I SA/Wa 2974/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Wesołowska Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska (spr.) WSA Anita Wielopolska-Fonfara Protokolant specjalista Joanna Pleszczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku dla opiekuna 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] – obie w części odmawiającej przyznania zasiłku dla opiekuna; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja, w części opisanej w punkcie pierwszym wyroku, nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O., decyzją z [...] sierpnia 2014 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z [...] lipca 2014 r. nr [...] przyznającą zasiłek dla opiekuna na okres szczegółowo wymieniony w decyzji, wnioskowany na K. F. oraz odmawiającą przyznania zasiłku dla opiekuna na okres od [...].10.2013 r. do [...].04.2014 r. Z ustaleń organu wynika, że decyzją z [...].03.2012 r. ustalono na rzecz W. G. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności począwszy od [...].03.2012 r. bezterminowo. Na podstawie art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, uprawnienie to wygasło z mocy prawa 1 lipca 2013 r. W.G. w dniu 2 lipca 2014 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku dla opiekuna w okresie od 1.09.2013 r. do 20.04.2014 r., a także od 28.06.2014 r. bezterminowo. Przeprowadzony [...] lipca 2014 r. wywiad środowiskowy jednoznacznie potwierdził okoliczności sprawowania przez wnioskodawczynię opieki nad ojcem K. F., legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Dokumentacja zgromadzona w sprawie wskazuje, że w okresie od 21.10.2013 r. do 20.04.2014 r. wnioskodawczyni odbywała staż w [...] w N. Podstawowym warunkiem otrzymania zasiłku dla opiekuna jest sprawowanie opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny i brak aktywności zawodowej, zdefiniowanej w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwołał się do ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.), według której okresy pobierania zasiłku dla bezrobotnych i stypendium przyznanych na podstawie art. 53 ust. 6 i art. 53g ust. 1 wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych oraz okresów składkowych w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Oznacza to, w ocenie organu, że okresy odbywania stażu są także okresami zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. To, zdaniem organu, oznacza że w tym czasie nie miała miejsca rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Organ uznał również, że w okresie stażu wnioskodawczyni nie sprawowała opieki nad ojcem, gdyż przez stałą opiekę nad osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym rozumie się codzienną i stałą opiekę tj. o każdej porze dnia i nocy. W tej sytuacji odmowę prawa do zasiłku dla opiekuna na okres od 21.10.2013 r. do 20.04.2014 r. organ uznał za uzasadnioną. W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, doprecyzowanej na rozprawie w dniu 12 lutego 2015 r., W. G. zaskarżyła decyzję w części dotyczącej odmowy przyznania zasiłku dla opiekuna. Skarżąca wniosła o uchylenie decyzji obu organów w zaskarżonym zakresie. W uzasadnieniu skargi zarzuciła, że decyzja w zaskarżonej części, została wydana w sposób dowolny i rażąco naruszyła art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów oraz nie spełnia wymogów uzasadnienia faktycznego, zakreślonego przepisem art. 107§3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł co następuje: Skarga jest uzasadniona. Skarżącej odmówiono przyznania zasiłku dla opiekuna, w trybie przepisów art. 2 ustawy z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2014 r. poz. 567), za okres od 21.10.2013 r. do 20.04.2014 r. W tym okresie, co jest bezsporne, skarżąca odbywała staż w [...] w N. W ocenie organów okres odbywania stażu jest okresem zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych i tym samym nie można uznać, że w tym czasie miała miejsce rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, co jest jednym z warunków przyznania zasiłku, określonych w art. 2 ust. 2 ustawy z 4 kwietnia 2014 r. Należy wskazać, że problematyka stypendium dla bezrobotnych uregulowana jest w ustawie z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz. 674, ze zm.). Stypendium takie przysługuje bezrobotnemu w okresie odbywania stażu (art. 53 ust. 6), do odbycia którego kierowany jest przez starostę (art. 53 ust. 1 i 2). Staż taki odbywany jest na podstawie umowy zawartej przez starostę z pracodawcą (art. 53 ust. 4). Co należy rozumieć przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową na gruncie świadczeń przysługujących na podstawie ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych uregulowane jest w art. 3 pkt 22 tej ustawy, zgodnie z którym oznacza to wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Katalog ten jest katalogiem zamkniętym i nie może być interpretowany rozszerzająco. Wśród wskazanych w tym przepisie form wykonywania pracy ustawodawca nie wymienia stażu dla bezrobotnych, o jakim stanowi art. 53 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Uznanie przez organy orzekające w niniejszej sprawie okresu odbywania przez skarżącą stażu dla bezrobotnych za okres zatrudnienia w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest zupełnie dowolne i bezpodstawne. Nie może być tu stosowana żadna analogia tylko z tego powodu, że okresu pobierania pewnych świadczeń z tytułu bezrobocia, w tym i stypendium, wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania niektórych uprawnień pracowniczych jak i do okresów składkowych w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Należy jeszcze raz podkreślić, że dla wykładni pojęcia rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, dla potrzeb ustalenia zasiłku dla opiekunów na podstawie ustawy z 4.04.2014 r., znaczenie ma wyłącznie katalog z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie można też abstrahować od tego, że uzyskanie statusu bezrobotnego przez skarżącą i skierowanie jej do odbycia stażu spowodowane było okolicznościami leżącymi poza nią. W sytuacji bowiem, gdy z dniem 1 lipca 2013 r., z mocy prawa, wygasła decyzja przyznająca jej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego została bez środków do życia. Przepis art. 11 ust. 3 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw, na podstawie którego wygaszono prawo do świadczenia pielęgnacyjnego został następnie uznany przez Trybunał Konstytucyjny, wyrokiem z 5 grudnia 2013 r. (Dz. U. 2013.1557), za niezgodny z art. 2 Konstytucji RP. Konsekwencją wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest właśnie ustawa z 4 kwietnia 2014 r., której przepisy mają zastosowanie w niniejszej sprawie i w której w art. 2 ust. 6 ustawodawca zastrzegł, że zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do zasiłku dla opiekuna w okresie od dnia 1 lipca 2013 r. do dnia złożenia wniosku o ustalenie zasiłku dla opiekuna. Wobec tego obarczanie skarżącej konsekwencjami sytuacji, w jakiej znalazła się z powodów nie leżących po jej stronie lecz z powodów uznanego następnie za niezgodne z Konstytucją RP rozstrzygnięcia ustawy, prowadziłoby do naruszenia jednej z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawa jaką jest zasada sprawiedliwości społecznej, wyrażona w art. 2 Konstytucji RP. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...].07.2014 r. została potwierdzona okoliczność sprawowania przez skarżącą opieki nad ojcem K. F., który ma orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Skarżąca mieszka z ojcem. Staż w spornym okresie odbywała w miejscu zamieszkania. Oświadczyła, że w czasie stażu także opiekowała się ojcem organizując tę opiekę. Bezzasadnie wobec tego organ neguje sprawowanie przez skarżącą, w tym czasie, opieki nad ojcem. Takie rozumienie opieki, jak prezentuje organ, oznaczałoby, że opiekun nie mógłby odstąpić od podopiecznego ani na chwilę przez całą dobę, dzień w dzień. Jest to nierealne. Opiekun przecież musi mieć możliwość załatwienia zarówno własnych spraw jak i spraw osoby, którą się opiekuje poza mieszkaniem. W świetle powyższych rozważań decyzje organów obu instancji w zaskarżonej części tj. orzekającej o odmowie przyznania zasiłku dla opiekuna, zapadły z naruszeniem art. 2 ust. 2 pkt 1 ustawy o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów co uzasadnia ich uchylenie w tej części, gdyż skarżąca spełnia przesłanki określone w tym przepisie dla uzyskania zasiłku dla opiekuna. Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. a i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.