II FZ 1077/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3781/14 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi W. R. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3781/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie odrzucił wniosek W. R. (dalej jako "Skarżący") o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 15 września 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia. Przedstawiając w uzasadnieniu postanowienia stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że Skarżący wniósł skargę na ww. postanowienie z dnia 15 września 2014 r., w której zawarł również wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Postanowieniem z dnia 13 lutego 2015 r. referendarz sądowy odmówił zwolnienia od kosztów sądowych oraz przyznał prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 21 kwietnia 2015 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi (pismo z dnia 21 kwietnia 2015 r., doręczone dnia 28 kwietnia 2015 r.). Z dokumentacji księgowej Sądu pierwszej instancji dotyczącej opłat sądowych wynikało, że do dnia 21 maja 2015 r. Skarżący wpisu nie uiścił. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd postanowieniem z dnia 9 czerwca 2015 r. odrzucił skargę wniesioną przez Skarżącego. W dniu 29 czerwca 2015 r. wpłynęła skarga kasacyjna Skarżącego od postanowienia z dnia 9 czerwca 2015 r. W związku z brakami formalnymi skargi kasacyjnej Skarżący został wezwany do ich uzupełnienia. Braki te zostały przez Skarżącego uzupełnione. Następnie Skarżący w dniu 5 sierpnia 2015 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Równocześnie z wnioskiem uiścił również wpis od skargi w wysokości 200 zł. Jako przesłankę do przywrócenia terminu pełnomocnik Skarżącego wskazał, że Skarżący bez swojej winy nie otrzymał informacji o konieczności uiszczenia wpisu. W okresie od 13 marca 2015 r. do 31 lipca 2015 r. przebywał w areszcie tymczasowym. Zarządzeniem z dnia 25 sierpnia 2015 r., w związku z wykluczającymi się przesłankami skargi kasacyjnej i wniosku o przywrócenie terminu, Skarżący został zobowiązany do wypowiedzenia się co do możliwości cofnięcia jednej z ww. czynności procesowych. W zakreślonym terminie Skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie Sądu. Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane rozstrzygnięcie powołał się na orzecznictwo sądów administracyjnych w przedmiocie wniesienia środka odwoławczego od rozstrzygnięcia odrzucającego pismo z powodu uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej oraz wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tejże czynności. Sąd podkreślił, że omawiane instytucje procesowe oparte są na przeciwstawnych przesłankach - podstawą skorzystania ze środka zaskarżenia jest przekonanie, że do uchybienia terminu nie doszło, natomiast wniosek o przywrócenie terminu opiera się na twierdzeniu, że do tego uchybienia doszło, lecz jest ono niezawinione. Tak więc, złożenie wniosku o przywrócenie terminu uwarunkowane jest przede wszystkim tym, by termin do podjęcia czynności procesowej upłynął. Stosownie bowiem do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej "P.p.s.a.", dopiero wówczas czynność taka staje się bezskuteczna. Zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 P.p.s.a.). Ponadto pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W sytuacji więc, gdy strona złożyła środek zaskarżenia od orzeczenia wydanego na skutek uchybienia terminowi do dokonania czynności procesowej, początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności wyznaczać będzie data doręczenia orzeczenia sądu rozstrzygającego w przedmiocie złożenia środka zaskarżenia. W ocenie Sądu, wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a., może być aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął - czy też nie - przed jej dopełnieniem (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 kwietnia 1997 r. sygn. akt II CZ 43/97 oraz z dnia 15 kwietnia 1997 r. sygn. akt II CZ 40/97). Natomiast przedwczesny wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej uznać trzeba za niedopuszczalny z mocy ustawy (art. 88 P.p.s.a.), co w konsekwencji skutkuje jego odrzuceniem (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 2000 r. sygn. akt CKN 1261/99). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd stwierdził, że bezsporne w sprawie jest to, że pełnomocnik Skarżącego pismem z dnia 24 czerwca 2015 r. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 czerwca 2015 r., odrzucającego skargę Skarżącego z powodu nieuiszczenia wpisu od skargi w wyznaczonym terminie, następnie zaś złożył w piśmie z dnia 5 sierpnia 2015 r. wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W ocenie Sądu, z uwagi na całość wskazanej powyżej argumentacji, uznać należy, że ww. wniosek o przywrócenie terminu został złożony przedwcześnie, a zatem podlega odrzuceniu jako niedopuszczalny. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 88 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Skarżący, działając przez pełnomocnika, wniósł zażalenie na postanowienie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz złożył wniosek o zasądzenie na rzecz pełnomocnika, ponoszonych przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu za postępowanie zażaleniowe oraz za postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, jednocześnie w tym miejscu składając również oświadczenie, że koszty te nie zostały poniesione w całości, ani w części, a ponadto wniósł o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków tj. 4,20 zł, stanowiących koszt wysłania listu poleconego. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności wskazano, że w motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podkreślił, że w przypadku gdy strona kwestionuje ocenę sądu, że do uchybienia terminu doszło, tzn. gdy twierdzi, że czynności dokonała w terminie, a sąd błędnie uznał, że terminowi uchybiła, powinna wnieść środek odwoławczy. Zatem wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a., może być aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia, czy termin do dokonania czynności procesowej upłynął - czy też nie - przed jej dopełnieniem. W ocenie Skarżącego, żadna z powyższych sytuacji nie odnosi się do stanu faktycznego w sprawie, ponieważ: - pełnomocnik Skarżącego otrzymał postanowienie o odrzuceniu skargi z dnia 9 czerwca 2015 r. sygn. akt. III SA/Wa 3781/14, - u podstaw wydania postanowienia legła okoliczność, że Skarżący w przewidzianym do tego terminie nie uiścił wpisu sądowego; - okoliczność ta nie była i nie jest kwestionowana, nie polega więc na prawdzie i nie ma uzasadnienia w treści skargi kasacyjnej twierdzenie Sądu pierwszej instancji, że "podstawą skorzystania ze środka zaskarżenia jest przekonanie, że do uchybienia terminu nie doszło", gdyż skarga kasacyjna w ogóle takiej argumentacji nie zawiera. Również z tej przyczyny wobec odmiennego stanu faktycznego przywołane przez Sąd pierwszej instancji orzecznictwo nie odnosi się do sprawy; - Skarżący nie kwestionował, wnosząc skargę kasacyjną i nie kwestionuje dalej, że uchybił terminowi do uiszczenia wpisu. Jednocześnie w otwartym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej nie znane były pełnomocnikowi, żadne okoliczności uzasadniające wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia wpisu sądowego; - skarga kasacyjna została wniesiona bez wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu, taki wniosek nie został też złożony w ciągu całego terminu do wniesienia skargi kasacyjnej - nie ma więc mowy o złożeniu pism równocześnie; - pisma nie są oparte na przeciwstawnych przesłankach, gdyż w skardze kasacyjnej kwestionuje się podstawę prawną do pobierania wpisu sądowego w ogóle, a we wniosku o przywrócenie terminu argumentuje się, że bez względu na to czy wpis pobierany jest zgodnie czy sprzecznie z Konstytucją RP, Skarżący i tak nie mógł go nie ze swej winy uiścić; - skarga kasacyjna jest objęta rygorem z art. 174 P.p.s.a. i Naczelny Sąd Administracyjny nie może wyjść poza granice jej zarzutów, a uchybienie terminowi do dokonania czynności bez winy sądu nie jest przesłanką nieważności postępowania; - tak więc, wobec niezakwestionowania tej okoliczności w zarzutach skargi kasacyjnej poza sporem jest, że termin do uiszczenia wpisu sądowego Skarżącemu upłynął, okoliczność rozpoznania skargi kasacyjnej może - w najkorzystniejszym dla Skarżącego przypadku - wpłynąć wyłącznie na uznanie, że nie można na podstawie prawnej zawartej w rozporządzeniu żądać wpisu sądowego, a w konsekwencji nie można odrzucić skargi wobec niewniesienia wpisu sądowego, jednak nie wpłynie na okoliczność, że Skarżący wpisu sądowego nie uiścił w terminie do tego zakreślonym; - adwokat ma podejmować czynności wyłącznie na korzyść klienta. W ocenie pełnomocnika, nie jest działaniem na korzyść klienta wycofywanie wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w sytuacji, kiedy zachodzą zdaniem pełnomocnika, okoliczności uzasadniające uwzględnienie wniosku, które ujawniły się po terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Nie jest też działaniem na korzyść klienta cofnięcie skargi kasacyjnej w sytuacji, kiedy w ocenie pełnomocnika, jest ona oparta na usprawiedliwionych i autonomicznych względem wniosku o przywrócenie terminu zarzutach i w sytuacji, kiedy żadne z tych pism nie zostało jeszcze merytorycznie rozpoznane. Biorąc więc pod uwagę, że skarga kasacyjna nie polega na kwestionowaniu oceny Sądu pierwszej instancji co do dokonania czynności procesowej w terminie, okoliczność ta nie jest sporna i nie ma przeszkód do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu, a Sąd nieprawidłowo zastosował art. 86 § 2, art. 87 § 1 oraz art. 88 P.p.s.a. W szczególności nie można uznać, tak jak zrobił to Sąd pierwszej instancji, że wniosek taki jest przedwczesny. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie podlega oddaleniu. Odnosząc się do podniesionych w zażaleniu argumentów, należy zgodzić się z pełnomocnikiem Skarżącego, że Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł, że Skarżący w złożonej skardze kasacyjnej nie kwestionował uchybienia terminu do wniesienia wpisu od skargi, jak Sąd przyjął w zaskarżonym postanowieniu, a kwestionował sam obowiązek uiszczenia wpisu, co do istoty, wskazując w związku z tym na niekonstytucyjność przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Okoliczność powyższa nie ma jednak wpływu na ocenę, że końcowy wniosek Sądu pierwszej instancji, w okolicznościach faktycznych sprawy, jest zasadny. Sąd pierwszej instancji prawidłowo bowiem ostatecznie stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu, o którym stanowi art. 87 § 1 P.p.s.a., może być aktualny dopiero wówczas, gdy prawomocnie zostanie rozstrzygnięta kwestia zasadności skargi kasacyjnej od postanowienia Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi z uwagi na nieuiszczenie wpisu od tej skargi w wyznaczonym terminie. Skoro pełnomocnik Skarżącego w tej skardze kasacyjnej wskazywał na niekonstytucyjność przepisów dotyczących ustalenia wysokości wpisu od skargi, to logicznie rzecz biorąc, należy przyjąć, iż tym samym uważał, że Skarżący nie był w ogóle zobowiązany do uiszczenia takiego wpisu, bowiem ustalenie wysokości tego wpisu nastąpiło w sprzeczności z normami Ustawy Zasadniczej. W takim przypadku w ogóle nie mogło być zatem mowy o uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, o przywrócenie którego to terminu pełnomocnik Skarżącego wnioskował. Jeżeli uznano by zasadność skargi kasacyjnej z powodów w niej wskazanych, bezprzedmiotowy w takim przypadku byłby wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu Sądu pierwszej instancji o wykluczającym się charakterze obydwu złożonych przez pełnomocnika Skarżącego środków prawnych, tj. skargi kasacyjnej oraz wniosku o przywrócenie terminu jest więc, co do jego istoty, prawidłowe. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., oddalił zażalenie.