I OZ 1507/15

Dnia 25 listopada 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 31 sierpnia 2015 roku sygn. akt II SAB/Gd 33/15 uzupełniające wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 lipca 2015 roku sygn. akt II SAB/Gd 33/15 sprawie ze skargi R.S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 31 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Gd 33/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uzupełnił swój wyrok z dnia 16 lipca 2015 r. wydany w sprawie poprzez dodanie pkt 4 wyroku o treści "oddala wniosek skarżącego R.S. o zwrot kosztów postępowania". W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 16 lipca 2015 r. została uwzględniona skarga skarżącego, w wyroku tym nie orzeczono jednak o kosztach postępowania. W rozpoznawanej skardze zawarty był zaś wniosek o zwrot poniesionych kosztów, na które składały się koszt sporządzenia skargi (50 zł) oraz koszt korespondencji (ilość wysłanej korespondencji x 1,40 zł). Sąd stwierdził, że wskazane wydatki nie mogły zostać uznane za koszty postępowania prowadzonego osobiście przez stronę. Wyjaśnił, że art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) przewiduje możliwość zwrotu kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, zgodnie jednak z art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Ponieważ, zdaniem Sądu, pojęcia kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw nie można interpretować jako pojęcia autonomicznego w ramach art. 200 p.p.s.a., tylko z uwzględnieniem rozumienia niezbędności jako celowości lub potrzeby poniesienia kosztów, to interpretacja ta musi uwzględniać treść przepisów art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. Zatem do podlegających zwrotowi kosztów postępowania sądowoadministracyjnego nie zaliczają się koszty przygotowawcze przed wniesieniem sprawy do sądu, nazwane w niniejszym przypadku kosztem sporządzenia skargi, ani też koszty korespondencji do sądu. Zażalenie na postanowienie o zwrocie kosztów wniósł R.S. domagając się jego zmiany. W zażaleniu wskazano, ze przedmiotowe postanowienie narusza art. 2 Konstytucji i zawartą w nim zasadę sprawiedliwości społecznej, jak również art. 77 ust. 1 Konstytucji mówiący o prawie każdego do wynagrodzenia szkody wyrządzonej przez niezgodne z prawem działanie organu administracji publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie, ale z przyczyn innych niż w nim podniesiono. Stosownie do art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie zaś z art. 205 § 1 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji stwierdził, że kosztami o których mowa w art. 200 p.p.s.a. są jedynie koszty wymienione w art. 205 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji zaś stwierdził, że koszt sporządzenia skargi czy też koszt przesłania korespondencji kosztów takich nie stanowią i nie mogły zostać zwrócone skarżącemu. Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. W art. 200 p.p.s.a. ustawodawca mówi kosztach niezbędnych do celowego dochodzenia praw, zaś w art. 205 § 1 p.p.s.a. określone zostały niezbędne koszty postępowania. Zatem pojęcia te nie mogą zostać uznane za tożsame, a w efekcie nie można się zgodzić z twierdzeniem, że kosztami niezbędnymi do celowego dochodzenia praw z art. 200 p.p.s.a. są jednie niezbędne koszty postępowania określone w art. 205 § 1 p.p.s.a. Bowiem powołany wyżej art. 200 p.p.s.a. "wyraźnie statuuje zasadę kosztów celowych" (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2010, s. 493). Zaś wymienienie w art. 205 § 1 p.p.s.a. przez ustawodawcę konkretnych wydatków, które obowiązkowo stanowią niezbędne koszty postępowania, należy uznać raczej za ustanowienie swoistego wyjątku od zasady oceny celowości poniesienia przez stronę pewnych wydatków. Szczególny charakter art. 205 § 1 p.p.s.a względem art. 200 p.p.s.a. nie może więc powodować całkowitego zawężenia użytego w pierwszym z wymienionych przepisów pojęcia "kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw" wyłącznie do wydatków wskazanych w art. 205 § 1 p.p.s.a. Skoro więc zarówno w skardze, jak i we wniosku o uzupełnienie wyroku, skarżący wskazał koszty, które jego zdaniem niezbędne były do celowego dochodzenia praw, Sąd I instancji zobowiązany był do sprawdzenia czy faktycznie wskazane koszty zostały poniesione i oceny czy można uznać je za niezbędne do celowego dochodzenia praw. Bowiem "niezbędność i celowość kosztów postępowania podlega ocenie sądu i jest uzależniona od konkretnych okoliczności sprawy oraz jej charakteru" (M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski, Komentarz do art. 205, (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Pod red. R. Hauser, M. Wierzbowski, C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 655). Zatem odmawiając zasądzenia kosztów postępowania Sąd zobowiązany był do uznania, że skarżący ich nie poniósł lub że wymienione przez skarżącego koszty były zbędne do celowego dochodzenia jego praw, a nie jedynie wskazania że koszty te nie zostały wymienione w art. 205 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny, uchylił zaskarżone postanowienie.