I OSK 1457/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie del. WSA Rafał Wolnik Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Wa 2112/14 w sprawie ze skargi L. M. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 2112/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi L.M. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania - uchylił zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd I instancji wskazał, że decyzją z 21 marca 2014 r., nr [...] Wojewoda Lubuski, po rozpatrzeniu wniosku A. M. i L.M., orzekł o odmowie potwierdzenia na ich rzecz prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A.M. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzja przesłana została na adres zamieszkania L. M., a odbiór tej decyzji potwierdził 3 kwietnia 2014 r. B.S., działając w tym zakresie, wedle adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, jako pełnomocnik adresata. W piśmie z 29 kwietnia 2014 r., zatytułowanym ,,odwołanie" (nadanym w tej dacie za pośrednictwem faksu i pocztą e-mail, a 30 kwietnia 2014 r. u niemieckiego operatora pocztowego) L.M. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu tegoż pisma wskazywał na pobyt w Klinice w M. w okresie "11.11.2013 – 14.13.2013" i wyjaśniał, że przesyłkę z decyzją otrzymał dopiero 28 kwietnia 2014 r., po jej przesłaniu w dniu 18 kwietnia 2014 r. z Polski na adres jego córki w Niemczech. Te okoliczności zaś spowodowały, że nie miał możliwości odwołania się od decyzji w terminie 14 dni. Wskazanym na wstępie postanowieniem z [...] maja 2014 r. Minister Skarbu Państwa na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził uchybienie przez L.M. terminu do wniesienia odwołania. Organ wskazał, że czternastodniowy termin do jego skutecznego wniesienia upływał mu 17 kwietnia 2014 r. Natomiast odwołanie ww. wniósł dopiero 29 kwietnia 2014 r. Jednocześnie Minister podniósł, że L. M. nie złożył wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Na powyższe postanowienie L. M. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc w niej, że decyzję Wojewody Lubuskiego w Polsce odebrana została 3 kwietnia 2014 r. przez S. B., który przesłał mu ją do Niemiec, gdzie przebywał u córki, dopiero 18 kwietnia 2014 r., a on sam odebrał ją 28 kwietnia 2014 r. i z tego powodu nie miał możliwości dochowania czternastodniowego terminu. Skarżący podnosił przy tym, że upoważnił S. B. (będącego listonoszem) jedynie do zatrzymywania kierowanych do niego przesyłek nierejestrowanych. Na odbiór zaś przesyłek poleconych B. nie miał jego pisemnej zgody i zezwolenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając zaskarżone postanowienie wskazał, że skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione. Sąd podał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy poza sporem jest, że odwołanie L. M. od decyzji Wojewody Lubuskiego z dnia 21 marca 2014 r. wniesione zostało z uchybieniem terminu. Nie ulega, bowiem wątpliwości, że przed upływem terminu do dokonania tej czynności procesowej (który w okolicznościach rozpoznawanej sprawy upływał 17 kwietnia 2014 r.) nie wniósł on skutecznie odwołania, gdyż uczynił to (za pośrednictwem faksu) 29 czerwca 2014 r. co oznaczało, że wniesione ono zostało z uchybieniem terminu przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. Nie kwestionuje tego także skarżący, który zresztą już przy wnoszeniu odwołania miał świadomość przekroczenia terminu, czemu dawał wyraz w jego treści. Sąd wskazał, że nie zawsze jednak każde przekroczenie terminu do dokonania czynności procesowej, w tym wniesienia odwołania, będzie prowadziło do stwierdzenia przez właściwy organ uchybienia terminu. Prawną przeszkodą uniemożliwiającą wydanie postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. będzie, bowiem każdorazowo wniesienie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności przewidziane w art. 58 k.p.a. Sąd stwierdził, że strona wnosząc odwołanie od decyzji Wojewody Lubuskiego zawarła w nim oświadczenie woli, które winno być traktowane, jako wniosek o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Wprawdzie nie został on wprost oznaczony, jako wniosek o przywrócenie terminu, niemniej argumenty i okoliczności podawane przez stronę, tj. informacja o świadomości przekroczenia terminu do wniesienia odwołania i wyjaśnienie przyczyn, które do tego doprowadziły a wreszcie prośba o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie pozostawiają zdaniem Sądu, jakichkolwiek wątpliwości, co do intencji strony wnoszącej podanie, jaką było doprowadzenie do uznania skuteczności czynności procesowej dokonanej z przekroczeniem terminu a to zaś mogło się dokonać jedynie w trybie przywrócenia uchybionego terminu na zasadach określonych art. 58 § 1 i 2 k.p.a. W tej sytuacji postanowienie organu orzekające o wniesieniu odwołania z uchybieniem terminu było przedwczesne z uwagi na to, że w pierwszej kolejności należało rozpoznać zawarty w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Sąd wskazał, iż przyjmując nawet, że intencje strony wyrażone w treści odwołania nie były dla organu jednoznaczne, to jego obowiązkiem było podjęcie działań umożliwiających ustalenie rzeczywistej woli strony, a więc przede wszystkim zwrócenie się do niej w tym zakresie o stosowne wyjaśnienie, przy jednoczesnym poinformowaniu jej o