I SAB/Wa 563/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Kosińska Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant referent stażysta Beata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2015 r. sprawy ze skargi D. K. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o wypłatę odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z 10 lipca 2012 r. o wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], oznaczenie hipoteczne "[...]" nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącej D. K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 11 lipca 2014 r. (data prezentaty) D. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], ozn. hip. [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości [...] - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy [...], a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. Tytuł własności do tej nieruchomości pochodzącej z osady [...] zapisanej w tabeli likwidacyjnej nr [...] o pow. [...] ² na dzień 21 listopada 1945r., tj. na datę wejścia w życie przepisów ww. dekretu warszawskiego w udziale [...] przysługiwał W. L. Następcy prawni byłego właściciela nieruchomości złożyli stosowny wniosek o wypłatę odszkodowania po dniu 5 kwietnia 1958 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Pozbawienie posiadania nieruchomości nastąpiło w związku z przejęciem gruntu na cele związane z realizacją decyzji o lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia [...].04.1965r. i Nr [...] z dnia [...].11.1965r., tj. pod budowę osiedla mieszkaniowego "[...] ". Posiadanie nieruchomości utracono dopiero w latach 60- tych. Decyzją administracyjną z dnia [...] września 1982 r., nr [...] Urząd Dzielnicowy W. Wydział Terenów wniosek o przyznanie odszkodowania pozostawił bez rozpoznania - z uwagi na brak przesłanki przeznaczenia nieruchomości wynikającej z art. 53 ustawy o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz.U.1974.10.64). W obecnym stanie prawnym - wobec orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 czerwca 2011r. sygn. akt SK 41/09 - prawo do odszkodowania przysługuje za wszystkie nieruchomości, które przeszły na własność gminy W. lub państwa na podstawie dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), a których poprzedni właściciele zostali pozbawieni użytkowania po dacie 5 kwietnia 1958 r., tj. po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Pismem z dnia 10 lipca 2012 r. D. K. wraz z innymi spadkobiercami osób, którzy utracili posiadanie przedmiotowego gruntu, ponownie złożyli wniosek o wypłatę odszkodowania w trybie art. 207 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zaś w dniu 27 listopada 2012 r. pełnomocnik skarżących skierował do Prezydenta W. pismo o podjęcie czynności w sprawie ustalenia odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Następnie w dniu 29 listopada 2013 r. pełnomocnik skarżących wniósł - na zasadzie art. 37 § 1 kpa - zażalenie do Wojewody [...] na niezałatwienie sprawy w terminie przez Prezydenta W. w postępowaniu o ustalenie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Po rozpoznaniu zażalenia Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] marca 2014 r. uznał wniesione w sprawie zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. dodatkowy termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia niniejszego postanowienia. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie przedmiotowej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa, gdyż w analizowanym postępowaniu Prezydent W. nie podejmował żadnych czynności zmierzających do zakończenia tego postępowania, nie wydał rozstrzygnięcia kończącego sprawę w terminie wynikającym z art. 35 § 3 kpa, nie wyznaczył dodatkowego terminu załatwienia sprawy w trybie art. 36 kpa oraz nie wskazał żadnej przyczyny nie załatwienia sprawy - tym samym więc pozostaje w bezczynności. Dodał, że każde przekroczenie terminu określonego w art. 35 kpa lub ustalonego w myśl art. 36 kpa skutkuje pozostawaniem organu administracji publicznej w bezczynności i upoważnia strony postępowania do złożenia zażalenia do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Stwierdził także, iż przekroczenie terminów nie było na tyle znaczne, aby uznać je za spełniające przesłanki rażącego naruszenia prawa. Ponieważ wyznaczony przez Wojewodę termin nie został dotrzymany, dlatego też D. K. pismem z dnia 11 lipca 2014 r. (data prezentaty) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr [...]. Zarzuciła w niej Prezydentowi: - naruszenie art. 12 kpa w zw. z art. 35 §3 kpa zgodnie z którym w sprawa powinna zostać rozpoznania bez zbędnej zwłoki w maksymalnym terminie do 2 miesięcy (termin dla spraw szczególnie skomplikowanych); - naruszenie art. 36 kpa poprzez jego niezastosowanie - co skutkowało brakiem powiadomienia stron o przyczynach zwłoki i nowym terminie rozpoznania sprawy; - naruszenie art. 37 § 2 kpa poprzez niezastosowanie się organu do dodatkowego terminu do załatwienia sprawy wyznaczonego przez organ wyższego stopnia w wyniku rozpoznania zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Mając powyższe na uwadze wniosła o zobowiązanie Prezydenta W. do wydania decyzji w terminie zakreślonym przez Sąd oraz o stwierdzenie, iż bezczynność Prezydenta W. nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie podnosząc, iż strona skarżąca została poinformowana, że z uwagi na konieczność zgromadzenia całości dokumentacji, rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie nastąpi w przewidywanym terminie do dnia 31 stycznia 2015 r. Jednocześnie Prezydent W. pismem z dnia 30 września 2014 r. zwrócił się do Wydziału Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy W. o przesłanie dokumentów dotyczących zagospodarowania i przejęcia nieruchomości po 1945 r. pod inwestycję, decyzji lokalizacyjnych, urządzenia i przydzielenia terenu (działki ew. nr [...] z obrębu [...]). Również pismem z tego samego dnia Prezydent W. - działając na podstawie art. 36 §1 kpa – poinformował pełnomocnika stron postępowania, iż decyzja w przedmiotowej sprawie zostanie wydana do dnia 31 stycznia 2015 r. W dniu 20 lutego 2015 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) pełnomocnik Prezydenta W. oświadczyła, że sprawa jest na ukończeniu i jest przygotowywany projekt decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". Na wstępie należy wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżąca bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta W., złożyła zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem jak - wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], ozn. hip. "[...]" nr [...] nie został dotychczas rozpoznawany, zaś okoliczności podane przez organ w odpowiedzi na skargę nie stanowią usprawiedliwienia nie dotrzymania ustawowych terminów do załatwienia sprawy administracyjnej. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa - bowiem organ administracji podejmował jednak pewne czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie potrzebnej dokumentacji, poinformował skarżącą o przyczynach niemożności rozpoznania sprawy w terminie oraz o terminie rozpoznania wniosku. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy w tym fakt, iż pełnomocnik Prezydenta W. na rozprawie sądowej oświadczyła, że sprawa jest na ukończeniu i jest przygotowywany projekt decyzji - termin dwumiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. W tym czasie organ powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.