III SA/Kr 1759/14
WyrokWSA w Krakowie2015-02-25
Skład orzekający: Maria Zawadzka, Halina Jakubiec, Janusz Bociąga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych przy realizacji projektu współfinansowanego ze środków europejskich, polegające na błędnym określeniu warunków udziału w postępowaniu przetargowym dla konsorcjum, uzasadnia nałożenie korekty finansowej i zwrot dofinansowania?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie przepisów Prawa zamówień publicznych, polegające na postawieniu przez zamawiającego dla konsorcjum wymogu, aby każdy z wykonawców spełniał wszystkie warunki udziału w postępowaniu, jest sprzeczne z ideą konsorcjum i zasadami uczciwej konkurencji. Takie naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu przepisów unijnych, uzasadniającą nałożenie korekty finansowej i zobowiązanie beneficjenta do zwrotu środków europejskich. Sąd podkreślił, że obowiązek sankcjonowania takich naruszeń wynika z prawa unijnego i krajowego, a wysokość korekty, nawet ustalona metodą wskaźnikową na podstawie "taryfikatora", jest zgodna z prawem, jeśli została zastosowana w najkorzystniejszym dla strony przedziale procentowym i zaakceptowana w umowie o dofinansowanie.Stan faktyczny
Muzeum zostało zobowiązane do zwrotu dofinansowania ze środków europejskich z powodu naruszenia przepisów Prawa zamówień publicznych przy realizacji projektu. Instytucja Zarządzająca stwierdziła, że specyfikacja istotnych warunków zamówienia (SIWZ) zawierała zapisy wymagające od każdego członka konsorcjum indywidualnego spełnienia wszystkich warunków udziału w postępowaniu, co ograniczyło konkurencję. Muzeum wniosło skargę, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną wykładnię Prawa zamówień publicznych i przepisów unijnych, a także nieprawidłowe ustalenie wysokości korekty finansowej. Sąd oddalił skargę, uznając działania organu za prawidłowe.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Zawadzka Sędziowie WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Bociąga (spr.) Protokolant Renata Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Muzeum [ ] na decyzję Zarządu Województwa z dnia 19 sierpnia 2014r. nr [ ] w przedmiocie zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich skargę oddala
Zarząd Województwa decyzją z dnia [...] 2013 r. nr [...] działając na podstawie art. 207 ust. 9 w związku z ust. 8 i ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009r., Nr 157, poz. 1240 ze zm.), art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 oraz art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a w związku z art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz. U. z 2009r., Nr 84, poz. 712 ze zm.; zwana dalej: u. p. r.) oraz § 6 a ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu pod nazwą "Rewaloryzacja i adaptacja budynku przy ul. W w K dla potrzeb Muzeum [...]" postanowił zobowiązać beneficjenta – Muzeum [...] w K do zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich w łącznej kwocie 930377,56 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków do dnia dokonania zwrotu to jest w terminie 14 dni od dnia otrzymania przedmiotowej decyzji.
W uzasadnieniu organ przytoczył przepisy prawne, które stanowią podstawę niniejszego rozstrzygnięcia. Następnie organ wskazał, że w dniu 14 września 2009 r. zawarta została pomiędzy Zarządem Województwa pełniącym funkcję Instytucji Zarządzającej (dalej: IZ RPO) a Muzeum [...] (dalej jako: beneficjent lub zamawiający) umowa nr [...] o dofinansowanie projektu pod nazwą "Rewaloryzacja i adaptacja budynku przy ul. W w K dla potrzeb Muzeum [...] zmieniona następnie aneksami z dnia 15 marca 2010 r., 19 kwietnia 2011 r., 16 listopada 2011 r., 27 lipca 2012 r., 8 marca 2013 r. oraz 22 sierpnia 2013 r. Na podstawie tej umowy beneficjentowi zostały wypłacone środki europejskie.
Organ wskazał, że w § 4 ust. 3 umowy beneficjent zobowiązał się do realizacji projektu z należytą starannością, w szczególności ponosząc wydatki celowo, rzetelnie, racjonalnie i oszczędnie, zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, wytycznymi, zaleceniami i procedurami przewidzianymi w ramach programu oraz w sposób, który zapewni prawidłową i terminową realizację projektu oraz osiągnięcie celów i wskaźników zakładanych we wniosku o dofinansowanie Projektu. Na mocy § 12 umowy beneficjent zobowiązał się również do stosowania przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych. Zgodnie z § 7 ust. 1 umowy wydatki poniesione z naruszeniem ww. ustawy podlegają zwrotowi na zasadach określonych w § 6a umowy.
