II OZ 881/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 24 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. K. i B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 773/14 o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi E. K. i B. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić E. K. i B. K. termin do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wr 773/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił wniosek E. K. i B. K. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego od postanowienia nakładającego grzywnę w celu przymuszenia z powodu uchylania się od wykonania obowiązku polegającego na rozbiórce nieużytkowanych obiektów, tj. budynku dawnej stacji sprężarki i betonowni. W uzasadnieniu Sąd podał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 13 listopada 2014 r. wezwano skarżących do uiszczenia solidarnie wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Wezwania zostały doręczone w dniu 16 grudnia 2014 r. Pismem nadanym w dniu 29 grudnia 2014 r. skarżący wnieśli o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, jednocześnie uiszczając brakujący wpis sądowy. We wniosku wskazano, że skarżący w dniu 23 grudnia 2014 r. miał wypełniony druk wpłaty gotówkowej, jednak po opuszczeniu budynku hospicjum, w którym przebywa jego matka, "nie pamiętał, co się z nim działo" i całkowicie zapomniał o opłaceniu wpisu sądowego, a stan ten trwał do dnia 28 grudnia 2014 r. W odpowiedzi na wezwanie sądu skierowane do skarżących w celu udzielenia przez wnioskodawców dodatkowych wyjaśnień, skarżący podali, że "w okresie spóźnienia" matka skarżącego była w ciężkim stanie. W kolejnym piśmie procesowym skarżący uzupełnili wyjaśnienia o stwierdzenie, że stan zdrowia matki jest katastrofalny. Do pisma z dnia 10 lutego 2015 r. dołączono kopię zaświadczenia z zakładu opiekuńczo-leczniczego potwierdzającego pobyt A. G. w zakładzie od dnia 26 marca 2012 r. Dołączono również zaświadczenie z dnia 5 lutego 2015 r. o stanie zdrowia A. G. podpisane przez lekarza chorób wewnętrznych, zawierające opis przebiegu choroby i dotychczasowego leczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd przytaczając art. 86 § 1 oraz art. 87 § 1, 2 i 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. podkreślił, że wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego doręczono skarżącym w dniu 16 grudnia 2014 r., a zatem termin 7-dniowy do uiszczenia wpisu sądowego upłynął z dniem 23 grudnia 2014 r. (wtorek). Wpis sądowy wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu został nadany przez pocztę w dniu 29 grudnia 2014 r. Oceniając złożony przez skarżących wniosek – Sąd podniósł, że nie kwestionuje powołanych przez skarżących okoliczności dotyczących stanu zdrowia matki skarżącego i nie podważa tego, że choroba osób najbliższych jest ciężkim i stresującym doświadczeniem, jednak w niniejszej sprawie okoliczność ta nie stanowi okoliczności, która wskazywałyby na to, że w terminie od dnia 16 grudnia 2014 r. do 23 grudnia 2014 r. skarżący nie mogli uiścić wpisu od skargi. Na istnienie przeszkody we wskazanym okresie nie wskazuje też zaświadczenie lekarskie dołączone do wniosku, które datowane jest na dzień 5 lutego 2015 r. i potwierdza przewlekłe dolegliwości, na które cierpi A. G. Zdaniem Sądu, aby uznać, że choroba strony czy osoby jej najbliższej może stanowić przesłankę do przywrócenia terminu, to choroba musi mieć charakter niespodziewany, a strona winna uprawdopodobnić, że w okresie otwartym do dokonania czynności stan zdrowia uniemożliwiał jej prowadzenie swoich spraw i dokonywanie czynności. Zatem okoliczności wyłączającej brak winy w uchybieniu terminu, co do zasady, nie będzie stanowiła choroba przewlekła, chyba że w danym okresie nastąpiło nagłe pogorszenie stanu zdrowia w związku z zaostrzeniem się objawów choroby. Sąd podniósł, że sam fakt ciężkiej choroby dotyczącej skarżącego czy osób mu najbliższych nie daje podstawy do twierdzenia, że w określonym czasie strona z przyczyn od niej niezależnych nie mogła dokonać określonych czynności procesowych. Brak winy w uchybieniu terminu można stwierdzić tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia terminu wyznaczonego przepisami prawa. W ocenie Sądu z treści wniosku wynika, że matka skarżącego przebywa w profesjonalnym zakładzie opiekuńczo-leczniczym, a zatem w okresie od dnia 16 grudnia 2014 r. do 23 grudnia 2014 r. osobista opieka obojga skarżących nad matką skarżącego, nie była konieczna, a zatem istniała możliwość uiszczenia wpisu sądowego od skargi, czy możliwość wyręczenia się innymi osobami przy dokonaniu wpłaty wpisu sądowego. W zażaleniu E. K. i B. K. wnieśli o uchylenie postanowienia oddalającego wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżących w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu – wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji - dają podstawy do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Okoliczności przedstawione przez stronę skarżącą uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi i zachowanie należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje wyjaśnienia żalących się jako okoliczności mogące wpłynąć na przyczynę uchybienia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Rację ma Sąd pierwszej instancji, że co prawda matka skarżących przebywała w Zakładzie Opiekuńczo – Leczniczym od dnia 26 marca 2012 r. (k. 25 akt sądowych), niemniej jednak stan chorej matki mógł się pogorszyć niespodziewanie na tyle, że skarżący byli pod wpływem tak silnego stresu, że mogli "odsunąć" na dalszy plan kwestie związane z uiszczeniem wpisu od skargi. Sytuacja jaka zaistniała w niniejszej sprawie – okres bożonarodzeniowy i nagłe pogorszenie się stanu zdrowia najbliższej osoby – może usprawiedliwić takie działanie, t.j. "przesunięcie" na dalszy plan sprawy związanej z uiszczeniem należnego wpisu od skargi. Uwzględniając te wszystkie okoliczności należało dojść do wniosku, iż zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy strony skarżącej w niedokonaniu czynności w ustawowym terminie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia