II OZ 185/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. i M.W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 stycznia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2781/14 odmawiające zmiany własnego postanowienia z dnia 13 kwietnia 2015 r. w sprawie ze skargi D.W., M.W., J.W. i M.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia złożenia z uchybieniem terminu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 2781/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi D.W., M.W., J.W. i M.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie stwierdzenia złożenia z uchybieniem terminu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, odmówił zmiany własnego postanowienia z dnia 13 kwietnia 2015 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że prawomocnym postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r. wydanym w tej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił D. i M.W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 17 czerwca 2015 r. sygn. akt II OZ 548/15, oddalił zażalenie skarżących na ww. postanowienie z dnia 13 kwietnia 2015 r. W dniu 24 listopada 2016 r. do Sądu wpłynął kolejny formularz PPF złożony przez D. i M.W., w którym skarżący zwrócili się o udzielenie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wniosek ten został potraktowany przez Sąd jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 13 kwietnia 2016 r. w przedmiocie zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z poprzednio nadesłanego formularza wynika, iż skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. Posiadają dwie działki o łącznej powierzchni 2.488 m². Obydwoje są emerytami, ich dochód z tytułu otrzymywanych emerytur wynosi łącznie 2.781 zł miesięcznie. Mieszkanie jest pozbawione zimnej wody i ogrzewania. Nie posiadają innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Wskazali, że na żywność pozostaje im mniej niż 900 zł, a z leków kupują tylko te ratujące życie. Jak wynika zaś z aktualnie nadesłanego formularza PPF, poza wnioskodawcami nikt inny nie prowadzi z nimi gospodarstwa domowego, ponieważ ich "dom i mieszkanie nie jest mieszkaniem bowiem mafia gruntowo budowlana pozbawiła nas wody zimnej i ogrzewania etażowego". Wnioskodawcy utrzymują się aktualnie z kwoty 3.047 zł miesięcznie, w tym dodatek pielęgnacyjny. Wg oświadczenia ponoszą następujące koszty: koszty utrzymania mieszkania w wysokości 500 zł miesięcznie, ok. 800 zł miesięcznie wynoszą koszty leczenia, w zależności od stanu zdrowia; na wykup leków nie mają pieniędzy - wykupują tylko leki ratujące życie, a koszty postępowań sądowych to 1.000 zł miesięcznie od 2003 r. W ocenie Sądu złożony wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż brak jest okoliczności które dawałyby podstawę do przyjęcia, że wystąpiły przesłanki o których mowa w art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". W przedmiotowej sprawie skarżący nie wykazali bowiem, by w okresie od wydania postanowienia z dnia 13 kwietnia 2016 r. do momentu zapadnięcia niniejszego postanowienia nastąpiła istotna zmiana okoliczności dotyczących ich sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby wydanie postanowienia o treści innej, niż treść postanowienia z dnia 13 kwietnia 2016 r. Wprawdzie skarżący wskazali ponoszone koszty miesięczne, jednak bez wyszczególnienia istotnych składników tych kosztów. Podali, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą 500 zł, leki 800 zł, zaś ok. 1.000 zł przeznaczają na koszty sądowe związane z prowadzonymi postępowaniami. Skarżący wskazali, że aktualnie wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym miesięcznie utrzymują się z kwoty 3.047 zł. Sytuacja finansowa skarżących zmieniła się zatem na korzyść. W sprawie wiadomo zatem, jaki dochód osiągają skarżący. Wiadomo, dość ogólnie, jakie ponoszą wydatki w związku z utrzymaniem, np. za mieszkanie, lekarstwa, koszty w związku z prowadzeniem spraw sądowych. Skarżący nie wykazali jednak jakie koszty miesięczne ponoszą na żywność, środki czystości, media. Nie nadesłali rachunków za leki, ani żadnych innych rachunków, czy paragonów. Dalej Sąd nadmienił, że koszty ponoszone w związku z prowadzonymi licznymi sprawami sądowymi nie należą do kosztów utrzymania koniecznego. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. i M. W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności wskazać należy, że kwestia odmowy przyznania skarżącym – D. i M.W. prawa pomocy została prawomocnie rozstrzygnięta. Skarżący w rozpoznawanej sprawie występowali już z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2015 r. Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącym przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Powyższe postanowienie zostało utrzymane w mocy orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2015 r. II OZ 548/15. Jakkolwiek strona, po prawomocnej odmowie przyznanie prawa pomocy, może złożyć kolejny wniosek w tym zakresie, to jednak rozpoznanie tego kolejnego wniosku nie może polegać na weryfikowaniu ocen i rozstrzygnięcia objętego wcześniejszym prawomocnym postanowieniem. Wprawdzie ponowne rozstrzygnięcie w tym przedmiocie jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację materialną strony. Przepis art. 165 p.p.s.a. stanowi bowiem, że "postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne". W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji trafnie podniósł, że skarżący nie wskazali okoliczności o których mowa we ww. przepisie. Z porównania formularzy wniosków o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę prawomocnego postanowienia. Wprawdzie w formularzu z dnia 21 listopada 2016 r. skarżący wskazali, że z uzyskiwanego dochodu w wysokości 3.047 zł pokrywają comiesięczne wydatki w kwocie około 2.300 zł (500 zł utrzymanie mieszkania, 800 zł lekarstwa i 1.000 zł koszty licznych postępowań sądowych), w poprzednim formularzu dane te nie zostały wskazane, jednakże powyższe nie przesądza o zasadności wniosku. Bowiem dochody skarżących w odniesieniu do poprzedniego okresu wzrosły. Nadto przypomnieć trzeba, że w postanowieniu z dnia 17 czerwca 2015 r., wydanym w tej sprawie, Naczelny Sąd Administracyjny wyraźnie wskazał, że wielość inicjowanych przez stronę spraw sądowoadministracyjnych nie może stanowić podstawy do przyznania jej prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, na mocy art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.