II FZ 371/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 kwietnia 2015 r. sygn. akt I SA/Bk 618/14 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w B. z dnia 29 września 2014 r. nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. Przedmiotem zażalenia jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 1 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Bk 618/14, mocą którego oddalono wniosek Z. K. o zwolnienie od kosztów sądowych. W motywach orzeczenia Sąd podał, że skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych podając, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną oraz trójką dzieci. Podniósł, że nie posiada oszczędności ani majątku ruchomego, który mógłby spieniężyć w celu zaspokojenia wierzyciela i wniesienia opłaty sądowej. Dodał, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej za okres od 1 stycznia 2014 r. do października 2014 r. nie uzyskał żadnego przychodu. Wnioskodawca posiada zadłużenie wobec organów podatkowych na kwotę 113.000 zł, a jego rachunek bankowy prowadzony w związku z działalnością gospodarczą został zajęty. Majątek wnioskodawcy stanowi dom o powierzchni ok. 250 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 20,5 ha, budynek inwentarsko–składowy, 5 ha gruntów leśnych, samochód Audi A2, ciągnik rolniczy oraz koparka. Aktualnie jedynym dochodem rodziny są dopłaty unijne do gruntów rolnych w wysokości 1.200 zł. Za 2014 rok skarżący nie uzyskał żadnego dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, a rok ten zamknął się stratą w kwocie 13.379 zł. Z zeznania podatkowego za 2013 r. wynika, że skarżący uzyskał przychód w kwocie 396.585 zł, a dochód za ten okres wynosił 138.147,76 zł. Do akt sprawy skarżący przedłożył dodatkowo wyciągi z rachunków bankowych żony i swojego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie uznał wniosku za zasadny. Wskazał, że zgodnie z art. 245 § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Analiza znajdujących się w aktach dokumentów nie pozwala, zdaniem sądu, na uwzględnienie żądania skarżącego, gdyż na ich podstawie nie jest możliwe sporządzenie wiarygodnego obrazu jego stanu majątkowego. Wnioskodawca w złożonym wniosku wykazał, iż źródłem miesięcznego utrzymania pięcioosobowej rodziny pozostaje dochód z dopłat unijnych w kwocie 1.200 zł, dochód ze sprzedaży traw (w bliżej nieokreślonej wysokości) oraz dochód z działalności rolniczej i pozarolniczej wnioskodawcy w nieznanej wysokości, bowiem aktualnie skarżący wskazał, iż w tym zakresie faktycznie nie uzyskuje żadnych dochodów. W 2014 r. skarżący poniósł stratę z działalności gospodarczej w wysokości 13.379 zł. Z zeznania PIT-36L za 2013 r. wynika natomiast, że przychód skarżącego wynosił 396.585 zł, a dochód 138.147,76 zł. Wykazane wydatki miesięczne wynoszą łącznie ponad 3.000 zł, bez kosztów zakupu żywności, środków czystości i ubrań. W skład majątku rodziny wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 250 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 20,5 ha, budynek inwentarsko – składowy, 5 ha gruntów leśnych, samochód Audi A2, ciągnik rolniczy oraz koparka. W ocenie sądu treść złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia dotyczącego sytuacji majątkowej jego rodziny, w szczególności w zakresie wysokości uzyskiwanego dochodu miesięcznego, budzi uzasadnione wątpliwości co do jego zgodności ze stanem rzeczywistym. Przede wszystkim sąd wskazał na rozbieżności między deklarowanym dochodem miesięcznym (obecnie 1.200 zł z dopłat, choć w decyzji przyznana jest kwota ponad 2.000 zł na cały rok), a wykazanymi wydatkami, które wynoszą ponad 3.000 zł. Wskazał, że z oświadczenia złożonego przez stronę wynika, iż działalność gospodarcza od 2014 r. nie przynosi żadnego dochodu, ale jednocześnie stanowi podstawę utrzymania rodziny. Zestawiając deklarowany we wniosku dochód w wysokości 1.200 zł z wykazanymi miesięcznymi wydatkami sąd doszedł do wniosku, iż wydatki przekraczają znacznie deklarowane dochody. Skarżący przy tym nie wykazał w sposób przekonujący, z jakich środków pokrywane jest bieżące utrzymanie rodziny i prowadzona działalność gospodarcza. Skarżący nie wykazał jednocześnie, aby zalegał ze spłatą jakichkolwiek bieżących rachunków. Ponadto zestawienie przychodów i dochodów działalności skarżącego za rok 2013 r. wskazuje, iż skarżący obracał dość dużymi kwotami. Wprawdzie rok 2014 skarżący, jak oświadczył, zamknął startą w kwocie 13.379 zł, tym niemniej strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych, a co za tym idzie, sama okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielania pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższe okoliczności prowadzą zdaniem sądu do wniosku, iż skarżący w złożonym oświadczeniu przedstawił jedynie okoliczności mogące świadczyć o złej sytuacji materialnej rodziny, co w konsekwencji oznacza, iż dysponuje on nieujawnionymi środkami finansowymi, które mogą być przeznaczone na pokrycie kosztów sądowych. W ocenie sądu skoro niemożliwa jest pełna ocena sytuacji majątkowej wnioskodawcy, to w konsekwencji niemożliwe jest też pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wskazał, że w sprzeciwie od postanowienia referendarza wniósł o zwolnienie od opłat sądowych w części ponad kwotę 100 zł albo o rozłożenie opłaty sądowej na 6 miesięcznych rat. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie wynika, by sąd do tego alternatywnego wniosku się odniósł. Ponadto sąd nie wziął pod uwagę okoliczności znanej mu z urzędu o istnieniu zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług oraz w podatku dochodowym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Wynika to z faktu, że przyczyną oddalenia wniosku skarżącego były uzasadnione wątpliwości co do zgodności oświadczenia skarżącego o jego sytuacji finansowej ze stanem rzeczywistym. W takich okolicznościach modyfikacja zakresu żądania wniosku pozostawała bez wpływu na wynik niniejszej sprawy. Skoro bowiem sąd uznał, że nie może merytorycznie rozpoznać wniosku skarżącego, wysokość pomocy, o którą skarżący się ubiegał, nie była czynnikiem istotnym dla treści rozstrzygnięcia. Z uwagi na fakt, że w zażaleniu skarżący nie kwestionował oceny sądu o niewiarygodności jego oświadczenia majątkowego, Naczelny Sąd Administracyjny tylko na marginesie dodaje, że stanowisko sądu w tym zakresie jest prawidłowe. Sąd słusznie podkreślił, że wydatki, które ponosi rodzina skarżącego, znacząco przewyższają deklarowane przez niego dochody. Z tego wynika, że musi dysponować nieujawnionymi w oświadczeniu środkami finansowymi, z których wydatki te pokrywa. Twierdzenie to znajduje zresztą potwierdzenie w wyciągu z rachunków bankowych skarżącego i jego żony. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie tychże wyciągów ustalił, że na oba konta dokonywane były w krótkim czasie przez skarżącego oraz jego żonę wpłaty gotówki, znacznie przewyższające wysokość obecnie zaistniałych w niniejszej sprawie kosztów sądowych (wpis 353 zł). Na kontro J. K. (BS w R.) odpowiednio: 20 października 2014 r. - 1150 zł; 24 października 2014 r. – 150 zł; 18 listopada 2014 r. – 1050 zł; 1 grudnia 2014 r. – 1350 zł; 23 grudnia 2014 r. - 2700 zł; 23 grudnia 2014 r. – 200 zł. Natomiast na konto skarżącego (BGŻ SA) 13 listopada 2014 r. – 2500 zł i 9 grudnia 2014 r. – 2600 zł. Środki te były najczęściej tego samego dnia wydatkowane poprzez dokonywanie przelewów. Nie może więc budzić wątpliwości, że skarżący nie tylko nie przedstawił rzetelnie swojej sytuacji finansowej, ale i to, że dysponuje środkami umożliwiającymi mu uiszczenie wpisu od skargi oraz poniesienie innych kosztów sądowych w tej sprawie. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny zażalenie jako oczywiście bezzasadne oddalił na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a.