Instytucja Zarządzająca przeprowadziła w dniach od 27 sierpnia do 30 sierpnia 2012 r. kontrolę doraźną z zakresu zamówień publicznych. Na podstawie przekazanych przez beneficjenta dokumentów IZ RPO ustaliła, że w rozdziale IX pkt 10 SIWZ "Oświadczenia i dokumenty, jakie mają dostarczyć wykonawcy w celu potwierdzenia spełniania warunków udziału w postępowaniu oraz potwierdzenia, że oferowane roboty budowlane odpowiadają wymaganiom zamawiającego" zawarto następujący zapis: "w przypadku składania oferty przez wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie, każdy z wykonawców, musi załączyć do oferty dokumenty potwierdzające spełnienie warunków udziału w postępowaniu". Na pytanie oferenta R Sp. z o. o. jak należy rozumieć powyższe zapisy zamawiający w dniu 29 kwietnia 2009 r. wyjaśnił "każdy z wykonawców, którzy ubiegają się o wspólne zamówienie publiczne musi spełniać wszystkie warunki ujęte w pkt. VIII. i pkt. IX SIWZ". Pkt VIII SIWZ dotyczył warunków udziału w postępowaniu natomiast pkt IX SIWZ określał dokumenty, jakie ma dostarczyć wykonawca w celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu. Zamawiający na potwierdzenie spełnienia warunków udziału w postępowaniu zażądał w pkt. IX SIWZ dołączenia do oferty m.in. takich dokumentów jak:
"(...) 5/ wykaz wykonanych robót budowlanych (...) wraz z załączeniem dokumentów potwierdzających, że roboty zostały wykonane należycie (...),
6/ wykaz osób i podmiotów, które będą uczestniczyć w wykonaniu zamówienia wraz
z informacjami na temat ich kwalifikacji zawodowych, doświadczenia i wykształcenia (...) dokumenty stwierdzające posiadanie wymaganych uprawnień przez osoby, które będą uczestniczyć w wykonaniu zamówienia (...) wraz z potwierdzeniem właściwej izby samorządu zawodowego, że osoba, której uprawnienia dotyczą, jest wpisana na listę członków tej izby
7/ zaświadczenia niezależnego podmiotu zajmującego się poświadczaniem zgodności działań wykonawcy z normami jakościowymi lub inny dokument potwierdzający stosowanie przez wykonawcę równoważnych środków zapewnienia jakości
8/ (..) oświadczenie o spełnieniu przez oferowane roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego
12/ informację banku lub spółdzielczej kasy oszczędnościowej, w której wykonawca posiada rachunki potwierdzające, że wysokość posiadanych środków finansowych lub zdolność kredytowa wykonawcy jest nie mniejsza niż 3000 000 zł.
13/ polisę, a w przypadku jej braku innego dokumentu potwierdzającego, że wykonawca jest ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej w zakresie prowadzonej działalności na kwotę co najmniej 1 000 000 zł."
Organ stwierdził, że powyższy zapis jest sprzeczny z ideą konsorcjum. Zgodnie z utrwaloną wykładnią przepisu art. 23 ust. 1 w zw. z art. 23 ust. 3 prawa zamówień publicznych (Dz. U. z 2007r. nr 223, poz. 1655 ze zm), każdy z wykonawców wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia obowiązany jest wykazać, iż nie podlega wykluczeniu z udziału w postępowaniu, czyli nie zachodzą wobec niego tzw. warunki negatywne, określone w art. 24 ust. 1 ustawy. Natomiast jeżeli chodzi o warunki udziału w postępowaniu określone w art. 22 ust. 1 pkt 2-4 prawa zamówień publicznych dotyczące potencjału technicznego, osobowego, ekonomicznego i finansowego, co do zasady mogą one być spełnione łącznie. Taka wykładnia wynika też z samej istoty konsorcjum, które tworzone jest właśnie w celu łączenia potencjału technicznego, osobowego, ekonomicznego i finansowego. Zatem, jeżeli warunek opisany przez zamawiającego zostanie spełniony przez wszystkich konsorcjantów łącznie, zamawiający winien stwierdzić, że każdy z konsorcjantów potwierdził spełnienie warunku udziału w postępowaniu. Tym samym w przypadku konsorcjum, w celu dokonania oceny spełnienia warunków określonych w art. 22 ust. 2 pkt 2, należy brać pod uwagę łącznie posiadaną wiedzę i doświadczenie oraz potencjał ekonomiczny i finansowy, jaki wykazują podmioty tworzące konsorcjum. Zamawiający nie może wymagać spełnienia postawionych przez siebie warunków udziału w postępowaniu przez każdego członka konsorcjum, ponieważ nie tylko ogranicza to swobodę tworzenia konsorcjum ale także sprzeciwiłoby się celowi dla, którego takie konsorcjum jest tworzone. Odmienna interpretacja byłaby sprzeczna z literalnym brzmieniem art. 23 ust. 3 prawa zamówień publicznych, zgodnie z którym do członków konsorcjum stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące wykonawcy. Inne traktowanie wykonawców zawiązujących konsorcjum niż wykonawców składających ofertę samodzielnie, naruszałoby jedną z naczelnych zasad obowiązujących w systemie zamówień publicznych. Zatem należy uznać, iż zamawiający stawiający wymóg posiadania polisy, informacji banku, zaświadczenia czy wykazu osób lub wykonanych robót samodzielnie przez każdego z wykonawców narusza właśnie zasady zamówień publicznych, tzn. art. 7 ust 1 w zw. z art. 23 ust. 3 ustawy.
