. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpatrzeniu odwołania w sprawie dotyczącej ustalenia warunków zabudowy. Skargę wniesiono w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia 15 września 2010 r. Burmistrz Gminy na wniosek "A" Sp. z o.o. w G. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami towarzyszącymi i infrastrukturą na działce nr [...] KM [...] w S. przy ul. [...]. Pismem z dnia 29 września 2010 r. [...] Liceum Ogólnokształcące w S. wniosło odwołanie od tej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia 8 lipca 2011 r. stwierdziło niedopuszczalność odwołania stwierdzając, że skarżące Liceum nie posiada interesu prawnego w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił to postanowienie wyrokiem z dnia 1 grudnia 2011 r. wydanym w sprawie II SA/Gd 724/11. Następnie Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 sierpnia 2013 r., II OSK 855/12 oddalił skargi kasacyjne wniesione od powyższego wyroku. Akta sprawy zostały przekazane Kolegium w dniu 25 października 2013 r. (data doręczenia). W ten sposób zaktualizował się obowiązek ponownego rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżące Liceum. Wobec braku rozpoznania odwołania w terminie i niepoinformowania o przyczynach opóźnienia skarżący pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. wezwał Kolegium do usunięcia naruszenia prawa i niezwłocznego rozpoznania odwołania z dnia 29 września 2010 r. Powyższe wezwanie pozostało bez odpowiedzi, a Kolegium do dnia wniesienia skargi nie rozpatrzyło odwołania skarżącego od decyzji ustalającej warunki zabudowy. W skardze dodatkowo wyjaśniono, że Kolegium powinno było niezwłocznie rozpoznać odwołanie wobec ustawowego obowiązku wygaszenia decyzji Burmistrza Gminy, albowiem na przedmiotowym terenie od dnia 15 listopada 2012 r. obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, którego ustalenia są odmienne od poczynionych w decyzji o warunkach zabudowy. Na etapie postępowania odwoławczego winno to objawić się wydaniem decyzji uchylającej decyzję o warunkach zabudowy i umarzającej w całości postępowanie przed organem I instancji z powodu bezprzedmiotowości postępowania w sprawie warunków zabudowy. Skarżący wniósł o zobowiązanie Kolegium do wydania decyzji w terminie 7 dni od dnia wydania wyroku w sprawie oraz o stwierdzenie, że bezczynność ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, przyznając jednak, że doszło do przekroczenia ustawowego terminu rozpoznania odwołania. Według Kolegium zaistniała sytuacja uzasadniona jest stale powiększającym się liczbą obciążeniem orzeczniczym Kolegium i w związku z tym rosnącymi zaległościami. Z tego powodu kodeksowe terminy załatwiania spraw nie mogą być dotrzymane. Nadto kolejność rozpatrywania spraw w Kolegium uzależniona jest od daty wpływu sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania między innymi w sprawach podlegających rozstrzygnięciu w drodze decyzji administracyjnej lub postanowienia. Wniesiona w niniejszej sprawie skarga dotyczy bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu odwołania wniesionego przez [...] Liceum Ogólnokształcące w S. od decyzji Burmistrza Gminy z dnia 15 września 2010 r. ustalającej, na wniosek "A" Sp. z o.o. w G., warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami towarzyszącymi i infrastrukturą na działce nr [...] KM [...] w S. przy ul. [...]. Skarga jest zatem dopuszczalna, a ponadto skarżący wyczerpał wymogi formalne do wniesienia skargi na bezczynność organu, albowiem przed wniesieniem skargi na bezczynność organu odwoławczego wystąpił do Samorządowego Kolegium Odwoławczego pismem z dnia 10 grudnia 2013 r. z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę (w tym także skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania) można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku skargi na bezczynność i przewlekłość postępowania, jej wniesienie dopuszczalne jest wówczas, gdy strona wyczerpała tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a. Stosownie do art. 37 k.p.a. na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Z treści cytowanych przepisów wynika, że uprzednie złożenie zażalenia lub wezwanie do usunięcia naruszenia prawa stanowi niezbędny warunek złożenia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Obowiązujące przepisy prawa w zakresie administracyjnego toku postępowania nie przewidują organu wyższego stopnia nad Samorządowym Kolegium Odwoławczym, wobec tego skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania tego organu winna zostać poprzedzona złożeniem wezwania do usunięcia naruszenia prawa do właściwego Samorządowego Kolegium Odwoławczego zgodnie z art. 37 § 1 k.p.a. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi należało uznać jej zasadność. Samorządowe Kolegium Odwoławcze jest w niniejszej sprawie, zgodnie z art. 17 ust. 1 kpa, właściwym organem odwoławczym w stosunku do organu I instancji i rozstrzyga odwołanie według reguł określonych w rozdziale 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, przy czym do terminu załatwienia sprawy przez ten organ stosować należy wymogi określone przepisem art. 35 kpa. Artykuł 133 kpa ustanawia termin, w którym organ I instancji obowiązany jest przekazać odwołanie organowi odwoławczemu. Termin ten wynosi siedem dni od dnia, w którym organ otrzymał odwołanie, zaś datą wszczęcia postępowania odwoławczego jest data otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Zgodnie z art. 35 ust 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W myśl art. 104 § 1 kpa, przez załatwienie sprawy należy rozumieć wydanie przez organ decyzji, chyba że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią inaczej. Przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 ust 3). Termin załatwienia sprawy przez organ odwoławczy liczy się więc od dnia wpływu odwołania wraz z aktami sprawy do organu II instancji i jeżeli organ administracji zobowiązany do załatwienia sprawy nie wyda decyzji w prawem przewidzianym terminie, przy czym zwłoka w rozpatrzeniu sprawy jest nieuzasadniona, wówczas mamy do czynienia z prawną bezczynnością organu. W niniejszej sprawie miesięczny termin załatwienia sprawy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze upłynął zatem w dniu 25 listopada 2013 r. Nierozpatrzenie odwołania w tym terminie, przewidzianym w art. 35 § 3 kpa, świadczy o bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uwzględnił skargę i zobowiązał organ do rozpatrzenia odwołania [...] Liceum Ogólnokształcącego w S. w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Dodatkowo, uwzględniając okres czasu, który upłynął do chwili rozpoznania sprawy przez Sąd, stosownie do treści art. 149 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Za rażące naruszenie prawa w rozumieniu przepisu art. 149 ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi można uznać oczywiste niezastosowanie lub nieprawidłowe zastosowanie przepisów o terminach załatwienia sprawy administracyjnej. Jednakże w przekonaniu Sądu celem ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami sprawy czynności jakie powinien podjąć organ, dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Przejawem rażącego naruszenia art. 35 § 3 kpa jest przede wszystkim okoliczność, że odwołanie dotyczy decyzji organu I instancji z dnia 15 września 2010 r. i zostało wniesione przez skarżącego pismem z dnia 29 września 2010 r. Odwołanie to musi być rozpatrzone przez Kolegium ponownie z uwagi na uchylenie przez Sąd postanowienia z dnia 8 lipca 2011 r. Z tego właśnie powodu, w ocenie Sądu, ponowne rozpatrzenie tego odwołania powinno nastąpić niezwłocznie i w pierwszej kolejności. W tej zaś sytuacji nie można uwzględnić argumentów organu dotyczących przedłużającego się czasu załatwiania spraw z powodu rosnącego wpływu, a także kolejności załatwiania spraw. Nadto zaniechanie rozpoznania odwołania doprowadziło do kilkukrotnego przekroczenia miesięcznego terminu rozpoznania sprawy wskazanego w art. 35 § 3 kpa. Wszystko to stanowi niewątpliwie rażące naruszenie jego unormowań i godzi w przewidzianą w art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie Kolegium nie podjęło żadnych czynności w sprawie i nie wyjaśniło w toku postępowania sądowoadministracyjnego przyczyn przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Organ wobec treści wydanego przez Sąd wyroku powinien jednak rozpatrzyć sprawę w wyznaczonym terminie jednego miesiąca. Wskazać przy tym należy, że w razie niewykonania wyroku przysługuje stronie prawo wniesienia skargi o wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec uwzględnienia skargi Sąd na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi zasądził od organu na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, przyjmując stosownie do treści art. 205 § 1 tej ustawy, że na koszty te składa się uiszczony przez skarżącego wpis sądowy.