I OZ 1486/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący Sędzia NSA Maciej Dybowski po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Gd 34/15 w przedmiocie uzupełnienia wyroku z dnia 1 lipca 2015 r. sygn. akt II SAB/Gd 34/15 poprzez orzeczenie o kosztach postępowania w ten sposób, że oddalić wniosek skarżącego o zwrot kosztów postępowania w sprawie ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia I. uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; II. oddalić wniosek o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Gd 34/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił uzupełnić wyrok z dnia 1 lipca 2015 r. sygn. akt II SAB/Gd 34/15 w ten sposób, że oddalić wniosek skarżącego R. S. o zwrot kosztów postępowania. Z uzasadnienia wyroku z 1 lipca 2015 r. II SAB/Gd 34/15 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wynika, że omyłkowo nie rozpoznano złożonego przez R. S. (dalej skarżący) wniosku o przyznanie zwrotu poniesionych kosztów postępowania – kosztów sporządzenia skargi oraz wysyłanej w sprawie korespondencji. Pismem dnia 20 lipca 2015 r. skarżący złożył zażalenie na nieprzyznanie mu zwrotu kosztów postępowania i pismo to potraktowane zostało przez sąd jako wniosek o uzupełnienie wyroku złożony w trybie art. 157 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej ppsa). Zważywszy, że pojęcie kosztów sądowych dotyczy kosztów poniesionych w postępowaniu sądowym i zgodnie z art. 211, 212 § 1 i 213 ppsa, obejmuje opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków (należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach), prawo zwrotu poniesionych w związku z postępowaniem sądowym kosztów przysługuje skarżącemu jedynie w zakresie wskazanym w ustawie. Przepisy ustawy nie zaliczają do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście kosztów sporządzenia skargi ani kosztów korespondencji. Ze względu na powyższe, w ocenie Sądu, wniosek skarżącego podlegał oddaleniu na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 a contrario ppsa (k. 47, 49-53, 62, 71-72 akt sądowych). Zażalenie na postanowienie wniósł R. S.. Wniósł o zmianę rozstrzygnięcia o kosztach poniesionych przez skarżącego przez zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów poniesionych w związku z prowadzeniem sprawy. W uzasadnieniu podniósł, że zgodnie z art. 200 ppsa "w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw". Skarżący podnosi, że wygrał sprawę, a mimo to Sąd odmówił zasądzenia od organu przegrywającego kosztów niezbędnych, poniesionych przez skarżącego w niniejszej sprawie tj. kosztów wysłanej korespondencji i kosztów sporządzenia skargi. Skarżący nie zgadza się z takim rozstrzygnięciem, które jego zdaniem, godzi w konstytucyjne zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji) i jest niezgodne z art. 77 ust. 1 Konstytucji, który stanowi, że "każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej". Trudno bowiem uznać, że skarżący wygrywający sprawę musi ponosić wszystkie koszty związane ze sprawą. Gdyby skarżony organ działał zgodnie z prawem, skarżący nie musiałby ponosić dodatkowych kosztów, w tej zatem sytuacji nie można obciążać skarżącego kosztami nieznajomości prawa przez organ (Prezesa Sądu Okręgowego w Gdańsku). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 200 ppsa w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji skarżącemu przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie zaś z art. 205 § 1 ppsa do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Przepis ten pozwala na zasądzenie przez sąd zarówno kosztów wskazanych w tym przepisie, jak i innych poniesionych przez stronę kosztów, jeżeli są one niezbędne do celowego dochodzenia praw. W niniejsze sprawie skarżący w skardze do WSA w Gdańsku zawarł "wniosek o zwrot kosztów poniesionych przez skarżącego w niniejszym postępowaniu". W spisie kosztów, które poniósł i o zwrot których wystąpił, wymienił następujące wydatki: koszty sporządzenia skargi (50 zł); koszty związane z wysłaniem w sprawie korespondencji (ilość x 1 zł 40 gr) (str. 5/5 skargi; k. 4 akt sądowych). Skarżący dnia 6 lutego 2015 r. (pieczęć WSA) złożył do Sądu wniosek PPF o przyznanie pomocy osobie fizycznej. Postanowieniem z 13 lutego 2015 r. II SAB/Gd 34/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i odmówił ustanowienia radcy prawnego. Sąd I instancji w wyroku z 1 lipca 2015 r. II SAB/Gd 34/15 nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania, o które wnioskował R. S. w skardze do WSA w Gdańsku. Pismem z dnia 20 lipca 2015 r. skarżący złożył zażalenie na rozstrzygnięcie o kosztach poniesionych przez skarżącego zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia 1 lipca 2015 r. sygn. akt II SAB/Gd 34/15. Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SAB/Gd 34/15 WSA w Gdańsku Sąd oddalił wniosek skarżącego o zwrot kosztów postępowania (k. 2-4, 15-16, 47, 49-53, 62, 71-72v, 81 akt sądowych). Pojęcie kosztów sądowych dotyczy kosztów poniesionych w postępowaniu sądowym i zgodnie z art. 211, 212 § 1 i 213 ppsa obejmuje opłaty sądowe (wpis i opłatę kancelaryjną) oraz zwrot wydatków (należności tłumaczy i kuratorów ustanowionych w danej sprawie, koszty ogłoszeń oraz diety i koszty podróży należne sędziom i pracownikom sądowym z powodu wykonania czynności sądowych poza budynkiem sądowym, określone w odrębnych przepisach). Prawidłowo Sąd I instancji rozstrzygnął, że prawo do zwrotu kosztów poniesionych w związku z postępowaniem sądowym przysługuje tylko w zakresie wskazanym w ppsa. Uznając zatem, że złożony przez skarżącego wniosek o zwrot kosztów postępowania kosztów sporządzenia skargi oraz wysyłanej w sprawie korespondencji nie zasługuje na uwzględnienie, Sąd wskazał na art. 200 ppsa, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd I instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Z językowej wykładni przepisu art. 205 § 1 ppsa, który stanowi, że do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem lub radcą prawnym, zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub pełnomocnika oraz równowartość zarobku lub dochodu utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. W okolicznościach niniejszej sprawy brak jest racjonalnych podstaw do odstąpienia od takiej wykładni. Na skardze widnieje podpis skarżącego który nie wykazał (np. dowodem uiszczenia opłaty), że skarga została sporządzona przez osobę trzecią i że rzeczywiście poniósł wskazany wydatek na sporządzenie tej skargi. Uwzględnienie żądań skarżącego w zakresie wynagrodzenia osoby niebędącej adwokatem lub radcą prawnym i uznanie za słuszną jego argumentacji, prowadziłoby do przyjęcia zasady zasądzania kosztów bez możliwości sprawdzenia czy skarżący rzeczywiście je poniósł. Regulacja tej kwestii w tak szerokim zakresie mogłaby prowadzić do nadużyć ze szkodą dla stron przegrywających sprawę i kłóciłaby się z celem regulacji dotyczącej zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez stronę skarżącą wygrywającą sprawę. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny nie ma wątpliwości co do zgodności przepisów art. 200, 205 § 1 ppsa mających zastosowanie w niniejszej sprawie, z art. 2 i art. 77 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. z 1997 r. nr 78, poz. 483, sprost. z 2001 r. nr 28, poz. 319, zm. z 2006 r. nr 200, poz. 1471, z 2009 r. nr 114, poz. 946). Wskazane okoliczności czynią także bezprzedmiotowymi zarzuty zażalenia w kwestii naruszenia wskazanych w nim przepisów Konstytucji RP. Wbrew stanowisku skarżącego, rozstrzygnięcie o kosztach postępowania nie mieści się w kategorii odszkodowania za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Obowiązujące przepisy ppsa nie przewidują zwrotu wydatków poniesionych przez stronę osobiście na opłaty związane ze sporządzeniem skargi. Rozstrzygając ponownie o wniosku w zakresie zwrotu kosztów korespondencji (jednokrotnie uiszczona kwota 1,40 zł) Wojewódzki Sąd weźmie pod uwagę, że koszty korespondencji ujęte w spisie kosztów stanowią niezbędny koszt postępowania prowadzonego przez stronę osobiście (art. 200 i art. 205 § 1 ppsa; postanowienie NSA z 30.9.2015 r. I OZ 1135/15, cbosa; k. 2, 4 akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w punkcie I. (pierwszym) sentencji postanowienia. Zgodnie z art. 197 § 2 ppsa, do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2, tj. przepisy rozdziału 1 działu IV. Brak odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (dział V, rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia (J. P. Tarno – op. cit., s. 534-535, uw. 9), co skutkowało oddaleniem wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego (pkt II sentencji postanowienia).