Organ stwierdził, iż w sprawie doszło do naruszenia procedur godzącego w fundamentalne zasady zamówień publicznych. Naruszenia te mogły spowodować szkodę w budżecie Unii Europejskiej (szkoda potencjalna), bowiem ograniczenie uczciwej konkurencji mogło prowadzić do wyboru oferty droższej, gdyż oferty korzystniejsze pod względem ceny mogły nie zostać złożone z uwagi na niespełnienie postawionych warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego stawianych przez zamawiającego przez każdego z konsorcjantów. Nadto szkodą dla budżetu Unii Europejskiej byłoby również wypłacenie środków beneficjentowi, gdyby nieprawidłowość nie została wykryta. Organ uznał, że występujące w niniejszej sprawie naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) 1083/2006. Analiza przepisów prawa Unii prowadzi do jednoznacznej konstatacji, iż wykrycie naruszenia czy to tego prawa, czy też prawa krajowego i uznanie go za nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia nr 1083/2006, prowadzi do powstania obowiązków ustanowionych prawem unijnym, w tym obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, w szczególności nałożenia korekty finansowej. Podstawę prawną wymierzenia korekty finansowej stanowi art. 26 ust. 1 pkt 15 a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
Zgodnie z zapisami Taryfikatora "ustalenie wysokości korekty może nastąpić na dwa sposoby: przez zastosowanie metody dyferencyjnej lub metody wskaźnikowej." Wysokość korekty, co do zasady powinna odpowiadać wartości nieprawidłowości. W sytuacji, gdy skutki finansowe określonego naruszenia są pośrednie lub rozproszone, a zatem trudne do oszacowania, dla ustalenia korekty posłużyć się należy metodą wskaźnikową. Po analizie okoliczności naruszenia prawa zamówień publicznych w toku postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, IZ RPO stwierdziła, iż w przedmiotowej sprawie nie ma przesłanek do zastosowania metody dyferencyjnej w celu ustalenia wysokości korekty finansowej, bowiem szkoda jest potencjalna, zatem zastosowanie powinna mieć metoda wskaźnikowa. Instytucja zarządzająca po przeanalizowaniu niniejszej sprawy i zaistniałych nieprawidłowości, biorąc pod uwagę charakter i wagę zaistniałych naruszeń oraz wysokość potencjalnej szkody uznała, iż zasadne jest nałożenie korekty finansowej w wysokości 5 %. Dlatego też beneficjent pismem z dnia 9 października 2013 r. został wezwany do dokonania zwrotu środków europejskich w łącznej kwocie 930 377,56 zł wraz z odsetkami.
We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Muzeum [...] w K zarzuciło zaskarżonej decyzji naruszenie: 1/ przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8 oraz art. 10 K.p.a. poprzez zaniechanie umożliwienia stronie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem postępowania przed wydaniem decyzji oraz art. 7 i 77 K.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę zgromadzonych w toku postępowania dowodów;
2/ przepisów prawa materialnego tj.
a/ art. 7 w związku z art. 22 oraz art. 23 Prawa zamówień publicznych poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;
b/ art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych;
c/ art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 poprzez niewłaściwą, rozszerzającą wykładnię;
d/ art. 98 ust. 2 wyżej wskazanego rozporządzenia poprzez nałożenie obowiązku zwrotu środków w zbyt wygórowanej wysokości.
Zarząd Województwa decyzją dnia 19 sierpnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] 2013 r.
W uzasadnieniu organ podał, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego mają zastosowanie w postępowaniu w sprawie wydania decyzji administracyjnej o zwrocie dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich tylko wtedy, gdy określona kwestia nie została uregulowana w ustawie o finansach publicznych, w tym w szczególności w art. 207 tej ustawy. Następnie organ wskazał, że art. 61 § 4 K.p.a., nakładający na organ administracyjny obowiązek poinformowania strony postępowania administracyjnego o jego wszczęciu, nie ma zastosowania w postępowaniu w sprawie wydawania decyzji o zwrocie dofinansowania. Organ administracyjny stwierdził, że wszczęcie postępowania w przedmiocie wydania decyzji o zwrocie środków dofinansowania następuje najczęściej w drodze wezwania do zwrotu (art. 207 ust. 8 pkt 1) lub wezwania do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności. Powyższe wezwania zastępują "tradycyjne" postanowienie organu administracyjnego w przedmiocie wszczęcia postępowania administracyjnego. Pismo spełniające wymogi wezwania określone w art. 207 ust. 8 ustawy o finansach publicznych jest niezbędne, a wystosowanie tego pisma i bezskuteczny upływ 14 dniowego terminu jest wystarczający do wydania decyzji. Należy przyjąć zatem, iż IZ RPO poprawnie wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne i uczyniła zadość obowiązkowi zawiadomienia o tym strony. Przepisy ustawy o finansach publicznych nie dają możliwości prowadzenia odrębnego postępowania dowodowego w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o zwrocie dofinansowania, co wynika ze specyfiki tego postępowania. Wszelkie wątpliwości dowodowe zostały wyjaśnione na etapie kontroli zamówień publicznych, prowadzonej przez pracowników IZ RPO. Beneficjent miał możliwość wypowiedzenia się co do zebranych materiałów dowodowych w ramach postępowania kontrolnego oraz wniesienia zastrzeżeń do informacji pokontrolnej, z którego to uprawnienia strona skarżąca skorzystała. Prowadzenie postępowania dowodowego pomiędzy wezwaniem do zwrotu dofinansowania a wydaniem decyzji administracyjnej byłoby w istocie dublowaniem postępowania kontrolnego toczącego się przed wystosowaniem wezwania o zwrot dofinansowania do beneficjenta.
Organ podniósł, że dla ustalenia zamiarów zamawiającego przy formułowaniu zapisów SIWZ kluczowy jest fakt, iż w wewnętrznej notatce służbowej z dnia 20 lutego 2009 roku, zawarte jest sformułowanie: "aby jednak w sposób minimalny sprostać wymaganiom opinii technicznej rzeczoznawcy wnioskuję wprowadzić do specyfikacji istotnych warunków zamówienia zapis, że w przypadku doświadczenia i składania oferty przez wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie, każdy z wykonawców musi załączyć do oferty dokumenty potwierdzające spełnienie warunków udziału w postępowaniu. Należy podkreślić, że według wykładni ustawy prawo zamówień publicznych, wykonawca może bazować na obcym doświadczeniu innych wykonawców, jednak bazowanie na obcym doświadczeniu w praktyce polega na jego fikcyjności. Otóż różne znajomości i układy pomiędzy wykonawcami powodują, że jeden drugiemu użycza na piśmie do oferty stosowne doświadczenie, ale w okresie realizacji robót fizycznie nie jest zaangażowany i w żaden sposób udzielona możliwość korzystania z doświadczenia nie ma zastosowania na budowie". Z zapisu tego wynika, iż beneficjent ma pełną świadomość właściwej interpretacji przedmiotowego przepisu, jednak z obawy przed niewłaściwym wykonaniem zamówienia wprowadza do treści SiWZ zapisy sprzeczne z ustawą prawo zamówień publicznych. Przedmiotowa notatka służbowa została zatwierdzona przez Dyrektora Muzeum [...] z adnotacją: "wyjątkowo wyrażam zgodę", co jest jednoznacznym potwierdzeniem, że nie tylko brzmienie zapisów SIWZ ale i zamiar zamawiającego był sprzeczny z powołanymi wcześniej przepisami ustawy. Wyrażając zgodę na działanie wprost określone w notatce jako "w przypadku konsorcjum lub firm wspólnie ubiegających się o udzielenie zamówienia publicznego doświadczenie winny spełniać wszystkie firmy", zamawiający tym samym ujawnił w sposób wyraźny swój zamiar (wolę), aby do zapisów SIWZ wprowadzić sformułowanie, obligujące wszystkie firmy wchodzące w skład konsorcjum do wykazania się stosownym doświadczeniem. Odmienne wskazania w tym zakresie (zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie spraw oraz opinii z dnia 9.11.2013) są w świetle tego dokumentu wyjątkowo niewiarygodne. Powyższe działanie określiło warunki udziału w postępowaniu w sposób który utrudniał uczciwą konkurencję oraz nie zapewniał równego traktowania wykonawców, co stanowi naruszenie art. 7 ust. 1 w związku z art. 23 ust. 3 ustawy prawo zamówień publicznych.
Zgodnie z art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych, środki przeznaczone na realizację programów finansowanych ze środków europejskich, podlegają zwrotowi, jeśli zostały wykorzystane niezgodnie z procedurami, o których mowa w art. 184 ustawy. Przesłanką do wydania decyzji o zwrocie dofinansowania jest stwierdzenie przez instytucję zarządzającą, że środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są: a/ wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem; b/ wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych; c/ pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości. Procedury określone w art. 184 ustawy to procedury wynikające z umów międzynarodowych lub innych procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków europejskich. Zgodnie z zaleceniami wskazanymi w taryfikatorze przy ustalaniu wysokości korekt finansowych za naruszenia przy stosowaniu prawa wspólnotowego w dziedzinie zamówień publicznych lub stosowaniu przepisów prawa zamówień publicznych należy brać pod uwagę, z jednej strony, rodzaj lub stopień naruszenia, z drugiej zaś skutki finansowe naruszenia dla wydatków ze środków funduszy UE. W przedmiotowej sprawie doszło do nałożenia korekty finansowej metodą wskaźnikową. Zgodnie z taryfikatorem za powyższe naruszenie mogła być nałożona korekta finansowa w przedziale od 25 do 5%. IZ RPO ustalając wysokość korekty wzięła pod uwagę charakter i wagę naruszenia oraz specyfikę przedmiotowego zamówienia. Mając na uwadze powyższe nałożyła korektę finansową w zakresie minimalnym dla tego rodzaju uchybienia, tj. w wysokości 5%.
Od tej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniosło Muzeum [...] wnosząc o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1/ przepisów postępowania, a to:
a/ art. 207 ust. 8 i ust. 9 ustawy o finansach publicznych oraz art. 7, art. 8, art. 9, oraz art. 10 K.p.a. poprzez pozbawienie strony czynnego udziału w postępowaniu na każdym jego stadium przez zaniechanie umożliwienia stronie zapoznania się ze zgromadzonym materiałem postępowania przed wydaniem decyzji;
b/ art. 7 oraz art. 77 K.p.a. poprzez niewłaściwą ocenę zgromadzonych w toku
postępowania dowodów;
c/ 7 i 8 K.p.a. poprzez nałożenie korekty finansowej pomimo faktu, że działania strony były — według zapatrywań doktryny z czasu ich dokonania oraz według wcześniejszego stanowiska organu — zgodne z prawem;
d/ art. 6 oraz art. 7 K.p.a. w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez określenie wysokości kwot podlegających zwrotowi na podstawie aktu nie będącego źródłem prawa.
2/ naruszenie przepisów prawa materialnego, w postaci:
a/ art. 7 w zw. z art. 22 oraz art. 23 ustawy Prawo zamówień publicznych poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, skutkujące przyjęciem, że postanowienia specyfikacji istotnych warunków zamówienia naruszały swobodną konkurencję;
b/ art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach
publicznych poprzez niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyjęciem, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów ustawy prawo zamówień publicznych;
c/ art. 98 ust. 2 w zw. z art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr
1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 roku ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące
Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu
Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr
1260/1999 (Dz.Urz. UE z dnia 31 lipca 2006 r., L.210/25 ze zm.), dalej określane jako "Rozporządzenie", poprzez jego niewłaściwą, rozszerzającą wykładnię, skutkującą przyjęciem, że w sprawie zachodzić mogą "nieprawidłowości", skutkujących nałożeniem korekty finansowej;
d/ art. 98 ust. 2 rozporządzenia poprzez nałożenie obowiązku zwrotu
środków w zbyt wygórowanej wysokości.
W ocenie strony skarżącej nie można zgodzić się z organem administracyjnym w kwestii wybiórczego stosowania przepisów K.p.a. w niniejszej sprawie, a szczególnie w kwestii braku konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego. Idąc takim tokiem rozumowania strona została pozbawiona obrony oraz uprawnień i gwarancji jakie przyznaje Kodeks postępowania administracyjnego. Trzeba pamiętać, że postępowanie kontrolne nie kończy się aktem administracyjnym, który podlegałby kontroli (w tym kontroli sądowej). Kończy się ono protokołem, którego podmiot kontrolowany jedynie może nie podpisywać. Wydanie decyzji następuje dopiero obecnie. Skoro decyzja wydawana jest obecnie organ winien zapewnić stronie możliwość korzystania z wszelkich uprawnień przyznanych przez K.p.a., w tym w szczególności prawa do udziału w postępowaniu w każdym jego stadium. W sprawie niniejszej natomiast organ przyznaje, że wydał decyzję bez stosowania zasad rządzących postępowaniem administracyjnym, albowiem wskazuje, że wydał ją bez przeprowadzenia postępowania. W ocenie strony skarżącej pociąga to za sobą naruszenie prawa. Przyjęcie za organem, że nie prowadzi się tu postępowania sprawia, że decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, zasady praworządności oraz czynnego udziału strony w postępowaniu. Organ nakładając korektę dokonał wadliwej oceny dowodów. Strona nie dopuściła się naruszenia prawa zamówień publicznych, skutkiem czego nie było podstaw do nakładania korekty finansowej. Niezależnie od powyższego także wysokość korekty nie jest zasadna. Organ w zasadzie w ogóle nie dokonał oceny wagi zarzucanego naruszenia, tylko określił wysokość korekty niejako automatycznie. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wysokość 5% korekty została nałożona na podstawie dokumentu Ministerstwa Rozwoju Regionalnego "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE", tzw. taryfikatora. Należy wskazać, że takie działanie nie jest uprawnione. Zwrócić należy uwagę, że art. 107 § 1 i 2 K.p.a. stanowi, że decyzja musi zawierać powołanie podstawy prawnej, zaś uzasadnienie prawne — wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Z powyższego wynika, że decyzja musi opierać się na przepisach prawa. Źródła przepisów prawa z kolei są wskazane w art. 87 Konstytucji RP. Biorąc pod uwagę powyższe unormowania praktyka stosowania taryfikatora nie jest uprawniona. Obowiązki strony określa się bowiem na podstawie aktu, który nie jest źródłem prawa. Podstawa "prawna" decyzji nie opiera się zatem na przepisach prawa. Stwierdzenia zawarte w zaskarżonej decyzji, że nie można było nałożyć kary niższej niż przewiduje taryfikator dodatkowo uzasadniają to stanowisko. Taryfikator nie jest tu bowiem stosowany posiłkowo, ale jako wyłączna podstawa obliczenia wysokości korekty. Takie działanie jest natomiast działaniem pozbawionym prawnych podstaw.
Zwrócić należy jeszcze uwagę na treść specyfikacji istotnych warunków zamówienia. Organ postawił tezę o naruszeniu zasad konkurencji opierając się w zasadzie wyłącznie na treści punktu IX.10 specyfikacji, zgodnie z którym "w przypadku składania oferty przez wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie, każdy wykonawców, musi załączyć do oferty dokumenty potwierdzające spełnienie warunków udziału w postępowaniu". Według organu takie brzmienie postanowienia SIWZ, w zestawieniu z treścią odpowiedzi na pytanie oferenta R Sp. z o.o. godzi w istotę konsorcjum. Według skarżącego taka ocena jest nieuprawniona, gdyż punkcie VIII.4 specyfikacji zawarto postanowienie, w którym wskazano, że do oferentów wspólnie ubiegających się o zamówienie stosuje się postanowienia dotyczące wykonawcy "odpowiednio". W specyfikacji wskazano zatem, że dopuszcza się udział konsorcjów oraz że stosuje się do nich postanowienie dotyczące wykonawców "pojedynczych" odpowiednio. Odpowiednio, czyli z uwzględnieniem specyfiki konsorcjum. Nie żąda się, aby postanowienie specyfikacji dotyczące wykonawców stosować do konsorcjów wprost, a poprzestaje się — zgodnie z prawem — na odpowiedniości stosowania. Takie ujęcie SIWZ jest powtórzeniem treści art. 23 ust. 3 prawa zamówień publicznych. W tym stanie rzeczy o naruszeniu tego przepisu mowy być nie może. Nie może stanowić naruszenia przepisu postanowienie, które jest jego powtórzeniem.
W ocenie strony skarżącej naruszono również art. 2 pkt 7 rozporządzenia, poprzez jego niewłaściwą wykładnię. Zgodnie z tym przepisem, przez "nieprawidłowość" należy rozumieć każde naruszenie prawa wspólnotowego, które powoduje lub mogłoby powodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej. Zarząd wskazał, że przez prawo wspólnotowe należy tu rozumieć także naruszenie prawa krajowego. Należy stwierdzić, że nie ma podstaw do stosowania wykładni rozszerzającej wskazanej kategorii. Rzeczone przepisy są przepisami kontrolnymi i represyjnymi, skutkiem czego — zgodnie z ogólnymi zasadami państwa prawa - przepisy takie należy interpretować ściśle. W żadnym wypadku natomiast nie można ich wykładać w sposób rozszerzający. Zabieg taki bowiem prowadzi do tworzenia zakazów i przepisów o charakterze represyjnym w drodze nie stanowienia prawa, lecz jego wykładni.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując przy tym argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Sąd administracyjny rozpoznaje rozstrzygniętą sprawę z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – zwana dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego aktu w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Oceniając prawidłowość zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów, Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa. Skarga jest niezasadna, i jako taka winna zostać oddalona.
Odnosząc się zarzutów, podważających zasadność wymierzenia korekty finansowej za nieprawidłowości, które wystąpiły w przeprowadzonym przez stronę postępowaniu o udzielenie zamówień publicznych, Sąd wyjaśnia, że zgodnie z definicją zawartą w Rozporządzeniu Rady (WE) 1083/2006 za "nieprawidłowość" należy uznawać jakiekolwiek naruszenie prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku (art. 2 pkt 7).
Zgodnie z dokumentem wydanym przez Ministerstwo Finansów pn. "Procedura informowania Komisji Europejskiej o nieprawidłowościach w wykorzystaniu funduszy strukturalnych i Funduszu Spójności w latach 2007- 2013" (PION) nieprawidłowość występuje także w przypadku naruszenia jakichkolwiek przepisów prawa krajowego. Dotyczy to również przypadków, gdy przepisy prawa krajowego są bardziej restrykcyjne niż przepisy prawa wspólnotowego.
W ocenie Sądu, nie ulega wątpliwości fakt, że strona skarżąca naruszyła przepisy ustawy Prawo zamówień publicznych. W rozpoznawanej sprawie wystąpiła szkoda potencjalna, która to szkoda polegała na tym, że w związku z ustaleniem dyskryminacyjnych warunków udziału w postępowaniu, strona ograniczyła możliwość uczestnictwa w tymże postępowaniu wykonawcom, którzy gdyby takiego warunku nie ustanowiono, mogliby wziąć w nim udział zwiększając konkurencję, tym samym zwiększając możliwość uzyskania przez zamawiającego niższej ceny, co z kolei zaowocowałoby możliwością zmniejszenia wydatkowanych z budżetu Unii Europejskiej środków na realizację tego projektu.
Strona skarżąca nie dostrzega, że istnieje obowiązek sankcjonowania przez Państwa członkowskie naruszeń prawa poprzez nakładanie korekt finansowych w przypadku wykrycia nieprawidłowości w wykorzystaniu środków pochodzących z funduszy UE. Obowiązek ten wynika z art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006, w myśl którego:
1.Państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter łub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych.
2. Państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości łub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego.
Zgodnie z art. 2 pkt 3 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 terminowi "operacja" nadano znaczenie: projekt lub grupa projektów wybranych przez instytucję zarządzającą danym programem operacyjnym lub na jej odpowiedzialność, zgodnie z kryteriami ustanowionymi przez komitet monitorujący, i realizowanych przez jednego lub więcej beneficjentów, pozwalające na osiągniecie celów osi priorytetowej, do której odnosi się ta operacja.
Wykrycie przez zespół kontrolujący, i nie ma to znaczenia czy to wykryto podczas pierwszej czy następnej kontroli, wyżej omawianego naruszenia prawa wspólnotowego lub krajowego i uznanie go za nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006, prowadzi do powstania obowiązków ustanowionych prawem unijnym, a wiążących się z wykryciem nieprawidłowości, w tym obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo poprzez nałożenie korekty finansowej.
Należy podkreślić, że zgodnie z art. 99 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006ww. nie nałożenie przez Państwo członkowskie opisywanych wyżej korekt finansowych może spowodować negatywne konsekwencje, w postaci dokonania przez Komisję na podstawie tego przepisu korekt finansowych w drodze anulowania całości lub części wkładu wspólnotowego na rzecz programu operacyjnego.
Odnośnie przedmiotowej sprawy wskazać należy że zgodnie z art. 25 pkt 1 u.p.r., za prawidłową realizację programu odpowiada - w przypadku programu operacyjnego - instytucja zarządzająca, którą jest odpowiednio minister właściwy do spraw rozwoju regionalnego lub zarząd województwa. Niesporne jest w rozpoznawanej sprawie, że instytucją zarządzającą jest Zarząd Województwa.
Stosownie do art. 26 ust. 1 u. p. r., do zadań instytucji zarządzającej należy w szczególności: określenie systemu realizacji programu operacyjnego (pkt 8); zarządzanie środkami finansowymi przeznaczonymi na realizację programu operacyjnego, pochodzącymi z budżetu państwa, budżetu województwa lub ze źródeł zagranicznych (pkt 10); dokonywanie płatności ze środków programu operacyjnego na rzecz beneficjentów (pkt 11); prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym kontroli realizacji poszczególnych dofinansowanych projektów (pkt 14); odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w tym wydawanie decyzji o zwrocie środków przekazanych na realizację programów, projektów lub zadań, o której mowa w przepisach o finansach publicznych (pkt 15) oraz ustalanie i nakładanie korekt finansowych, o których mowa w art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 (pkt 15a).
