II OZ 95/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia [...] S.A. w imieniu której występuje kurator Z.B. na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 2538/14 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi [...] S.A. w imieniu której występuje kurator Z.B. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku o udostępnienie ze zbioru PESEL danych adresowych postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z dnia 14 stycznia 2015 r. wydanym na podstawie art. 220 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a.") Przewodniczący Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wezwał [...] S.A. w imieniu której występuje kurator Z.B. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł od skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października 2014 r. Wysokość wpisu ustalono stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm., dalej "rozporządzenie"). Zażalenie na powyższe zarządzenie złożyła [...] S.A. w imieniu której występuje kurator Z.B. Na podstawie art. 227 § 1 p.p.s.a. zarządzenie zaskarżono w całości. W uzasadnieniu podniesiono, iż ww. zarządzeniem wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie skargi na odmowę zwolnienia z urzędu od obowiązku uiszczenia opłaty w sprawie wniosku o udostępnienie danych adresowych akcjonariusza spółki poddanej kurateli. Podniesiono, iż uzyskanie tego adresu leży w kompetencjach jak i obowiązkach kuratora powołanego przez Sąd Rejestrowy na podstawie art. 42 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny. Podniesiono, iż z powyższego wynika, że skarżący kurator jest zwolniony ustawowo z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 3 p.p.s.a. jako kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający.... dla danej sprawy. Nadto wskazano, iż kwestia zwolnienia kuratora od kosztów sądowych była już wielokrotnie rozpoznawana przez sądy administracyjne i w zasadzie nie budziła wątpliwości (np. postanowienie NSA z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II OZ 725/12). Naczelny Sad Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo (skargę), aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga od której pomimo wezwania nie został uiszczony należy wpis, podlega odrzuceniu przez sąd (§ 3). W sprawie niniejszej Sąd I instancji zastosował powyższy przepis prawidłowo, wzywając skarżącą do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 października 2014 r. Prawidłowo została też określona wysokość wpisu. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Rady Ministrów wpis stały w sprawach ze skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym wynosi 100 zł. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu należy natomiast stwierdzić, że wbrew twierdzeniom strony skarżącej, w okolicznościach sprawy niniejszej, przepisy art. 239 pkt 1 p.p.s.a. i art. 239 pkt 3 p.p.s.a. nie znajdowały swojego zastosowania. Stosownie do treści art. 239 pkt 3 p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych kurator strony wyznaczony przez sąd orzekający lub przez sąd opiekuńczy dla danej sprawy. Problem niniejszej sprawy sprowadza się do odpowiedzi na pytanie czy kurator Spółki występujący w niniejszej sprawie podlega zwolnieniu z kosztów sądowych. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie kurator Spółki nie podlega takiemu zwolnieniu. Co prawda ustanowienie kuratora osoby prawnej przez Sąd Rejestrowy jest interwencją państwa w prawa majątkowe takiego podmiotu i jest działaniem w interesie publicznym polegającym na ochronie obrotu gospodarczego, jednakże kurator osoby prawnej dla której został ustanowiony reprezentuje jedynie interesy tego konkretnego podmiotu. Nadto należy mieć również na uwadze zakres przedmiotowy art. 239 pkt 1 p.p.s.a. z którego wynika, iż nie mają obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strony skarżące działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy społecznej i opieki społecznej w sprawach dotyczących statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, w sprawach dotyczących chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, w sprawach stosunków pracy i stosunków służbowych, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz sprawach z zakresu powszechnego obowiązku obrony. Tworząc powyższy katalog ustawodawca uznał, iż to sam charakter sprawy przesądza z reguły o tym, że strona nie ma dostatecznych środków na prowadzenie postępowania oraz zaspokojenia własnych koniecznych potrzeb życiowych. Zwolnienie od kosztów w powyższych kategoriach spraw podyktowane jest względami społecznymi. Zatem przyjąć należy, iż o zwolnieniu od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 p.p.s.a. decyduje wyłącznie przedmiot skargi. Co prawda wyżej omawiany katalog zwolnień nie ma charakteru zamkniętego, gdyż obowiązują również inne zwolnienia od tego obowiązku określone w przepisach szczególnych, jednakże nie można uznać aby takie zwolnienie przysługiwało w sprawie wniosku o udostępnienie danych akcjonariusza spółki poddanej kurateli. Wskazany w zażaleniu przepis art. 42 § 2 k.c. stanowi jedynie o tym, że kurator powinien postarać się niezwłocznie o powołanie organów osoby prawnej, a w razie potrzeby o jej likwidację. Kurator ma zatem podjąć niezwłocznie wszelkie dopuszczalne działania, aby osoba prawna mogła działać przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie. Mając powyższe na uwadze nie można więc uznać, że niniejsza sprawa należy do kategorii wymienionej w art. 239 pkt 1 p.p.s.a. Co do postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2012 r., sygn. akt II OZ 725/12, które powołano w zażaleniu stwierdzić należy, iż stan faktyczny niniejszej sprawy jest odmienny od stanu faktycznego będącego podstawą tego orzeczenia, gdzie kwestionowany był fakt umocowania kuratora oraz zakres tego umocowania. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a. postanowił zażalenie oddalić.