II SA/Kr 1792/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik-Dobosz (spr.) Sędziowie: WSA Beata Łomnicka WSA Agnieszka Nawara-Dubiel Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 lutego 2015 r. sprawy ze skargi P.N. na decyzję nr [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 28 października 2014 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana; III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego P.N. kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia 29 października 2014 r. znak [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, dalej w skrócie K.p.a.) oraz art. 48 ust. 1, art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej w skrócie u.p.b.), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia 31 lipca 2014 r. znak [...] o nakazie rozbiórki budynku dzwonnicy o konstrukcji drewnianej na działce nr [...] w G., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: W dniu 23 kwietnia 2014 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. (dalej PINB) przeprowadził czynności kontrolne na działce nr [...] w G.. W trakcie kontroli stwierdzono, że na w/w działce jest realizowana dzwonnica konstrukcji drewnianej na fundamencie betonowym o wymiarach 2,90 m x 8,00 m i wysokości ok. 10 m, kryta gontem. Pismem z dnia 7 maja 2014 r. znak: [...], PINB zawiadomił, że wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budowy dzwonnicy na działce nr [...] bez wymaganego pozwolenia na budowę. W toku postępowania organ I instancji pozyskał od Burmistrz [...] informację, że zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego działka nr [...] w G. znajduje się w jednostce strukturalnej "ZN" - tereny zieleni nieurządzonej, a budynek dzwonnicy nie jest zgodny z ustaleniami planu. W dniu 30 czerwca 2014 r. PINB przeprowadził oględziny na działce nr [...] w G., w trakcie których stwierdzono, że na w/w działce zrealizowany jest obiekt budowlany - dzwonnica konstrukcji drewnianej, na fundamencie betonowo-kamiennym, o wym. 8,10 m x 3,05 m, wysokość ok. 10m, dach czterospadowy kryty gontem. Biorący udział w oględzinach P. N. oświadczył, że przedmiotowy obiekt powstał w okresie kwiecień-maj 2014, bez pozwolenia lub zgłoszenia i pełni funkcję sakralną. Do protokołu oględzin dołączono szkic sytuacyjny i dokumentację fotograficzną. Decyzją z dnia 31 lipca 2014 r. znak [...], działając na podstawie art. 48 ust. 1 u.p.b., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nakazał P. N. rozbiórkę budynku dzwonnicy zlokalizowanego na działce nr [...] w G.. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że dzwonnica z kurantami nie jest obiektem małej architektury, zatem konieczne było uzyskanie przez inwestora pozwolenia na jej budowę. W sprawie nie zachodzą przesłanki, umożliwiające na zasadzie art. 48 ust. 2 u.p.b. odstąpienie od nakazu rozbiórki, bowiem zrealizowany bez pozwolenia obiekt budowlany jest niezgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]. W zakresie ustalenia kręgu stron postępowania organ I instancji podał, że odległość obiektu od granic z działkami innych podmiotów jest na tyle duża, że nie narusza zasady oddziaływania inwestycji, a jedynie w przypadku działki nr [...] wynosi 1,8 m, jednakże ze względu na fakt, że jej właścicielem jest inwestor, za stronę postępowania został uznany wyłącznie P. N.. Od powyższej decyzji w ustawowym terminie odwołał się P. N., zarzucając wydanej decyzji naruszenie art. 10 § 1 K.p.a, poprzez brak zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu, art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez nieustalenie pełnego stanu faktycznego sprawy, w szczególności kręgu stron, wobec czego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ nadzoru budowlanego I instancji. W uzasadnieniu podał, że organ I instancji odstąpił od zbadania rzeczywistego zakresu oddziaływania obiektu, a tym samym wadliwie ustalił krąg postępowania, tym bardziej, że sam wskazywał w uzasadnieniu decyzji, iż dzwonnica oddaje dźwięki w różnych tonacjach. Zaskarżoną w sprawie decyzją nr [...] z dnia 29 października 2014 r. znak [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podtrzymał ustalenia PINB-u co do okoliczności stanu faktycznego oraz oceny prawnej. Możliwość wszczęcia procedury legalizacyjnej jest w niniejszej sprawie wykluczona z powodu niezgodności z przepisami o planowaniu przestrzennym. Działka nr [...] znajduje się zgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi G. (uchwała nr XXIV/243/05 Rady Miejskiej w Makowie Podhalańskim z dnia 27 kwietnia 2005 r. - Dz. Urz. Woj. Małopol. Nr 447, poz. 3351 z 11 sierpnia 2005 r. i uchwała nr XXX/308/06 Rady Miejskiej z dnia 22 lutego 2006 r. - Dz. Urz. Woj. Małopol. Nr 203, poz. 1423 z dnia 26 kwietnia 2006 r.) w jednostce strukturalnej "ZN" - tereny zieleni nieurządzonej. W/w plan co do zasady nie przewiduje możliwości zabudowy terenów zlokalizowanych w jednostce strukturalnej ZN, wskazując, iż w obszarze tym zlokalizowane są tereny otwarte trawiaste, zespoły zadrzewień, niewielkie zalesienia i zakrzewienia śródpolne pełniące funkcję izolacyjną od intensywnego zagospodarowania, a także tereny częściowo użytkowane rolniczo (pola uprawne, łąki, pastwiska). Plan ten dopuszcza jedynie budowę obiektów niekubaturowych (np. szlaki turystyczne, ścieżki rowerowe, pola kempingowe), obiektów małej architektury oraz urządzeń infrastruktury technicznej. WINB podniósł, że kwestię oddziaływania obiektu na nieruchomości sąsiednie należy oceniać w aspekcie jego rozbiórki, a nie dalszego funkcjonowania, dlatego bez znaczenia pozostaje fakt wydawania przez dzwonnicę dźwięków w różnych tonacjach. Skargę na powyższą decyzję wniósł do WSA w Krakowie P. N., zarzucając – podobnie jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji - naruszenie art. 10 § 1 K.p.a, poprzez brak zapewnienia czynnego udziału stron w postępowaniu, art. 7 i 77 § 1 K.p.a. poprzez nieustalenie pełnego stanu faktycznego sprawy, a także naruszenie zasady dwuinstancyjności ze względu na lakoniczność uzasadnienia i brak własnych ustaleń organu II instancji. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W myśl art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w treści ustawy. Kryterium kontroli wykonywanej przez te sądy określa art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), stanowiący, że jest ona sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem kontrola sądów polega na zbadaniu, czy kwestionowana decyzja nie uchybia przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy albo dającym podstawę do wznowienia postępowania bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądy administracyjne – w myśl art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzygają w granicach danej sprawy, nie będąc związanymi zarzutami i wnioskami skargi, a zatem oceniają legalność decyzji z urzędu. Z brzmienia art. 145 § 1 P.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skargę należało uwzględnić. Kontroli w niniejszym postępowaniu sądowym poddana została decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K., utrzymująca nałożony decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. nakaz rozbiórki obiektu położonego na działce nr [...] w G., wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Skarżący P. N. kwestionuje prawidłowość rozstrzygnięć organów nadzoru budowlanego, dopatrując się uchybień w postępowaniu, skutkujących nieustaleniem pełnego stanu faktycznego sprawy, w szczególności w zakresie kręgu stron postępowania. W sprawie bezsporne jest, że inwestor P. N. wybudował na działce nr [...] w G. obiekt budowlany, określony przez organ I instancji w sentencji decyzji jako "budynek dzwonnicy 18-sto dzwonkowej z kurantami, konstrukcji drewnianej (...)" oraz, że nie legitymował się on decyzją udzielającą pozwolenia na budowę tego obiektu. W pierwszej kolejności należało ustalić, czy organy nadzoru budowlanego zasadnie przyjęły, że na budowę opisanego obiektu budowlanego konieczne jest uzyskanie stosownego pozwolenia. Co do zasady, wyrażonej przepisem art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej w skrócie u.p.b.), roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie przepis ten in fine wskazuje na wyjątki, w przypadku, których pozwolenie na budowę nie będzie wymagane. Enumeratywny katalog przedmiotowy tych wyjątków został zawarty w przepisach art. 29-31 u.p.b. Z akt administracyjnych wynika, że przedmiotem rozbiórki jest obiekt budowlany o konstrukcji drewnianej, o wymiarach 