I OSK 1422/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 171/14 odrzucające skargę T.S. na bezczynność Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej ds. Studentów Wrocławskiej Wyższej Szkoły Informatyki Stosowanej we Wrocławiu w przedmiocie rozpoznania odwołania postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 19 stycznia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wr 171/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odrzucił skargę T.S. na bezczynność Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej ds. Studentów Wrocławskiej Wyższej Szkoły Informatyki Stosowanej we Wrocławiu w przedmiocie rozpoznania odwołania. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z 25 lipca 2014 r. (data wpływu) T.S. (zwany dalej stroną lub skarżącym) wniósł skargę na bezczynność Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej ds. Studentów Wrocławskiej Wyższej Szkoły Informatyki Stosowanej we Wrocławiu polegającą na nierozpoznaniu "skargi" z 30 września 2013r. Po złożeniu przez Odwoławczą Komisję Dyscyplinarną odpowiedzi na skargę - co nastąpiło 22 września 2014 r. - skarżący został wezwany, pod rygorem odrzucenia skargi w terminie 7 dni, do wykazania, czy przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.). W odpowiedzi na wezwanie strona wskazała, że wyczerpała środki zaskarżenia, o których mowa w przywołanym przepisie, na dowód czego powołała się na dokumenty znajdujące się w aktach sprawy o sygnaturze IV SAB/Wr 94/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na treść art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej - w skrócie - "p.p.s.a."), zgodnie z którym skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Jednocześnie w art. 52 § 2 p.p.s.a. ustawodawca określił, że przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (art. 52 §2 p.p.s.a.). W myśl art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.), na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zatem w stanie faktycznym niniejszej sprawy, aby strona mogła wystąpić ze skuteczną - pod względem formalnym - skargą na bezczynność organu, zobowiązana była do wystąpienia z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa przez Komisję. Wobec pominięcia tej okoliczności w treści skargi, strona została wezwana do wykazania, że zadośćuczyniła obowiązkom wynikającym z art. 37 § 1 k.p.a. Jednocześnie skarżący został pouczony, że niewykazanie skorzystania ze środków prawnych, o których mowa w przywołanym powyżej przepisie, będzie prowadziło do odrzucenia skargi. Wypełniając dyspozycję Sądu skarżący wskazał, że wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 k.p.a., czego potwierdzeniem miały być dokumenty zgromadzone w aktach sprawy o sygnaturze IV SAB/Wr 94/14 (karty 24 - 29). Po przeanalizowaniu powołanych dokumentów Sąd nie podzielił zaprezentowanego przez stronę stanowiska. Stwierdził, że skarżący nie wykazał, iż przed wniesieniem przedmiotowej skargi podjął czynności zmierzające do usunięcia domniemanej bezczynności organu dyscyplinarnego szkoły wyższej. Dokumenty zgromadzone w aktach sprawy IV SAB/Wr 94/14, na które powołał się skarżący, stanowią w istocie jedynie jego oświadczenie, że pismami z: 14 października 2013 r., 12 listopada 2013 r., 18 stycznia 2014 r. oraz 24 lutego 2014 r. wystąpił z "ponagleniami", które pozostały bez odpowiedzi Komisji. Dowodami na poparcie wskazanej tezy mają być kserokopie potwierdzeń nadania tych pism (za wyjątkiem pisma z 12 listopada 2013 r.). Dokonując oceny przedstawionych przez stronę materiałów Sąd nie mógł uznać, że skarżący wykazał wyczerpanie trybu przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. Zauważyć bowiem należy, że starając się wykazać dokonanie określonej czynności, strona zobowiązana była do udowodnienia, że faktycznie takie zdarzenie miało miejsce. W niniejszej sprawie nie można uznać, że samo oświadczenie skarżącego poparte pozbawionymi mocy dowodowej, nieuwierzytelnionymi kserokopiami potwierdzeń nadania korespondencji o niewiadomej treści może być wystarczające do uznania, że skarga została wniesiona po spełnieniu wymaganych warunków ustawowych. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, skargę - jako niedopuszczalną – Sąd wojewódzki odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Skargę kasacyjną na powyższe postanowienie złożył T.S. Postanowienie zaskarżono w całości zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. wskutek błędnego przyjęcia, że pismo z dnia 10.06.2014r. stanowi skargę na bezczynność, co skutkowało jego odrzuceniem, podczas gdy z treści pisma wynikało, że stanowi w rzeczywistości wezwanie organu do usunięcia naruszenia polegającego na nierozpoznaniu przez organ pisma z dnia 30.09.2013r.; - art. 52 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 37 § 1 k.p.a, art. 3 ust. 1 p.p.s.a., art. 7 i art. 8 k.p.a. błędnie przyjmując, że pismo z dnia 10.06.2014r. stanowi skargę na bezczynność organu i uznając, że nie zostały wyczerpane środki zaskarżenia jakie służyły Skarżącemu w postępowaniu przed organem, co skutkowało odrzuceniem skargi, podczas gdy, z uwagi na treść pisma, powinno zostać przekazane do organu administracji publicznej w celu rozpoznania; - art. 6 p.p.s.a. poprzez nieudzielenie skarżącemu występującemu bez adwokata lub radcy prawnego czytelnych wskazówek co do czynności procesowych i pouczenia skarżącego o skutkach tych czynności i zaniedbań. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 k.p.a. wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz pełnomocnika od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu według norm przepisanych, albowiem nie zostały one pokryte w całości, ani w części przez Skarżącego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej rozwinięto argumentację zawartą w powyższych zarzutach podnosząc, iż Sąd pierwszej instancji co prawda wezwał skarżącego do wykazania, czy przed wniesieniem skargi wyczerpał tryb przewidziany w art. 37 § 1 k.p.a., niemniej skarżący nie posiada wykształcenia prawniczego i mógł nie zrozumieć skierowanego do niego wezwania Sądu. Gdyby wezwanie było dla Skarżącego zrozumiałe zapewne wyjaśniłby rzeczywisty cel złożenia przedmiotowego pisma. Podkreślono, że pismo Skarżącego z dnia 10.06.2014r. należało potraktować jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa przez organ w rozumieniu art. 37 § 1 k.p.a., tj. wezwanie do bezzwłocznego rozpoznania odwołania z dnia 30.09.2013r. Za powyższym przemawia przede wszystkim treść pisma z dnia 10.06.2014r. Nadto wskazano, że z jego treści wynika, iż Skarżący domaga się rozpatrzenia skargi z dnia 30.09.2013r. cyt. "żądam i ponaglam (...) do rozpatrzenia skargi z dnia 30.09.2014r. zgodnie z przepisami k.p.a. i właściwością". Co więcej pismo zostało zaadresowane również do organu: ul. S. [...]-[...], Wrocław. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna ds. Studentów Wrocławskiej Wyższej Szkoły Informatyki Stosowanej wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej ewentualnie o jej oddalenie. Organ podzielił w pełni stanowisko Sądu pierwszej instancji, podnosząc, iż pełnomocnik skarżącego w istocie wnosi o umorzenie postępowania, twierdząc, że skarga będąca podstawą postępowania (pismo z dnia 10 czerwca 2014 r.) nie jest skargą na bezczynność, a wezwaniem organu do usunięcia naruszenia polegającego na nierozpoznaniu przez organ pisma z dnia 30 września 2013 r. Nadto wskazano, iż zgodnie z art. 58 § 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. W ocenie organu wobec prawomocnego odrzucenia przez Sąd skargi T.S. z dnia 30.09.2013 r. należy uznać, że sprawa została już zakończona, a skarga w niniejszej sprawie jest niedopuszczalna. Ponadto wskazano, że postępowanie w przedmiocie bezczynności Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej ds. Studentów WWSIS ze skargi T.S. toczy się również przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt IV KO 22/14, przy której znajdują się akta sprawy. Wobec powyższego zasadnym będzie odrzucenie skargi przez Sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną postanowienia. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie pozostaje fakt czy wyczerpane zostały przez stronę skarżącą środki zaskarżenia na drodze postępowania administracyjnego, co uprawnia w myśl art. 52 § 1 p.p.s.a do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Zwrócić należy uwagę, że warunkiem dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zawarte w art. 52 § 2 p.p.s.a. wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy. Zwrot "taki jak", użyty w art. 52 § 2 p.p.s.a., po którym następuje wyliczenie środków zaskarżenia, powinien być uznany za synonim określenia "w szczególności". Przyjęcie, że zawarte w art. 52 § 2 p.p.s.a. wyliczenie środków zaskarżenia ma charakter przykładowy, prowadzi do wniosku, że w wypadku skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., środkiem takim będzie zażalenie przewidziane w art. 37 § 1 k.p.a. Z treści powyższego przepisu wynika, że przesłanka dopuszczalności postępowania sądowoadministracyjnego w odniesieniu do skarg na bezczynność, polegającą na niewydaniu w terminie decyzji, sprowadza się do tego, że skarżący obowiązany jest, przed wniesieniem skargi, do wyczerpania środków prawnych przewidzianych w art. 37 § 1 k.p.a., tzn. winien wnieść zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia na niezałatwienie sprawy w terminie, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn – niż wskazane w art. 58 § 1 pkt 1–5 – wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Bez wątpienia jednym z powodów odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jest sytuacja, gdy skarga została wniesiona bez wyczerpania środków zaskarżenia. Z akt sprawy nie wynika, że takie zażalenie zostało złożone. Skarżący, mimo wezwania Sądu pierwszej instancji, nie nadesłał potwierdzenia wniesienia takiego zażalenia. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, iż wyczerpał tryb określony w art. 37 k.p.a., a szczegółowe wykazanie znajduje się w aktach o sygn. IV SAB/Wr 94/14 na kartach 24-29. Za takie wezwanie nie może być uznane oświadczenie skarżącego, iż pismami z dnia 14 października 2013 r., 12 listopada 2013 r. 18 stycznia 2014 r. oraz 24 lutego 2014 r. wystąpił z "ponagleniami", które pozostały bez odpowiedzi Komisji. Dowodami powyższego nie mogą być uznane znajdujące się w aktach sprawy IV SAB/Wr 94/14 kserokopie potwierdzeń nadania do organu ww. przesyłek – mające, zdaniem strony skarżącej, świadczyć o wyczerpaniu trybu z art. 37 § 1 k.p.a. Zatem w aktach sprawy brak jest takiego zależenia, zaś twierdzenie pełnomocnika, że zażalenie to stanowi pismo skarżącego z dnia 10 czerwca 2014 r. pozbawione jest podstaw. Bowiem skarżący w odpowiedzi na wezwanie Sądu pierwszej instancji nie kwestionował charakteru złożonego pisma, wręcz przeciwnie poinformował Sąd, iż wyczerpał tryb określony w art. 37 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego powyższe oświadczenie skarżącego w sposób jednoznaczny i nie budzący wątpliwości precyzuje, że wolą skarżącego było złożenie skargi na bezczynność organu, co wynika również z treści pisma z dnia 10 czerwca 2014 r. Wobec powyższego uznać należy, że Sąd I instancji prawidłowo zakwalifikował to pismo jako skargę na bezczynność organu. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 6 p.p.s.a. polegający na nieudzieleniu skarżącemu występującemu bez adwokata lub radcy prawnego czytelnych wskazówek co do czynności procesowych i pouczenia skarżącego o skutkach tych czynności i zaniedbań. Treść wezwania nie budzi żadnych wątpliwości, a zrozumienie jego treści nie wymaga fachowej wiedzy prawniczej, zwłaszcza, że skarżący w sposób prawidłowy został pouczony przez Sąd pierwszej instancji, iż niewykonanie wezwania spowoduje odrzucenie skargi. Nadto podkreślić należy, iż Sąd nie jest przy tym zobowiązany do szczegółowego instruowania strony co do wszelkich możliwych zachowań. Z tych względów strona skarżąca nie może wymagać od sądu, aby ten zakładał z góry, że nie dopełni ona spoczywającego na niej obowiązku w wyznaczonym terminie. Wskazówki i pouczenia sądu powinny bowiem dotyczyć dokonywanych przez stronę czynności procesowych na danym etapie postępowania sądowoadministracyjnego i w zaistniałej sytuacji procesowej. W niniejszej sprawie nie sposób uznać, aby skarżący przed skierowaniem do Sądu skargi na bezczynność wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa, a więc wyczerpał służący mu w postępowaniu administracyjnym środek zaskarżenia. Nie spełnił zatem warunku określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a., co oznacza, że skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, ponieważ w art. 209 p.p.s.a. przyjęto unormowanie, że wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 p.p.s.a.) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Żaden z tych przepisów nie znajduje zastosowania w sytuacji, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego kończące postępowanie w sprawie (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., I OPS 4/07, publ. ONSAiWSA z 2008 r., nr 2, poz. 23), a takim jest postanowienie o odrzuceniu skargi. Odnosząc się zaś do wniosku pełnomocnika skarżącego kasacyjnie, o przyznanie na jego rzecz kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu kasacyjnie z urzędu, podnieść należy, że orzekanie o wynagrodzeniu dla pełnomocnika z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należnym od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych w postępowaniu określonym przepisami art. 258-261 p.p.s.a. Zatem wniosek o przyznanie wynagrodzenia za wykonaną pomoc prawną pełnomocnik ustanowiony na zasadzie prawa pomocy powinien złożyć do Sądu I instancji.