prawnych możliwościach uznania skuteczności spóźnionej czynności procesowej (a więc o treści art. 58 k.p.a.), a nie pomijanie tego fragmentu podania strony milczeniem, czy wręcz zignorowania. Sąd podał, że wskazania, co do dalszego postępowania wynikają wprost z uzasadnienia niniejszego wyroku i sprowadzają się do rozpoznania wniosku strony o przywrócenie uchybionego terminu. W skardze kasacyjnej Minister Skarbu Państwa zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej, jako: "P.p.s.a.") w zw. z art. 134 k.p.a. poprzez bezzasadne przyjęcie, iż organ naruszył art. 8 i 9 k.p.a., poprzez nierozpoznanie wniosku strony o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W oparciu o powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Minister Skarbu Państwa podał, że nie sposób zgodzić się z oceną Sądu w przedmiocie nieprawidłowej kwalifikacji pisma skarżącego. Z pisma skarżącego z dnia [...] kwietnia 2014 r. jasno wynika, iż stanowi ono odwołanie od decyzji organu I instancji. Potwierdza to nie tylko nagłówek pisma w brzmieniu "dotyczy: odwołania od decyzji z dnia 21.03.2014", ale również jego treść "działając w imieniu własnym, składam odwołanie od decyzji z dnia 21.03.2014", a także słowa "wnoszą o ponowne rozpatrzenie mojej sprawy". Podanie zostało wniesione w dniu 29 kwietnia 2014 r. za pośrednictwem faksu oraz drogą mailową, a następnie w dniu 30 kwietnia 2014 r. pisemnie za pośrednictwem zagranicznego urzędu pocztowego. Z treści pisma nie sposób wywieść, że intencją strony było złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Skarżący wyraźnie i precyzyjnie wskazywał, że jego pismo stanowi odwołanie od decyzji z dnia [...] marca 2014 r., prawidłowo również określił organ właściwy do rozpatrzenia odwołania. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa z pisma L. M. z dnia [...] kwietnia 2014 r. wynika jego wola, dlatego też organ nie miał obowiązku żądać sprecyzowania pisma. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Ta zaś nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W niniejszej sprawie zasadnicze zagadnienie stanowi kwestia kwalifikacji pisma skarżącego z dnia [...] kwietnia 2014 r. Na wstępie wskazać należy, iż w orzecznictwie sądowym przyjęto, że każde pismo w postępowaniu, niezależnie od tego, jaką nazwę nada mu strona, powinno być rozpoznane w takim trybie, który w najpełniejszym stopniu umożliwia uczynienie zadość zamieszczonemu wnioskowi strony, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona działa w postępowaniu samodzielnie, bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika i w sposób wskazujący na jej niezaradność. Ponadto o charakterze pisma procesowego decyduje jego treść, a nie nazwa, a mylne oznaczenie pisma nie stanowi przeszkody do nadania mu właściwego biegu (por. postanowienie SN z 27 lutego 1997 r., I PKN 40/96, OSNAP 1998, nr 4, poz. 138 oraz wyrok SN z 4 lutego 1972 r., I PR 408/71, LexPolonica nr 322320). Uwzględniając powyższe wskazania i po analizie treści całego pisma L.M. z dnia [...] kwietnia 2014 r., słusznie Sąd I instancji przyjął, że zawarte w nim oświadczenia należało potraktować, jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W szczególności wskazują na to wyjaśnienia skarżącego dotyczące jego pobytu w Klinice w M. w okresie 11 listopada 2013 r. - 14 grudnia 2013 r. (skarżący prawdopodobnie omyłkowo wskazał 14.13.2013 r.), a także argumentacja odnosząca się do faktu otrzymania przesyłki z decyzją dopiero 28 kwietnia 2014 r., tj. po jej przesłaniu w dniu 18 kwietnia 2014 r. z Polski na adres jego córki w Niemczech oraz stanowisko, iż te okoliczności spowodowały, że nie miał on możliwości odwołania się od decyzji w terminie 14 dni. Z treści tych oświadczeń jednoznacznie wynika świadomość skarżącego o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania oraz próba wykazania braku winy w tym uchybieniu. Choć zatem niewyrażony literalnie, to jednak przywołany fragment pisma, należało potraktować, jako wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Z akt sprawy wynika ponadto, że posiadający 87 lat skarżący działał w sprawie bez pomocy profesjonalnego pełnomocnika. W zaistniałej sytuacji, wyżej przedstawione oświadczenia skarżącego, powinny były skłonić organ chociażby do powzięcia wątpliwości, co do rzeczywistej woli strony a w takiej sytuacji organ (mając na uwadze również zasadę działania na rzecz słusznego interesu strony) powinien był wezwać skarżącego do jej wyjaśnienia lub uzupełnienia pisma. Brak wezwania w takim zakresie spowodowało w zaistniałej sytuacji naruszenie zasady pogłębiania zaufania do władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) oraz wyrażonej w art. 9 k.p.a. zasady udzielania pomocy stronom poprzez stosowną informację. Skoro zatem z omawianego pisma wynikał wniosek o przywrócenie terminu i nie został on rozpoznany, to zasadnie wskazał Sąd I instancji uznał, że wydanie w zaistniałym stanie faktycznym przez organ postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. 134 k.p.a. naruszało ten przepis. Prawidłowo też Sąd Wojewódzki w takiej sytuacji uchylił zaskarżone postanowienie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. ze wskazaniem, iż w sprawie należy rozpoznać wniosek o przywrócenie uchybionego terminu. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.