3,05 m x 8,1 m i wysokości 10 m, kryty gontem. Obiekt posiada instalację elektryczną oraz sterowanie elektryczne bicia dzwonów, wydobywających dźwięki w różnych tonacjach. Przepis art. 3 pkt 1 u.p.b. wskazuje na trzy kategorie obiektów budowlanych: 1) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, 2) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, 3) obiekt małej architektury. Precyzyjne określenie, który z obiektów budowlanych jest przedmiotem rozstrzygnięcia organów nadzoru budowlanego, ma pierwszorzędne znaczenie, bowiem ustalenie tej okoliczności determinuje konieczność uzyskania pozwolenia na budowę przed rozpoczęciem prac budowlanych bądź dokonanie zgłoszenia przed przystąpieniem do nich. I tak, przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2 u.p.b.). Budowlą jest każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową (art. 3 pkt 3 u.p.b.). Natomiast obiekty małej architektury to obiekty niewielkie, w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki (art. 3 pkt 4 u.p.b.). Analiza zgromadzonego materiału dowodowego w aktach administracyjnych dołączonych do skargi wskazuje, że obiekt budowlany, stanowiący przedmiot zaskarżonej decyzji nakazującej rozbiórkę, z pewnością nie jest obiektem małej architektury, na co wskazuje już choćby pobieżny rzut oka na jego wymiary. Ponadto nie można przyjąć, że każdy obiekt kultu religijnego jest z definicji obiektem małej architektury, do wyobrażenia jest bowiem taki obiekt kultu, który będzie pełnił funkcje religijne, nie spełniając jednocześnie przesłanki "niewielkości". Poza wszystkim jednak, w ocenie Sądu rozpoznającego sprawę, trudno przyjąć, aby budynek stanowiący w istocie konstrukcję dla instalacji urządzeń o napędzie elektrycznym, wydobywającej dźwięki, jest obiektem kultu religijnego, tzn. stanowi przedmiot powiązany bezpośrednio z uzewnętrznianiem przeżyć religijnych osób wierzących w sferze publicznej. Budynek dzwonnicy może jedynie pełnić funkcję sakralną w tym znaczeniu, że ze względów kulturowych przyjęte jest towarzyszenie budynkom kościelnym, w których sprawowany jest kult religijny, urządzeń i instalacji, emitujących dźwięki, np. dzwony czy kuranty. Biorąc zaś pod uwagę, że z analizy przepisów art. 29-31 ustawy Prawo budowlane wynika, iż jedynie zakwalifikowanie przedmiotowego obiektu budowlanego do kategorii obiektów małej architektury zwalniałoby inwestora z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, prawidłowo uznały organy nadzoru budowlanego, że na budowę dzwonnicy skarżący P. N. obowiązany był uzyskać pozwolenie na budowę przed rozpoczęciem robót budowlanych. Należy wszakże zauważyć, że skutki faktyczne i prawne nakazu rozbiórki, ingerujące głęboko w sferę uprawnień i interesów inwestora, nakazują daleko posuniętą staranność i precyzję w sformułowaniu przedmiotu rozbiórki, również w kontekście zakwalifikowania go do właściwej kategorii obiektów budowlanych. Rozstrzygnięcie sprawy stanowi "rdzeń decyzji w postępowaniu administracyjnym" , a zatem musi być sformułowane "ze szczególną dbałością o jasność i precyzję wypowiedzi" (W. Dawidowicz, postępowanie administracyjne, Warszawa 1983 r., s. 102-103). "W pojęciu rozstrzygnięcia mieści się to, że decyzja organu administracji państwowej, nakładająca na stronę postępowania administracyjnego obowiązek określonego zachowania, powinna obowiązek ten wyrażać precyzyjnie, bez niedomówień i możliwości różnej interpretacji, w przeciwnym wypadku prowadzi to do uchylenia decyzji, bowiem decyzja w zasadzie może być niewykonalna" (wyrok NSA z dnia 27 czerwca 1996 r. sygn. akt SA/Gd 1537/95, LEX nr 44086). Oznacza to, że rozstrzygnięcia w aktach administracyjnych należy tak formułować, aby nie było wątpliwości, jakie obowiązki lub uprawnienia zostały nim nałożone. W odniesieniu do decyzji wydawanych w sprawach z zakresu prawa budowlanego, w tym decyzji w szczególności decyzji nakazujących rozbiórkę obiektów budowlanych konieczne jest zatem precyzyjne i jednoznaczne określenie obiektu podlegającego w części lub w całości rozbiórce. W realiach niniejszej sprawy, w rozstrzygnięciach organów obu instancji orzekających rozbiórkę, pominięto fakt, że budynek drewnianej dzwonnicy posiada instalację elektryczną oraz instalację dźwiękową, przez co nieprecyzyjnie określono przedmiot rozbiórki, naruszając w ten sposób przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podobnie błędnie postąpiły organy nadzoru w zakresie ustalenia kręgu stron postępowania. W niniejszej sprawie, dotyczącej nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, zastosowanie znajdzie przepis art. 28 ust. 2 u.p.b., zgodnie z którym stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Obowiązek organu administracji co do ustalenia kręgu stron postępowania, zgodnie z normami wynikającymi z przepisów prawa, jest bezwzględny i niedopuszczalne jest uzależnianie potrzeby wskazania zainteresowanych stron od okoliczności pobocznych. Stąd wadliwe jest stanowisko organu II instancji, który uznał za zbędne ustalanie obszaru oddziaływania, a co za tym idzie – kręgu stron postępowania w sytuacji, gdy obiekt nie będzie nadal funkcjonować, ale zostanie poddany rozbiórce. Rzeczą organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie powinno być w związku z tym zbadanie, jak kształtuje się obszar oddziaływania obiektu dzwonnicy, z uwzględnieniem faktu, iż w obiekcie znajduje się instalacja, emitująca dźwięki w różnych tonacjach. Wskazać należy, że ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2013 r., poz. 1232 ze zm., dalej: u.p.o.ś.) ustanawia zasadę ochrony przed hałasem oraz przewiduje normy w zakresie zapewnienia jak najlepszego stanu akustycznego środowiska. Zgodnie z definicją ustawową zawartą w art. 3 pkt 6 u.p.o.ś., instalacjami są: a) stacjonarne urządzenie techniczne, b) zespół stacjonarnych urządzeń technicznych powiązanych technologicznie, do których tytułem prawnym dysponuje ten sam podmiot i położonych na terenie jednego zakładu, c) budowle niebędące urządzeniami technicznymi ani ich zespołami, których eksploatacja może spowodować emisję". Instalacjami, w przedstawionym znaczeniu, będą zatem urządzenie techniczne lub zespół urządzeń technicznych. Trzeba od razu zauważyć, że ustawa - Prawo ochrony środowiska (art. 3 pkt 42 tej ustawy) wyodrębnia pojęcie "urządzenia", do których zalicza niestacjonarne urządzenia techniczne, w tym środki transportu. Cechą (czynnikiem) rozgraniczającym używane pojęcia "instalacji" i "urządzenia" jest ich stacjonarność lub jej brak. Jako instalację należy zakwalifikować wytworzone przez człowieka mechanizmy lub zespoły mechanizmów, przyrządy i maszyny, służące do wykonania określonych czynności, ułatwiające pracę lub wykonujące określoną pracę (por. Uniwersalny Słownik Języka Polskiego, PWN, 2006, str. 275). Ponadto, organy nadzoru budowlanego powinny wziąć pod uwagę, że oceny stanu akustycznego środowiska i obserwacji zmian dokonuje się w ramach państwowego monitoringu środowiska na podstawie wyników pomiarów poziomów hałasu określonych wskaźnikami hałasu LDWN i LN oraz z uwzględnieniem pozostałych danych, w szczególności demograficznych oraz dotyczących sposobu zagospodarowania i użytkowania terenu. Tereny, dla których dokonywana będzie ocena stanu akustycznego środowiska, określa powiatowy program ochrony środowiska (art. 117 u.p.o.ś.). Rada powiatu może, w drodze uchwały, wyznaczyć obszary ciche w aglomeracji lub obszary ciche poza aglomeracją, uwzględniając szczególne potrzeby ochrony przed hałasem tych obszarów i podając wymagania zapewniające utrzymanie poziomu hałasu co najmniej na istniejącym poziomie (art. 118b u.p.o.ś.). Reasumując, organy nadzoru budowlanego powinny zatem ustalić krąg stron pod kątem oddziaływania obiektu, będącego przedmiotem postępowania, biorąc pod uwagę emisję hałasu, pochodzącą z urządzeń zamontowanych w dzwonnicy oraz z uwzględnieniem regulacji obowiązujących na terenie [...], o ile zostały sporządzone przez uprawnione organy. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku. Jak w pkt II sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 152 P.p.s.a. O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 P.p.s.a., zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Na podstawie art. 205 P.p.s.a. zasądzono zwrot kosztów obejmujący wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone w wysokości określonej w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. 2013, poz. 461) oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa.