VIII SA/Wa 1136/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku I. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy W dniu 8 stycznia 2015 r. wpłynął do Sądu wniosek I. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podała, że czteroosobowa rodzina (w tym dwoje dzieci) utrzymuje się z dochodu męża z tytułu zatrudnienia w wysokości [...] zł netto. Oświadczyła, że w okresie pięciu lat trwania przedmiotowego postępowania Urząd Skarbowy dokonywał szeregu zajęć składników majątku tj. udziałów w nieruchomości, czynszu dzierżawy, konta bankowego, pojazdu, zwrotów podatku z tytułu ulg, co doprowadziło rodzinę do trudnej sytuacji finansowej. W części wniosku obejmującej majątek wymieniła dom o powierzchni [...] m² w budowie, udział [...] w gospodarstwie rolnym po zmarłym ojcu oraz działkach o powierzchni [...] m², mieszkanie własnościowe – [...] m² i samochód osobowy [...] z 2004 r. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku złożyła wyciągi z rachunku bankowego oraz własne zeznanie podatkowe PIT – 36 za 2013 r. z ujawnionym przychodem – [...] zł z tytułu działalności gospodarczej. Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej p.p.s.a..) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 p.p.s.a.). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W złożonym wniosku skarżąca zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 983 zł tytułem wpisu od skargi, przy czym w dniu 1 grudnia 2014 r. skarżąca uiściła kwotę 250 zł. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak przyjętym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 p.p.s.a.). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Możliwość przyznania prawa pomocy uzależniona jest od oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy wykazanej w treści wniosku tak, aby można było jednoznacznie stwierdzić, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności. Mając na uwadze powołane regulacje prawne i wynikające z nich zasady, jakimi należy kierować się rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, stan faktyczny sprawy oraz sytuację majątkową i rodzinną skarżącej stwierdzić należy, że w sprawie brak jest podstaw dla przyznania stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przede wszystkim podkreślić należy, że skarżąca nie wywiązała się w pełni z obowiązku wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej. Nie wyjaśniła bowiem (do czego była zobowiązana w piśmie z dnia 9 stycznia 2015 r.) czy jest aktualnie osobą bezrobotną, czy też osiąga dochody i z jakiego ewentualnie tytułu. W związku z tym na podstawie złożonego zeznania podatkowego za 2013 r. przyjęto, że źródłem utrzymania skarżącej jest działalność gospodarcza. Również mąż skarżącej uzyskuje stały dochód z tytułu zatrudnienia, a poza tym małżonkowie posiadają mieszkanie własnościowe, dom jednorodzinny w budowie, udziały w nieruchomości rolnej i innej nieruchomości. Również analiza operacji na rachunku bankowym nie wskazuje na trudności finansowe. Jakkolwiek skarżąca jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 938 zł (250 zł już wpłaciła) to nie zmienia to oceny, że nie znajduje się ona w sytuacji uzasadniającej "przerzucenie" tychże kosztów na Skarb Państwa tj. pozostałych podatników. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a postanowiono, jak w sentencji.