II SAB/Rz 12/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Solarski po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. N. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego [...] w przedmiocie przyznania zapomogi - p o s t a n a w i a - odrzucić skargę. Przedmiotem skargi P. N. jest bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego [...] /dalej: Dyrektor ZK/ w przedmiocie przyznania zapomogi przewidzianej w art. 114 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 160, poz. 1083 ze zm.; dalej: K.k.w.); zgodnie z jego treścią, skazanemu, który nie ma możliwości zarobkowania oraz nie posiada niezbędnych środków materialnych, dyrektor zakładu karnego może przyznać miesięczną zapomogę w wysokości do 1/10 przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracowników. Jak wynika z akt sprawy, Dyrektor ZK [...], w odpowiedzi na wniosek P. N. z dnia 10 listopada 2014 r., pismem /decyzją/ z dnia [...] listopada 2014 r. Nr [...] wskazał, że przepis art. 114 K.k.w. ma charakter fakultatywny, a ocena jego sytuacji nie przemawia za udzieleniem zapomogi, gdyż ma zapewnione wszelkie sprawy bytowe. W następstwie skargi P. N. z dnia 28 listopada 2014 r., Dyrektor ZK w piśmie z dnia 11 grudnia 2014 r. Nr [...] podtrzymał stanowisko wyrażone w decyzji z dnia [...] listopada 2014 r., uznając skargę za bezzasadną. Jednocześnie pouczył skazanego o możliwości zaskarżenia decyzji do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...] na podstawie § 9 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2013 r., poz. 647). W dniu 11 grudnia 2014 r. P. N. wniósł kolejną skargę na działanie Dyrektora ZK do Sądu Okręgowego [...], Wydziału Penitencjarnego (postanowieniem z dnia 31 grudnia 2014 r. [...] Sąd ten na zasadzie art. 7 § 5 K.k.w. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora ZK z dnia [...] listopada 2014 r.) oraz skargę na bezczynność tego organu w zakresie rozpatrzenia wniosku o przyznanie zapomogi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie. W uzasadnieniu podniósł, że skargę z dnia 28 listopada 2014 r. wniósł prawidłowo do Dyrektora ZK, który wydał zaskarżoną decyzję. Dyrektor, jeżeli uznawał skargę za bezzasadną, powinien ją niezwłocznie wraz z aktami sprawy przekazać do właściwego Sądu a nie sam rozpatrywać pismem z dnia 11 grudnia 2014 r. Skutkowało to jego bezczynnością "w rozpatrzeniu odwołania od decyzji". W nadesłanym wraz ze skargą "Sprawozdaniu z czynności wyjaśniających na okoliczność skargi P. N. syna S." Dyrektor ZK wniósł o uznanie jej za bezzasadną. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga jako niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, która w myśl § 2 tego artykułu obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Ponadto z mocy art. 3 § 3 P.p.s.a., sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach, zaś na podstawie art. 4 P.p.s.a, rozstrzygają spory o właściwość oraz spory kompetencyjne w przypadkach w nim wskazanych. Objętej skargą bezczynności Dyrektora ZK [...] nie można zakwalifikować jako dotyczącej którejkolwiek z kategorii spraw (rozstrzygnięć) objętych regulacją art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a. Dyspozycja tego artykułu wskazuje, że akt lub czynność podlegająca kontroli sądu administracyjnego musi być z zakresu administracji publicznej oraz dotyczyć uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Takiego charakteru bez wątpienia pozbawiona jest kwestia przyznawania osobom skazanym, osadzonym w zakładach karnych, zapomóg przewidzianych w art. 114 K.k.w. Zgodnie z art. 1 § 1 tej ustawy, wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, odbywa się według przepisów tego kodeksu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Decyzję o przyznaniu zapomogi podejmuje dyrektor zakładu karnego, będący organem postępowania wykonawczego (art. 2 pkt 5 K.k.w.). Ma ona charakter uznaniowy i na mocy art. 7 § 1 K.k.w. może zostać przez skazanego zaskarżona do sądu z powodu jej niezgodności z prawem. Sądem właściwym do rozpoznania skarg dotyczących odbywania kary pozbawienia wolności jest sąd penitencjarny (§ 2 tego artykułu) i jak wynika z akt sprawy, skarżący z tej możliwości skorzystał. W tej sytuacji, abstrahując od zagadnienia bezczynności Dyrektora ZK [...], nie można przyjąć administracyjnoprawnego charakteru czynności podejmowanych przez ten organ w stosunku do osób skazanych, a tym samym dopuszczalności sądowoadministracyjnego trybu postępowania w sprawie ze skargi P. N. w przedmiocie przyznania zapomogi. Odmienne uznanie oznaczałoby uruchomienie kolejnego trybu postępowania, prowadzącego do naruszenia specyfiki regulacji wynikającej z w/w przepisów i szczególnego statusu osób skazanych. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Skoro zatem kwestia, której dotyczy skarga P. N. znajduje się poza zakresem kognicji sądu administracyjnego, postanowiono jak w sentencji.