I SA/Wa 2545/14

WyrokWSA w Warszawie2015-02-25

Skład orzekający: Anita Wielopolska-Fonfara, Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Dariusz Pirogowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy następcy prawni osób, które nabyły części nieruchomości rolnej na podstawie umów sprzedaży z lat 30. XX wieku, ale nie uzyskały wpisu do księgi wieczystej przed wejściem w życie dekretu o reformie rolnej, posiadają legitymację do żądania stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] nr [...] Wojewody [...] dotyczącej tej nieruchomości?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżące posiadają legitymację do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody. Legitymację tę wywodzą z faktu, że ich poprzednicy prawni byli stronami postępowania zakończonego decyzją Wojewody, która dotyczyła całości nieruchomości ziemskiej, a wynik postępowania wpływa na ich interes prawny. Następcy prawni osób, które nabyły części nieruchomości na podstawie umów sprzedaży, mają podstawę prawną do udziału w postępowaniu administracyjnym, nawet jeśli nie uzyskały wpisu do księgi wieczystej przed wejściem w życie dekretu o reformie rolnej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, która uchyliła decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej i umorzyła postępowanie pierwszej instancji. Postępowanie dotyczyło wniosku o stwierdzenie nieważności orzeczenia Wojewody z dnia [...], które uznawało, że nieruchomość ziemska podpada pod działanie dekretu o reformie rolnej. Skarżące, będące następczyniami prawnymi osób, które nabyły części tej nieruchomości na podstawie umów sprzedaży z lat 30. XX wieku, domagały się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody, argumentując, że ich poprzednicy prawni mieli interes prawny w sprawie. Organ odwoławczy umorzył postępowanie, uznając, że skarżące nie posiadają legitymacji do wszczęcia postępowania.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] oraz stwierdził, że decyzja ta nie podlega wykonaniu. Zasądził od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz każdej ze skarżących kwoty po 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Anita Wielopolska-Fonfara (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skarg A. Ł., M. Ł. i I. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz każdej ze skarżących A. Ł., M. Ł. i I. B. kwot po 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] znak : [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz.267) uchylił decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] nr [...] w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Powyższą decyzją z dnia [...] Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej odmówił na podstawie art. 156 § 1 i art. 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, wniesionego przez M. Ł., A. Ł., H. K. oraz I. B., w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] uznającego, że nieruchomość ziemska [...] o ogólnej powierzchni [...] ha stanowiąca hipoteczną własność A.G. podpada pod działanie art. 2 ust. 1 pkt. e dekretu P.K.W.N. z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U.R.P. nr 3 poz. 13 z 1945 roku). Stan sprawy przedstawiał się następująco. Wojewoda [...] orzeczeniem z dnia [...] nr [...] w punkcie 1-szym oddalił wniosek H. K. z d. Ł. o zwolnienie spod przejęcia na cele reformy rolnej nabytej przez nią części majątku ziemskiego [...] o obszarze ok [...] ha, powiatu [...]. Natomiast w punkcie 2-gim tego orzeczenia stwierdził, że nieruchomość ziemska [...], której ogólna powierzchnia wynosi [...] ha położona w powiecie [...], stanowiąca w dniu [...] hipoteczną własność A.G. rolnika w [...] podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R. P. Nr 4, poz. 17 ze zm.) - zwanego dalej dekretem. W uzasadnieniu wskazano, że według stwierdzenia w Sądzie Grodzkim w [...] A. G. był w dniu [...] hipotecznie zapisanym właścicielem nieruchomości oznaczonej sądowo [...]o ogólnym obszarze [...] ha. Z tej nieruchomości A.G. "sprzedał" H. K. z d. Ł. aktem notarialnym z dnia [...] ośrodek majątku [...] o obszarze ok. [...] ha; A. Ł. z d. [...] aktem notarialnym z dnia [...] działkę ziemi o powierzchni [...] ha; zaś C. N. z d. B. aktem notarialnym z dnia [...] działkę ziemi o powierzchni [...] ha oraz aktami notarialnymi dalsze parcele innym nabywcom. Wszystkie umowy kupna sprzedaży nie były umowami rzeczowymi, lecz tylko obligatoryjnymi, gdyż żaden z nabywców przed wejściem w życie dekretu nie uzyskał wpisu do księgi wieczystej niezbędnego do przeniesienia tytułu własności nieruchomości na swoją rzecz (§ 873 kodeksu cyw.-niem). Wobec takiego stanu rzeczy przedmiotowa nieruchomość ziemska [...] o ogólnej powierzchni [...] ha własność hipoteczna A. G., jako przekraczająca swą powierzchnią [...] ha w rozumieniu dekretu przeszła w dniu 13.09.1944r., na własność Skarbu Państwa. O stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji i zwrot nieruchomości wchodzących w skład majątku ziemskiego [...] wystąpiły: M.Ł., A.Ł., H.K. i I.B. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej decyzją z dnia [...] nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że Wojewoda [...] mając na uwadze obszar ogólny przedmiotowej nieruchomości słusznie uznał w zaskarżonym orzeczeniu, że nieruchomość ta przeszła na własność Państwa zgodnie z przepisami dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. Pismem z dnia 14.12.2005r. A. Ł., następczyni prawna (córka) J. Ł. wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej w/w decyzją z dnia [...] oraz wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia tego wniosku. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił przywrócenia terminu do wniesienia przedmiotowego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13.11.2013r., sygn. akt I SA/Wa 376/13 uchylił postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] nr [...], w uzasadnieniu którego Sąd stwierdził, iż w niniejszej sprawie wystąpiły przesłanki obligujące organ do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia [...], nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi przywrócił termin do wniesienia wniosku z dnia [...] A.Ł. o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] nr [...]. W uzasadnieniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 14.12.2005r. A. Ł. wskazała, iż jest córką J. Ł., która umową kupna - sprzedaży z dnia [...] zawartą w formie aktu notarialnego (kopia w aktach sprawy) nabyła w ramach parcelacji nieruchomość o powierzchni [...] ha z nieruchomości ziemskiej [...]. Ponadto podniosła, że brak wpisu J. Ł. jako właściciela w księdze wieczystej wynikał z tego, że przed wojną działka ta była spłacana, a w czasie wojny i po jej zakończeniu J. Ł. nie miała żadnej możliwości wnioskowania o wpis własności do księgi wieczystej zaś w/w rozstrzygnięcia z dnia [...] oraz z dnia [...] są rażąco niezgodne z prawem, przepisem § 7 lit b) rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945r., w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r. Nr 10, poz. 51 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, który stanowił, że nie podpadają pod postanowienia zawarte w art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu grunty nabywców z parcelacji, o ile łączny obszar gruntów stanowiących ich własność nie przekracza norm wskazanych w art. 2 ust. 1 lit e). Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] znak : [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] nr [...] w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Organ wskazał, że w świetle ustaleń doktryny procesu administracyjnego oraz orzecznictwa sądowego przedmiot postępowania administracyjnego istnieje m. in. jeśli podmiot uprawniony do wszczęcia postępowania zgłosił inicjatywę w tym względzie. Tym samym wszczęcie postępowania na wniosek nielegitymowanej osoby, co ma miejsce w ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym, jest podstawą do wydania decyzji o umorzeniu postępowania. Organ zaznaczył, że w przypadku rozstrzygnięć wydawanych na podstawie § 5 rozporządzenia w przedmiocie podpadania danej nieruchomości pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu (w/w orzeczenie Wojewody [...] z dnia [...]) prawo skutecznego żądania wszczęcia postępowania oceniającego legalność takiego rozstrzygnięcia przysługuje tylko właścicielowi hipotecznemu (ewentualnie jego następcom prawnym) danej nieruchomości sprzed dnia wejścia w życie dekretu, tj. sprzed dnia 13.09.1944r. Z treści skróconego odpisu księgi wieczystej "[...]" wynika, że w latach 1931 - 1945 właścicielem nieruchomości o obszarze [...] ha był A.G. - pismo Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] Dz. odp. ksw. [...]. Natomiast postępowanie nadzorcze w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek z dnia 25.08.1995r. M. Ł., która źródło swego interesu prawnego upatruje w tym, iż jest córką A.Ł. z d. N., która umową kupna - sprzedaży z dnia [...] zawartą w formie aktu notarialnego nabyła z nieruchomości ziemskiej [...] działkę ziemi o powierzchni [...] ha. Organ dokonując analizy skuteczności przytoczonych powyżej umów kupna – sprzedaży z lat 30 XX wieku w oparciu o regulujący je wówczas akt prawny tj. kodeks cywilny niemiecki - Burgerliches Gesetzbuch, zwany dalej BGB stwierdził, że umowa przeniesienia własności nieruchomości w formie aktu notarialnego lecz bez dokonania przewłaszczenia (powzdania) i wpisu do księgi gruntowej nie przenosiła własności nieruchomości ze sprzedającego na rzecz kupującego (wyrok SN z dnia 21.03.1966 r., III CO 3/66, publ.OSPiKA 7-8/67, poz.178). W ocenie organu, nawet w przypadku udokumentowania następstwa prawnego A. Ł. i M. Ł. odpowiednio po J. Ł. oraz po A. Ł. (które w/w umowami z dnia [...] de facto zawarły jedynie umowy obligacyjne dotyczące części przedmiotowej nieruchomości) ani A. Ł, ani M. Ł. nie posiadają legitymacji do skutecznego żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] dotyczącego nieruchomości ziemskiej [...], skoro z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że przeniesienie prawa własności nieruchomości na podstawie powołanych aktów notarialnych nie zostało odnotowane w księdze wieczystej, tym samym faktycznie właścicielem całej nieruchomości pozostał A.G. Odnosząc się do podniesionego we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzutu naruszenia § 7 lit b) rozporządzenia organ wyjaśnił, że przepis ten został skreślony z dniem 02.08.1946r., zatem nie obowiązywał w dacie wydania zakwestionowanego orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...]. Reasumując organ odwoławczy stwierdził, że M. Ł. nie posiada legitymacji do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...], co prowadzi do wniosku, że w/w żądanie M. Ł. z dnia [...] nie mogło skutecznie wszcząć postępowania nadzorczego w niniejszej sprawie. Z tego względu decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] wydaną w wyniku rozpoznania wniosku M. Ł. z dnia [...] organ uchylił oraz jednocześnie umorzył postępowanie pierwszej instancji, jako wszczęte w wyniku rozpoznania wniosku osoby nieuprawnionej. Uzupełniająco organ wyjaśnił, że żądanie przywrócenia (zwrotu) własności nieruchomości sformułowane przez H. K. oraz I. B. w piśmie z dnia 28.09.1992r. nie podlega rozpoznaniu w trybie administracyjnym, dlatego osoby te nie zostały uznane za strony w niniejszym rozstrzygnięciu. Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniosły: M.Ł., I.B. oraz A.Ł. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Skarżąca M. Ł. podniosła, że przedmiotowe grunty zostały nabyte przez A. Ł. aktem notarialnym nr [...] repertorium za rok [...] od A.G. Po nabyciu tych gruntów nie została utworzona księga hipoteczna na nazwisko A.Ł. Zdaniem skarżącej ziemia ta została zabrana z naruszeniem prawa ponieważ ustawa z dnia 16 czerwca 1948 r. przewidywała nabycie uprawnień do otwarcia księgi hipotecznej (Dz. U. Nr 33 poz. 222 art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b i d), (Dz. U. Nr 33 poz. 222 art. 2 ust. 1), gdyż art. 1 ust. 1 lit. b przewidywał nabycie uprawnień ww. ustawy na podstawie umów sprzedaży zawartych bez zachowania prawem formy. Skarżąca dodała, że ustawa z dnia 16 czerwca 1948 r. została uchylona dekretem z dnia 18 kwietnia 1955 r., a w okresie obowiązywania ustawy nie pozwolono administracyjnie na utworzenie księgi hipotecznej. Jako dodatkowy argument skarżąca wskazała wpisanie do księgi gruntowej w dziale III zastrzeżenia o wszczęciu parcelacji majątku [...] na wniosek Starosty Powiatowego [...] z dnia [...]. Zdaniem skarżącej, powoływane się przez Ministra Rolnictwa na kodeks cywilny niemiecki jest błędne, gdyż dekret PKWN i ustawa z dnia 16 czerwca 1948 r. jasno określają stan prawny. Skarżąca dodała, że w akcie zakupu gruntu, A. Ł. otrzymała zgodę od A.G. na wpis do księgi wieczystej w § 5. Skarżąca zaznaczyła, że treść księgi gruntowej nie zawsze odzwierciedla właściwy stan faktyczny jak w przypadku gruntów jej matki, która będąc właścicielem gruntów nie była wpisana do księgi wieczystej. Dodała, że inni nabywcy parceli majątku [...], którzy zakupili inne działki od A.G. aktami notarialnymi z tego samego dnia tj. [...] u tego samego notariusza nabyli możliwość utworzenia ksiąg wieczystych. Skarżąca zaznaczyła, że A. Ł. nabyła w sposób przewidziany prawem przedmiotową nieruchomość, należność zapłaciła i spełnione zostały pozytywne przesłanki przewidziane w ustawie z dnia 16 czerwca 1948 r. Z tego względu, jako spadkobierca A.Ł. ma legitymację do wszczęcia postępowania i bycia stroną tego postępowania. Skarżąca I.B. podniosła te same zarzuty co M. Ł. wskazując, że jej roszczenia dotyczą całej nieruchomości rolnej wraz z budynkami kupionej od A.G. w 1936 r., w tym [...] ha lasu, który był jej własnością z tytułu darowizny potwierdzonej wyrokiem sądu. Dodała, że treść księgi wieczystej nie zawsze odzwierciedla właściwy stan faktyczny jak w przypadku gruntów jej matki i jej, które pomimo tego że są ich właścicielkami nie zostały wpisane do księgi wieczystej. Zaznaczyła, ,że prawo przewiduje możliwość sprostowania księgi wieczystej i wpisania jej prawowitego właściciela. W swej skardze do Sądu A. Ł. zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła : 1) naruszenie 138 par. 1 pkt 2) w związku z art. 105 par. 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej "KPA") poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie, podczas gdy okoliczności sprawy nie uprawniają do wydania decyzji umarzającej postępowanie, 2) naruszenie art. 7, 77 par. 1 i 107 par. 3 KPA poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i nierozpatrzenia całości materiału dowodowego, 3) naruszenie art. 8 KPA poprzez dalsze prowadzenie postępowania w sposób dewastujący zaufanie strony do władzy publicznej, 4) art. 10 KPA poprzez brak faktycznego umożliwienia stronie wypowiedzenia się w sprawie, oraz 5) art. 12 KPA poprzez prowadzenie postępowanie rażąco przewlekle, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1) naruszenie art. 157 par. 2 KPA i w związku z art. 28 KPA oraz par. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 5 z późn. zm) - dalej "rozporządzenie o wykonaniu dekretu" - poprzez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie w sprawie, podczas gdy Skarżąca jest stroną w niniejszej sprawie, co potwierdza choćby prowadzenie wieloletniego (20 lat!) postępowania w sprawie na wniosek Skarżącej. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że J. Ł. (matka Skarżącej) była stroną postępowania, w którym na podstawie par. 5 pkt 1 wydana została decyzja Wojewody. Skarżąca jest zaś następcą prawną J. Ł. Zdaniem skarżącej, przed 20 laty organ słusznie stwierdził, że przysługuje jej przymiot strony i na podstawie art. 157 par. 2 Kpa może żądać stwierdzenia nieważności decyzji wydanej na podstawie par. 5 pkt 1 rozporządzenia o wykonaniu dekretu. Podkreśliła, że pierwotna decyzja Organu ma oparcie w art. 28 Kpa, gdyż postępowanie w sposób oczywisty dotyczyło interesu prawnego i obowiązków J. Ł. Wskazała, że decyzja Wojewody dotyczy również jej interesu prawnego przez to, że jej skutki prawne spowodowały uszczuplenie majątku spadkowego po jej matce J. Ł. Zaznaczyła, że jako następca prawny strony postępowania, w którym została wydana wspomniana decyzja Wojewody jest uprawniona do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody, a postępowanie prowadzone w tej sprawie przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie jest i nie stało się bezprzedmiotowe i nie powinno być umorzone, ale powinno zostać zakończone decyzją merytoryczną. W odpowiedzi na skargi organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o ich oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należało uznać za zasadną. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] znak : [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz.267), którą organ uchylił w całości decyzję Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] nr [...] i umorzył postępowanie pierwszej instancji w całości. Istota zagadnienia, które występuje w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy skarżące posiadają legitymację do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem, dotyczącym stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] uznającego, że nieruchomość ziemska [...] o ogólnej powierzchni [...] ha stanowiąca hipoteczną własność A.G. podpada pod działanie art. 2 ust. 1 pkt. e dekretu P.K.W.N. z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. R .P. nr 3 poz. 13 z 1945 roku). W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ta legitymacja niewątpliwie stronom postępowania przysługuje. Podstawą zaskarżonej decyzji był art. 138 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie I instancji w całości albo w części. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż według oceny Ministra, nie zachodzi przesłanka podmiotowa albowiem w ocenie organu, żądanie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną. Należy wskazać, że zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podobnie jak w postępowaniu przed organami administracji publicznej w postępowaniu sądowym uprawnienie do wniesienia skargi przysługuje każdemu kto ma w tym interes prawny, jeżeli osoba ta brała udział w postępowaniu administracyjnym - co wynika z art. 50 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W orzecznictwie przyjmuje się, że interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Interes prawny musi znaleźć oparcie w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. W przedmiotowej sprawie skarżące posiadają przymiot strony, albowiem I. B. jest córką wnioskodawczyni H. K., której wniosek o zwolnienie spod przejęcia na cele reformy rolnej, "nabytej" przez nią części majątku ziemskiego [...] o obszarze [...] ha był przedmiotem rozpoznania w drodze decyzji Wojewody [...] z dnia [...] i w punkcie pierwszym został oddalony, pozostałe zaś skarżące: A. Ł. córka J. Ł. i M. Ł., córka A. Ł. zd. N., wykazały swój interes prawny domagając się rozstrzygnięcia w przedmiocie stwierdzenia nieważności ww decyzji Wojewody [...] z uwagi na okoliczność, iż w punkcie drugim tej decyzji Wojewoda [...] rozstrzygnął o całości nieruchomości ziemskiej [...], której ogólna powierzchnia wynosiła [...] ha i w myśl którego, nieruchomość ta jako całość podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. A zatem, swoim zasięgiem obejmowała wszystkie podmioty - "nabywców", które na mocy powołanych wyżej aktów notarialnych, rościły sobie prawa do wyodrębnionych gruntów z ogółu majątku ziemskiego A. G. – będących przedmiotem umów sprzedaży. Tym samym ich następcy prawni mają podstawę prawną do udziału w postępowaniu administracyjnym w niniejszej sprawie. Reasumując należy stwierdzić, iż z faktu, że H. K. była stroną postępowania zwykłego, to jej następczyni prawna posiada legitymację do wystąpienia z przedmiotowego wnioskiem o zbadanie wydanego orzeczenia w trybie stwierdzenia jego nieważności. Następcy prawni J.Ł. i A. Ł. posiadają tytuł prawny do wystąpienia z przedmiotowym wnioskiem, z uwagi na objęcie decyzją całości majątku ziemskiego a wynik wszczętego na jego skutek postępowania dotyczy ich interesu prawnego. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, o ile nie jest prowadzone z urzędu, może być wszczęte tylko na wniosek podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony, co wynika z treści art. 157 § 2 k.p.a. Przy czym stroną postępowania nadzorczego jest strona postępowania zwykłego zakończonego kwestionowaną w tym trybie decyzją, jak również podmiot, który wykaże, że decyzja ta narusza jego sferę prawną, co przez skarżące zostało wykazane. Zatem, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, legitymacja do skutecznego żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww orzeczenia Wojewody [...] z dnia [...], jest oczywista i została przez Skarżące wykazana. Rozpoznając ponownie wniosek A.Ł. o ponowne rozpatrzenie sprawy objętej decyzją Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia [...] nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi winien jest rozstrzygnąć go merytorycznie, w oparciu o powołaną wyżej regulację prawną, na datę wejścia w życie dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej. Mając powyższe okoliczności na uwadze i uznając, że doszło do naruszenia wskazanych przepisów postępowania, co mogło mieć wpływ na rozstrzygnięcie, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. orzekł jak sentencji w wyroku

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło