I GSK 1590/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski (spr.) Protokolant Karolina Mamcarz po rozpoznaniu w dniu 22 września 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Gd 85/15 w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Gdyni z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie podatku akcyzowego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 28 kwietnia 2015 r., I SA/Gd 85/15, oddalił skargę R. K. (dalej: skarżący) na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Gdyni (dalej: Dyrektor IC) z [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania i odmowy przywrócenia temu terminowi. Ze stanu sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w Olsztynie decyzją znak [...] z [...] sierpnia 2013 r., określił skarżącemu zobowiązanie w podatku akcyzowym za wrzesień 2009 r. w kwocie 231.574 zł. Decyzja została doręczona skarżącemu 16 września 2013 r. w trybie art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.; dalej: o.p.) tzw. doręczenia zastępczego. W dniu 24 października 2014 r. do Dyrektora IC w Gdyni wpłynął wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wraz z odwołaniem. Dyrektor IC postanowieniem z [...] grudnia 2014 r., stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania i odmówił przywrócenia terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że przesyłka z decyzją Dyrektora UKS z [...] sierpnia 2013 r. z powodu niemożności jej doręczenia adresatowi została 2 września 2013 r. pozostawiona na okres 14 dni do dyspozycji adresata w urzędzie pocztowym. Przesyłkę awizowano powtórnie 10 września 2013 r. Następnie w związku z jej niepodjęciem, 17 września 2013 r. przesyłkę zwrócono do UKS. Pismo wraz z potwierdzeniem odbioru pozostawiono w aktach sprawy. Dyrektor IC nie stwierdził uchybień operatora pocztowego w trakcie doręczenia i awizowania przesyłki. W związku z tym uznał, że decyzja została skutecznie doręczona 16 września 2013 r., co oznaczało, że termin na wniesienie odwołania upłynął 30 września 2013 r. W tym terminie strona nie wniosła odwołania od przedmiotowej decyzji. W drugiej kolejności Dyrektor IC stwierdził, że niedochowanie terminu do wniesienia odwołania od decyzji nastąpiło z winy skarżącego, gdyż nie dopełnił on obowiązku poinformowania organu o zmianie adresu. Dyrektor IC wyjaśnił, że adres do doręczeń wskazał sam skarżący składając 7 lutego 2012 r. oświadczenie, gdzie wpisał, że adres do doręczeń to: [...]. Potwierdza to wydruk z 17 kwietnia 2013 r. z centralnej ewidencji i informacji o działalności gospodarczej RP, gdzie jako adres do doręczeń wskazany jest ten sam adres. Dyrektor IC podkreślił, że cała korespondencja była wysyłana na wskazany wyżej adres i pod tym adresem była odbierana przez skarżącego. Skarżący przestał odbierać korespondencję pod tym adresem po 8 maja 2013 r. Skoro korespondencja był odbierana pod ww. adresem, organ nie miał podstaw przypuszczać, że pisma miały być kierowane na inny adres. W związku z tym Dyrektor IC uznał, że decyzja z [...] sierpnia 2013 r. została prawidłowo doręczona pod dotychczasowym adresem. Dyrektor IC stwierdził także, że skarżący nie uprawdopodobnił, iż uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy. We wniosku o przywrócenie terminu jedynie lakonicznie stwierdzono, że skarżący z ważnych przyczyn nie przebywał pod adresem, na który wysłano decyzję, tak więc organ nie mógł odnieść się do kwestii czy nieobecność pod tym adresem była usprawiedliwiona czy też nie. Końcowo Dyrektor IC wskazał, że z wydruku z systemu RemDat z 31 października 2014 r., załączonego przez Dyrektora UKS do pisma przekazującego wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wynika, że adres do korespondencji [...], jest ważny od 6 maja 2014 r. WSA w Gdańsku wyrokiem z 28 kwietnia 2015 r. oddalił skargę skarżącego. Sąd stwierdził, że w zaskarżonym postanowieniu Dyrektor IC prawidłowo ocenił okoliczności faktyczne występujące w sprawie. Sąd podzielił stanowisko organu, że niedochowanie terminu do wniesienia przez skarżącego odwołania od decyzji Dyrektora UKS nastąpiło z jego winy, gdyż nie dochował on obowiązku wynikającego z art. 146 § 1 o.p., który stanowi o tym, że w toku postępowania strona oraz jej przedstawiciel lub pełnomocnik mają obowiązek zawiadomić organ podatkowy o zmianie swojego adresu (...). W razie zaniedbania tego obowiązku, w myśl art. 146 § 2 o.p., pismo uznaje się za doręczone pod dotychczasowym adresem, a organ podatkowy pozostawia pismo w aktach sprawy. Sąd podkreślił, że do dnia wysłania przez organ decyzji wymiarowej skarżący nie powiadomił organu o zmianie adresu. W drugiej kolejności Sąd wskazał na przesłanki przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej z art. 162 § 1 - § 3 o.p., a następnie stwierdził, że w postępowaniu skarżący nie zaoferował żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń; wskazał jedynie, że z ważnych przyczyn nie przebywał pod wskazanym przez siebie adresem. Zgodnie zaś z art. 162 § 1 o.p. w przypadku wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej to zainteresowany ma uprawdopodobnić zaistnienie niezawinionych przez niego okoliczności, które uniemożliwiały mu dochowanie terminu. Sąd wyjaśnił, że organ nie ma obowiązku poszukiwania przyczyn uchybienia terminu, ale jedynie obowiązek weryfikacji twierdzeń strony pod względem ich wiarygodności; organ w sprawie rozważył wskazane okoliczności podnoszone przez skarżącego, oceniając je zgodnie z zasadami postępowania podatkowego i stwierdził, że nie spełniają one przesłanki z art. 162 § 1 o.p. Sąd dodał, że przywrócenie terminu jest niedopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, a więc, gdy nie dopełniła ona czynności z powodu przeszkody, którą mogła przezwyciężyć. Powyższy wyrok został zaskarżony w całości skargą kasacyjną skarżącego, w której wniesiono o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono – w oparciu o art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 o.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że Dyrektor IC postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. bezzasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania, mimo, że decyzja nie została skutecznie doręczona, a jeżeli rację ma skarżący organ, że wprowadzono ją do obrotu prawnego, to na uwzględnienie zasługiwał wniosek o przywrócenie terminu; 2) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 162 § 1 i § 2 o.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że Dyrektor IC postanowieniem z [...] grudnia 2014 r. bezzasadnie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, mimo, że skarżący wykazał, że decyzja nie została skutecznie doręczona, a jeżeli rację ma skarżony organ, że wprowadzono ją do obrotu prawnego, to na uwzględnienie zasługiwał wniosek o przywrócenie terminu; 3) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 217 § 1 i § 2 w zw. z art. 210 § 4 w zw. z art. 219 w zw. z art. 228 § 1 pkt 2 i art. 162 § 1, § 2 o.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że Dyrektor IC wadliwie uzasadnił postanowienie z [...] grudnia 2014 r., gdyż nie odniósł się wyczerpująco do kwestii, które były bezpośrednio związane z zasadniczymi dla sprawy zagadnieniami skuteczności doręczenia decyzji i rozpoczęcia biegu do wniesienia odwołania, a w konsekwencji bezzasadnie stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania i odmówił przywrócenia terminu (wątpliwości budzi, czy decyzję doręczono, a jeżeli rację ma skarżony organ, że nastąpiło skuteczne doręczenie, to na uwzględnienie zasługiwał wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania); 4) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 o.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że Dyrektor IC nie przeprowadził dowodów wskazanych przez skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i nie odniósł się wyczerpująco do kwestii, które były bezpośrednio związane z zasadniczymi dla sprawy zagadnieniami skuteczności doręczenia decyzji i rozpoczęcia biegu do wniesienia odwołania; 5) art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 122, art. 187 § 1 i art. 228 § 1 pkt 2 o.p., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym uzasadnieniu wyroku, w którym Sąd nie odniósł się wyczerpująco do kwestii, które były bezpośrednio związane z zasadniczymi dla sprawy zagadnieniami: dopuszczalności wniesienia odwołania i rozpoczęcia biegu terminu do jego wniesienia (brak uzasadnienia zaskarżonego wyroku i stanowiska Sądu, które poddawałoby się kontroli instancyjnej), i przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością poprzez ustalenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. W skardze kasacyjnej zawarto także wniosek o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Sprawiedliwości UE odpowiedzi na pytanie prejudycjalne zadane przez WSA we Wrocławiu postanowieniem z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt I SA/Wr 562/14. Pełnomocnik organ w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o oddalenie wniosku o zawieszenie postępowania, skargi kasacyjnej i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodziła. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami. W pierwszej kolejności należało odnieść się do wniosku skarżącego kasacyjnie o zawieszenie postępowania. Pomijając okoliczność, że Trybunał Sprawiedliwości UE wyrokiem z 2 czerwca 2016 r., w sprawie C-418/14 odpowiedział na pytanie prejudycjalne zadane przez WSA we Wrocławiu z 4 czerwca 2014 r., to wskazać należy, że istota rozpoznawanej sprawy nie leży w możliwości nałożenia podatku akcyzowego na skarżącego, ale poprawności uznania, że skarżący nie dotrzymał terminu do złożenia odwołania oraz braku przesłanek uzasadniających przywrócenie tego terminu. Rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie było zatem w jakikolwiek sposób uzależnione od odpowiedzi na pytanie prejudycjalne. Stąd też wniosek skarżącego kasacyjnie o zawieszenie postępowania sądowego był od początku bezpodstawny. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi kasacyjnej, a więc sformułowanych w niej zarzutów naruszenia przepisów postępowania, tj.: art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz art. 122, art. 187 § 1 art. 162 § 1 i § 2, art. 217 § 1 i § 2, art. 210 § 4, art. 219 i art. 228 § 1 pkt 2 o.p. wskazać należy, że skarżący kasacyjnie kwestionuje zarówno prawidłowość doręczenia decyzji Dyrektora UKS z [...] sierpnia 2013 r., jak również odmowę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. Ponadto zarzuca nieprawidłowe uzasadnienie zaskarżonego wyroku. Sąd to zarzuty nieusprawiedliwione z następujących przyczyn. Po pierwsze, przypomnieć należy, że decyzja Dyrektora UKS została doręczona skarżącemu 16 września 2013 r. w trybie art. 150 o.p. tzw. doręczenia zastępczego. Skarga kasacyjna nie zawiera jednak takiego zarzutu. Tymczasem Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów i wychodzenia poza ramy, które zostały nakreślone w skardze kasacyjnej. Sąd ten może odnieść się tylko do przepisów, które zostały wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone, nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny I instancji nie naruszył innych jeszcze przepisów. Oznacza to, że skarżący kasacyjnie nie podważył prawidłowości zastosowania w sprawie przepisu art. 150 o.p., a więc prawidłowości doręczenia decyzji Dyrektora UKS w drodze awizo. Po drugie, wskazać należy, że Sąd I instancji przyjął jako element stanu faktycznego sprawy okoliczność, że "Jak wynika z analizy akt postępowania cała korespondencja była wysyłana na adres ul. [...] i pod tym adresem była odbierana przez skarżącego. Skarżący między innymi odebrał przesyłki wysłane przez organ podatkowy na wskazany przez skarżącego adres w dniu 27.01.2012 r. (odebrane postanowienie z dnia [...].01.2012 r.), w dniu 10.04.2012 r. (odebrane pismo dotyczące przedłużenia kontroli z dnia 28.03.2012 r.), w dniu 5.09.2012 r. (odebrane postanowienie z dnia [...].08.2012 r.), w dniu 8.12.2012 r. (odebrane postanowienie z dnia [...].11.2012 r.), w dniu 8.05.2013 r. (odebrane postanowienie o włączeniu dokumentów oraz pismo dotyczące przedłużenia kontroli). Co należy podkreślić – do dnia wysłania przez organ decyzji wymiarowej skarżący nie powiadomił organu o zmianie adresu". W skardze kasacyjnej skarżący nie stawia jednak zarzutów przyjęcia przez Sąd I instancji błędnego stanu faktycznego, co powoduje, że nie zostały podważone powyższe – istotne z punktu widzenia zarzutów skargi kasacyjnej – elementy stanu faktycznego dotyczące: - poprawności wykorzystanego do doręczeń adresu (ul. [...]), - wielokrotnego odbierania pod tym adresem przez skarżącego korespondencji w toku postępowania, - braku powiadomienia organu o zmianie adresu do doręczeń. W świetle powyższego bezzasadne są zarzuty skargi kasacyjnej zmierzające do wykazania braku zawinienia skarżącego w niezłożeniu w terminie odwołania. Skoro bowiem skarżący kasacyjnie zaniedbał powiadomienia organu o ewentualnej zmianie adresu do korespondencji, a jednocześnie zaprzestał odbioru korespondencji pod dotychczasowym adresem, to tym samym w sposób zawiniony pozbawił się możliwości otrzymania decyzji i terminowego wniesienia odwołania. Po trzecie, wskazać należy, że skarżący kasacyjnie sformułował zarzuty w sposób ogólny, bez odwołania się do konkretnych elementów niniejszej sprawy. W szczególności zarzucając Sądowi I instancji brak odniesienia się do "kwestii które były bezpośrednio związane z zasadniczymi dla sprawy zagadnieniami" (ad. zarzut 5) skarżący kasacyjnie nie wskazał, jakie to kwestie nie zostały przez Sąd I instancji rozważone. Co więcej skarżący kasacyjnie w ogóle nie wyjaśnia, jakie to ważne przyczyny miałyby stanowić powód do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na podstawie art. art. 162 § 1 o.p. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że wszystkie sformułowana zarzuty skargi kasacyjnej są bezpodstawne. Przy czym podkreślić należy, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymagania określone w art. 141 § 4 p.p.s.a. Z przedstawionych powodów zarzuty skargi kasacyjnej nie mogły zostać uwzględnione. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O zasądzeniu kosztów postępowania kasacyjnego od skarżącego na rzecz organu w kwocie 240 zł orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c i pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490).