II FSK 3508/15

II FSK 3508/15 P O S T A N O W I E N I E Dnia 21 marca 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. R. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3781/14 w przedmiocie odrzucenia skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia oddalić skargę kasacyjną Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3781/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W. R. (dalej jako "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 września 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Skarżący w złożonej skardze zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 kwietnia 2015 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (pismo z dnia 21 kwietnia 2015 r., doręczone w dniu 28 kwietnia 2015 r.). Jak wskazał dalej Sąd pierwszej instancji, z dokumentacji księgowej Sądu dotyczącej opłat sądowych wynikało, że do dnia 21 maja 2015 r. Skarżący wpisu nie uiścił. Sąd mając na względzie art. 230 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", oraz art. 220 § 3 P.p.s.a. wskazał, że zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu, zawierające prawidłowe pouczenie o skutkach niezastosowania się do wezwania w wyznaczonym terminie, doręczono pełnomocnikowi Skarżącego w dniu 28 kwietnia 2015 r. Siedmiodniowy termin do uiszczenia wpisu rozpoczął zatem bieg z dniem 29 kwietnia 2015 r. i upłynął dnia 5 maja 2015 r. Pomimo prawidłowego pouczenia o sposobie i terminie uiszczenia wpisu oraz o skutkach niezastosowania się do wezwania, Skarżący do dnia 21 maja 2015 r. wpisu nie uiścił. W tym stanie rzeczy Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. W skardze kasacyjnej Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżył w całości postanowienie z dnia 9 czerwca 2015 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) - powoływanego dalej jako "rozporządzenie RM", w zw. z art. 233 P.p.s.a., w zw. z art. 230 P.p.s.a., w zw. z art. 220 § 3 P.p.s.a., w zw. z art. 217 Konstytucji RP. Ponadto zarzucił naruszenie prawa materialnego, poprzez: - niezastosowanie art. 84 w zw. z art. 217 Konstytucji RP, wskazującego na niemożność żądania uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł ustalonego na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM i w konsekwencji błędne odrzucenie skargi. Stawiając takie zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Ponadto złożył wniosek o zasądzenie ponoszonych przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za postępowanie ze skargi kasacyjnej i złożył oświadczenie, że koszty te nie zostały poniesione w całości, ani w części, a ponadto wniósł o zasądzenie zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków, tj. zwrot kwoty w wysokości 4,20 zł (koszt wysłania listu poleconego). W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącego przypomniał, że odebrał kierowane do Skarżącego wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w dniu 28 kwietnia 2015 r. i w tym samym dniu wysłał pismo ze stosowną informacją do Skarżącego pod jedyny znany adres do korespondencji. Pełnomocnikowi nie był znany też żaden inny kanał komunikacji ze Skarżącym, a sam Skarżący nie podjął próby kontaktu z pełnomocnikiem. Wysłane pismo wróciło niepodjęte w terminie, a Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę w skutek nieuiszczenia wpisu od skargi. Dalej pełnomocnik podniósł, że opłaty sądowe stanowią swoistego rodzaju daninę publiczną, a zatem podobnie jak podatki (art. 84 Konstytucji RP) - powinny być uregulowane ustawowo (str. 63 uzasadnienia rządowego projektu ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (druk nr 2582 Sejmu RP IV Kadencji). Opłaty sądowe w sprawach sądowoadministracyjnych regulowane są w przywołanym już rozporządzeniu RM, co jest niezgodne z art. 84 i art. 217 Konstytucji RP. Wobec tego, pełnomocnik podniósł, że nie mógł być zastosowany § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM wobec jego niekonstytucyjności. Nie można zatem było w konsekwencji zastosować art. 230 P.p.s.a. oraz sankcji z art. 220 § 3 tej ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Na wstępie należy wskazać, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów związanych z ich udziałem w sprawie. W myśl art. 214 § 1 P.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Zgodnie z art. 230 § 1 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismem tym jest, m.in. skarga (§ 2). W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym. Stosowanie zaś do treści § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM, wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w tego rodzaju sprawach wynosi 100 zł. Skoro Skarżącemu nie zostało przyznane prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, był on zasadnie wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Po drugie, należy wskazać, że w przypadku wniesienia pisma bez uiszczenia od niego opłaty, wzywa się wnoszącego, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, a w przypadku skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia, skargi o wznowienie postępowania, pod rygorem odrzucenia danego środka, aby uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż kwota należnego wpisu nie została przelana na konto Sądu pierwszej instancji, wobec czego Sąd ten zasadnie ustalił, że skarga nie została opłacona. W tym stanie sprawy Sąd pierwszej instancji zobowiązany był skargę odrzucić, co też zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, uczynił. Mając powyższe rozważania na uwadze, należy stwierdzić, że zarzuty skargi kasacyjnej odnoszące się do naruszenie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia RM w kontekście przepisów Konstytucji RP są niezasadne, gdyż z P.p.s.a., w tym art. 230 § 1 P.p.s.a wynika, że od pism pobiera się wpis (...), a ponadto, zgodnie z art. 233 P.p.s.a., którego to przepisu pełnomocnik Skarżącego nie kwestionuje, to właśnie Rada Ministrów w drodze rozporządzenia określi wysokości i zasady pobierania wpisu. W tym miejscu należy również zaznaczyć i przypomnieć, że stosownie do art. 194 § 2 w zw. z art. 198 oraz art. 227 § 1 P.p.s.a., zażalenie na zarządzenie przewodniczącego o wpisie wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia go stronie. W dacie wydania zarządzenia wzywającego Skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, był on reprezentowany przez pełnomocnika, któremu doręczono odpis przedmiotowego zarządzenia. Zatem w terminie otwartym do wniesienia zażalenia na zarządzenie, pełnomocnik działając w zakresie udzielnego umocowania, mógł złożyć stosowny środek zaskarżenia, z czego nie skorzystał, wobec czego Sąd był uprawniony, na podstawie uregulowania ustawowego, zawartego w art. 220 § 3 P.p.s.a. odrzucić skargę. Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut o niemożności wezwania Skarżącego do uiszczenia wpisu dotyczy zatem zarządzenia przewodniczącego, od którego to zarządzenia Skarżący nie wniósł środka zaskarżenia. Natomiast podnoszone w skardze kasacyjnej kwestie dotyczące okoliczności związanych z uchybieniem terminu, w tym staranność postępowania pełnomocnika, mogą zostać wzięte pod uwagę w postępowaniu tej kwestii dotyczącym, w którym uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu jest jedną z przesłanek uwzględnienia wniosku. Powyższe rozważania prowadzą Naczelny Sąd Administracyjny do wniosku, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i w związku z tym podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzeka natomiast o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynika to z faktu, że orzeka o tym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym w drodze odrębnego postanowienia wydanego na posiedzeniu niejawnym referendarz sądowy albo sąd w składzie jednego sędziego (zob. postanowienie NSA z dnia 10 lutego 2014 r. sygn. akt I FPS 3/13).