II OZ 1179/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień po rozpoznaniu w dniu 20 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 lipca 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2930/14 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 28 października 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 2930/14 w sprawie ze skargi Z. C. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2014 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Z. C., reprezentowanemu przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu, przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 28 października 2015 r. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że we wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik skarżącego podniósł, że uchybienie terminu do złożenia środka zaskarżenia wynikało z długotrwałej procedury przyznawania skarżącemu prawa pomocy, gdyż informację o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu otrzymał w dniu 4 maja 2016 r. Zauważył więc, że skoro skarżący nie mógł samodzielnie wnieść skargi kasacyjnej to nie można mu przypisać winy w uchybieniu terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny, odmawiając przywrócenia terminu, podkreślił, że odpis wyroku z dnia 28 października 2015 r., wraz z uzasadnieniem, został doręczony skarżącemu w dniu 15 grudnia 2015 r., tak więc termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 14 stycznia 2016 r., natomiast strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w dniu 15 stycznia 2016 r. W ocenie Sądu złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego nastąpiło zatem po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Sąd zaważył również, że skoro pełnomocnik we wniosku o przywrócenie terminu nie podał jakiejkolwiek przyczyny, z powodu której skarżący nie złożył wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie otwartym do zaskarżenia wyroku, to nie można było przyjąć, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy skarżącego. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. C., reprezentowany przez radcę prawnego wyznaczonego z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 1 - 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718, ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.", poprzez wadliwe uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że skarżący nie spełnił przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uzasadniając podniesione zarzuty pełnomocnik skarżącego wskazał, że przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jest całkowicie odrębnym i niezależnym postępowaniem od procesowania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym bardziej, że wniosek o przyznanie prawa pomocy został już pozytywnie rozpatrzony przez WSA w Warszawie. Ponadto żaden przepis P.p.s.a. warunkujący przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie wymienia jako przesłanki – złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej. Tak więc skoro skarżący nie mógł w terminie do wniesienia skargi kasacyjnej samodzielnie dokonać tej czynności to poprzez złożenie przez niego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie można przypisać mu winy w uchybieniu terminu. Przyznanie prawa pomocy po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powoduje z kolei, że to pełnomocnik musi wykazać spełnienie po jego stronie przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Przesłanki te jak wskazał pełnomocnik, a których nie wziął w ogóle pod rozwagę Sąd pierwszej instancji, zostały w okolicznościach niniejszej sprawy spełnione. Pełnomocnik został bowiem powiadomiony o wyznaczeniu go do występowania w sprawie w dniu 4 maja 2016 r., a zatem złożenie w dniu 3 czerwca 2016 r. (tj. w terminie 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie) wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną uznać należy za dokonane z zachowaniem terminu. Po przyznaniu prawa pomocy, gdy skarżący jest reprezentowany przez pełnomocnika, przy ustalaniu braku winy w niezachowaniu terminu należy mieć bowiem na uwadze działania pełnomocnika. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący, reprezentowany przez radcę prawnego wyznaczonego z urzędu, wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek określonych w art. 86 i art. 87 P.p.s.a., tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2 P.p.s.a.), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2 P.p.s.a.), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1 P.p.s.a.) i dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4 P.p.s.a.). Brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Odnosząc się do zarzutów zawartych w zażaleniu należy stwierdzić, że o trzydziestodniowym terminie do wniesienia skargi kasacyjnej skarżący został poinformowany w stosownym piśmie wykonującym zarządzenie z dnia 8 grudnia 2015 r., przy którym przesłano odpis wyroku z dnia 28 października 2015 r. wraz z uzasadnieniem (k. 63 akt sądowych). W piśmie tym skarżący został również poinformowany o przysługującej mu możliwości zwrócenia się do Sądu o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych informacji wynikało zatem, że strona powinna złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy w trzydziestodniowym terminie od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie przerywa bowiem biegu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. A zatem skoro w niniejszej sprawie odpis wyroku z dnia 28 października 2015 r. wraz uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 15 grudnia 2015 r. (k. 64 akt sądowych), to w świetle powołanych wyżej przepisów trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał w dniu 14 stycznia 2016 r. Tymczasem wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu został przez skarżącego złożony w dniu 15 stycznia 2016 r. (data nadania w UP), a zatem już po upływie terminu przewidzianego do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja strony nie uprawdopodobnia okoliczności wskazujących na brak winy skarżącego w uchybieniu powyższego terminu. Przepisy proceduralne zakładają bowiem pewien miernik należytej staranności, z którym strona powinna działać we wszczętym przez siebie postępowaniu. Staranności wymaga się zwłaszcza w przestrzeganiu stosownych terminów. Jest to tym bardziej wiążące, że strona została o nich pouczona w stosownym piśmie. Normy wymuszające dokonywanie określonych czynności we wskazanym w ustawie terminie mają na celu nie tylko zdyscyplinowanie strony, lecz służą również zapewnieniu sprawności postępowania sądowego, gwarantując pewien poziom bezpieczeństwa obrotu prawnego. Podkreślić trzeba też, że dla oceny powyższej nie ma znaczenia fakt, iż w sprawie ustanowiono dla skarżącego radcę prawnego w ramach przyznanego prawa pomocy. Działaniom ustanowionego pełnomocnika nie można bowiem zarzuć jakiejkolwiek opieszałości, jednakże uchybienie terminu zaistniało w istocie jeszcze przed umocowaniem go do działania w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu, dlatego też na podstawie art. 184 w związku z art. 197 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O wynagrodzeniu radcy prawnego z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu orzeka Sąd pierwszej instancji (art. 250, art. 258-261 P.p.s.a.).