II FZ 302/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia D. K. oraz A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt I SA/Kr 2020/14 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. K. oraz A. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 23 października 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt I SA/Kr 2020/14 odmówił D. K. i A. K. przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga została wniesiona w dniu 4 grudnia 2014 r. (data stempla pocztowego) i zawierała wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Skargę podpisała D. K. – działająca w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik skarżącego A. K.. W skardze oraz w pismach procesowych z dnia 24 oraz 26 stycznia 2015 r. wskazano, że przyczyną uchybienia terminu była choroba (grypa z powikłaniami), na którą chorowali skarżąca D. K. oraz jej syn. Ponadto podniesiono, że sporządzenie skargi wymagało sporego nakładu pracy, zgromadzenia i przeanalizowania wielu interpretacji podatkowych. Sąd I instancji stwierdził, że w sprawie niewątpliwie doszło do uchybienia terminu do wniesienia skargi. Ostatni dzień tego terminu przypadał 26 listopada 2014 r., a skarga wniesiona została w dniu 4 grudnia 2014 r. Jednocześnie w ocenie Sądu I instancji przywołane we wniosku okoliczności nie mogły stanowić uzasadnienia, które skutkowałoby przywróceniem terminu do wniesienia skargi. Od powyższego rozstrzygnięcia złozone zostało zażalenie, w którym wniesiono o zmianę postanowienia i przekazanie sprawy do WSA w Krakowie celem rozpoznania skargi wniesionej przez Skarżących, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwana dalej : "p.p.s.a.") przez ich niewłaściwą interpretację i zastosowanie, a w konsekwencji naruszenie zagwarantowanego przepisem art. 45 Konstytucji RP prawa do sądu przysługującemu każdemu. W uzasadnieniu podniesiono, że podane we wniosku okoliczności, tj. choroba skarżącej i jej syna oraz nakład pracy związany z zgromadzeniem i przeanalizowaniem wielu interpretacji podatkowych świadczą o tym, że skarżąca bez własnej winy złożyła skargę z uchybieniem terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważa co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność procesowa podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Z kolei w art. 86 i następnych powołanej ustawy prawodawca przewidział możliwość przywrócenia uchybionego terminu. Określił jednocześnie przesłanki, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu oraz przesłanki, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. W świetle art. 86 i art. 87 p.p.s.a. warunkiem przywrócenia uchybionego terminu do dokonania określonej czynności jest spełnienie łącznie następujących przesłanek: 1) złożenie przez stronę wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 2) dokonanie jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 3) uprawdopodobnienie, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 4) powstanie w wyniku uchybienia terminu ujemnych dla strony skutków procesowych. Spośród wskazanych przesłanek przywrócenia terminu Sąd I instancji zakwestionował jedynie uprawdopodobnienie w przedmiotowym wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Zdaniem tego Sądu, argumentacja podniesiona we wniosku o przywrócenie terminu nie stanowiła uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminowi przez skarżącą, na której ciążył obowiązek dokonania czynności procesowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana przez Sąd I instancji ocena wskazanych przez pełnomocnika skarżącego okoliczności mających uprawdopodabniać brak winy w uchybieniu terminowi do uiszczenia wpisu od skargi była prawidłowa. Z treści art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. wynika, że jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Oznacza to, że przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej uzależnione jest od kryterium braku winy. Chodzi o to, że strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym musi wykazać dołożenie szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Zajęcie stanowiska odmiennego, uwzględniającego subiektywny miernik staranności, wprowadziłoby do stosunków procesowych element niepewności. Literatura i orzecznictwo do przeszkód uniemożliwiających terminowe dokonanie czynności z uwagi na różnorodność zjawisk życiowych zalicza przerwę w komunikacji, nagłą chorobę strony lub pełnomocnika, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Analizując stan faktyczny w sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż przywołane przez skarżącą okoliczności, tj. własna choroba oraz syna, a także nakład pracy nie mogą stanowić usprawiedliwienia dla niezachowania ustawowego terminu do wniesienia skargi. Podkreślić należy, że skarżąca powinna podjąć wszelkie możliwe starania w celu wniesienia skargi w przewidzianym w prawie terminie. Niedyspozycja może stanowić przesłankę uzasadniającą przywrócenie terminu, ale wyłącznie w sytuacji, w której skarżąca z uwagi na obłożną chorobę nie miałaby możliwości sporządzenia skargi samodzielnie, jak również posłużenia się w tym celu inną osobą. Ze stanu faktycznego jednoznacznie wynika, że prócz braku obiektywnej okoliczności usprawiedliwiającej brak winy po stronie skarżącej, podkreślenia wymaga także to, że zarówno sporządzenie skargi jak i jej wniesienie mogło zostać dokonane przez męża skarżącej, będącego również stroną postępowania. Z kolei to, że mąż skarżącej obciążony był innymi obowiązkami nie może stanowić podstawy do usprawiedliwienia niezachowania terminu. Z tych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.