II OZ 525/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 2677/14 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi D.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2677/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi D.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2014r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu, odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż we wniosku skarżąca podała, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z mężem i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2.781 zł miesięcznie. Są współwłaścicielami dwóch działek o powierzchni 2488 m² w N. Oświadczyła, iż domu, mieszkania, innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiadają. Dodała, że w domu nie posiadają ogrzewania, ani wody, nikt z nimi nie mieszka i nie prowadzi gospodarstwa domowego. W odpowiedzi na wezwanie do złożenia dodatkowych wyjaśnień skarżąca dodała, że mieszka w mieszkaniu numer [...] o pow. 57 m², w budynku nr [...] położonym w N. Pobierane świadczenia emerytalne są na poziomie minimum socjalnego i wydatki na prowadzenie licznych spraw sądowych są "nie do wytrzymania". Mieszkanie nie posiada wody, ani ogrzewania. Skarżąca i jej mąż nie posiadają konta bankowego. Zaś dzieci nie mieszkają wraz z nimi, a jedynie są zameldowane pod tym adresem. Wskazano także, że ani córka ani syn nie prowadzą działalności gospodarczej, jednakże zaznaczono, że M.W. być może taką działalność założyła, ale nie przenosi ona jeszcze dochodów. Dalej skarżąca dodała, że na żywność mają mniej niż 900 zł miesięcznie, a z leków kupują tylko te ratujące życie. Zaś z przedłożonych dokumentów PIT za 2013 r. wynika że skarżąca osiągnęła dochód w wysokości 17.673 zł, a jej maż 21.401 zł. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Uzasadniając swoje stanowisko Sąd wskazał na przepisy art. 199, 245 § 1 i 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.", a następnie podniósł, że – w jego ocenie – z przedstawionego przez skarżącą opisu stanu majątkowego nie wynika, aby jej sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dalej Sąd wskazał na okoliczności podane przez skarżącą, a następnie podniósł, iż pomimo wezwania do nadesłania dodatkowych wyjaśnień skarżąca nie podała jakie ponosi wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem mieszkania i rodziny, a jest to informacja istotna, gdyż dopiero porównanie koniecznych wydatków skarżącej z dochodami pozwoli na prawidłową ocenę jej możliwości materialnych. Jednakże to co skarżąca ujawniła we wniosku pozwoliło Sądowi na ocenę, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nadto za niewiarygodne Sąd uznał oświadczenie skarżącej odnośnie działalności gospodarczej prowadzonej przez dzieci, skoro jako siedziby firm wskazano adres skarżącej - J.W. prowadzi działalność od 1996 r., a M.W. - od września 2014 r., przy czym obie działalności są nadal prowadzone, co wynika z informacji dostępnej na stronie http://prod.ceidg.gov.pl. Dalej Sąd dodał, że dostrzega, iż skarżąca inicjuje wiele spraw sądowych, jednakże przyznanie prawa pomocy nie jest uzależnione od ilości toczących się przed sądem spraw, lecz wyłącznie od sytuacji finansowej strony. Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 P.p.s.a., odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca domagając się jego uchylenia, bądź zmiany poprzez przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. stanowi, że przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z powyższego wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy w zakresie przez niego wnioskowanym. Należy również wskazać, że w sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona dodatkowo jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rację ma Sąd pierwszej instancji, że skarżąca nie wykazała, by nie była w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazując bowiem na uzyskiwane stałe comiesięczne dochody rodziny w wysokości 2.781 zł skarżąca nie wykazała wysokości niezbędnych, a ponoszonych wydatków na utrzymanie rodziny i mieszkania. Wprawdzie Sąd pierwszej instancji wezwał skarżącą do udzielenia informacji wskazujących m. in. na stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem rodziny i przedstawienia dokumentów z których wydatki te będą wynikać, do wskazania i udokumentowania wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, w którym skarżąca aktualnie mieszka, jednakże skarżąca informacji tych nie udzieliła, nie przedstawiła także żadnych dokumentów (np. rachunków), z których wynikałyby koszty utrzymania mieszkania czy rodziny. W tej sytuacji, skoro brak jest informacji o ponoszonych przez skarżącą i jej męża niezbędnych kosztach utrzymania oraz ponoszonych wydatkach, nie jest możliwe przyjęcie, by w sprawie została spełniona przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Z pewnością o zaistnieniu tej przesłanki nie świadczy także sama ilość spraw sądowych inicjowanych i prowadzonych przez skarżącą, ale okoliczność ta musi być badana w kontekście możliwości finansowych strony. Również zażalenie nie wskazuje na żadne okoliczności dotyczące sytuacji finansowej skarżącej, które podważałyby ocenę Sądu pierwszej instancji zawartą w zakwestionowanym postanowieniu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.