Realizując zadania określone w art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a u. p. r. i będąc odpowiedzialnym za prawidłową realizację programu operacyjnego (art. 25 pkt 1 tej ustawy), Zarząd Województwa w zaskarżonej decyzji, działając na podstawie art. 207 ust. 12 w związku z art. 207 ust. 1 pkt 2 i ust. 9 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] 2013 r. nr [...] nakładającą na beneficjenta, którym w rozpoznawanej sprawie jest Muzeum [...] w K obowiązek zwrotu dofinansowania otrzymanego ze środków europejskich w łącznej kwocie 930 377,56 zł.
Należy podnieść, że stan faktyczny jest między stronami niesporny. Strona skarżąca nie kwestionuje bowiem, że w postępowaniu dotyczącym zawartej umowy o dofinansowanie projektu pod nazwą "Rewaloryzacja i adaptacja budynku przy ul. W w K dla potrzeb Muzeum [...]", zamawiający w specyfikacji istotnych warunków zamówienia (SIWZ) zawarł w rozdziale IX pkt 10 postanowienia, że "w przypadku składania oferty przez wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie, każdy z wykonawców, musi załączyć do oferty dokumenty potwierdzające spełnienie warunków udziału w postępowaniu". Co więcej zamawiający w dniu 29 kwietnia 2009 r. wyjaśnił, że powyższy zapis należy rozumieć w ten sposób, iż każdy z wykonawców, którzy ubiegają się o wspólne zamówienie publiczne musi spełniać wszystkie warunki ujęte w pkt VIII i pkt IX SIWZ. Wskazać należy, że pkt VIII SIWZ dotyczył warunków udziału w postępowaniu natomiast pkt IX SIWZ określał dokumenty, jakie ma dostarczyć wykonawca w celu potwierdzenia spełnienia warunków udziału w postępowaniu.
Spór między stronami dotyczy zakwalifikowania powyższych działań zamawiającego jako naruszeń uzasadniających wymierzenie korekty finansowej i zobowiązanie jej zwrotu oraz ustalenia wysokości korekty finansowej.
Odnosząc się do pierwszego ze wskazanych zagadnień należy ocenić, że w niniejszej sprawie organ prawidłowo uznał, że opisane powyżej działania zamawiającego należy zakwalifikować, jako naruszenia uzasadniające wymierzenie korekty finansowej i zobowiązanie do zwrotu środków.
Postawienie przez zamawiającego dla konsorcjum wymogów, że każdy z wykonawców, którzy ubiegają się o wspólne zamówienie publiczne musi spełniać wszystkie warunki ujęte w pkt VIII i pkt IX SIWZ należy uznać za sprzeczne z celem, dla którego powołuje się konsorcjum, co stanowi naruszenie przepisów art. 23 ust. 3 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. prawo zamówień publicznych, tj. obowiązku traktowania wykonawców ubiegających się wspólnie o udzielenie zamówienia na równi z wykonawcą występującym samodzielnie oraz art. 22 ust. 2 prawa zamówień publicznych, zgodnie z którym zamawiający nie może określić warunków udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia w sposób, który mógłby utrudniać uczciwą konkurencję, a także zasad uczciwej konkurencji i równego traktowania wynikających z art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy.
Zarzuty beneficjenta są chybione odnośnie do naruszenia przez organ przepisów prawa, a to błędną wykładnię art. 7 w zw. z art. 22 oraz art. 23 ustawy Prawo zamówień publicznych skutkujące przyjęciem, że postanowienia specyfikacji istotnych warunków zamówienia naruszały swobodną konkurencję oraz odnośnie do naruszenia art. 207 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 roku o finansach publicznych poprzez stwierdzenie, że beneficjent doszło do naruszenia przepisów ustawy prawo zamówień publicznych.
Odnosząc się do tych zarzutów podkreślić należy, że IZ RPO prawidłowo wskazała, że zapis rozdziału IX pkt 10 SIWZ, że w przypadku składania oferty przez wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie, każdy z wykonawców, musi załączyć do oferty dokumenty potwierdzające spełnienie warunków udziału w postępowaniu", a więc że każdy z wykonawców, którzy ubiegają się o wspólne zamówienie publiczne musi spełniać wszystkie warunki ujęte w pkt VIII i pkt IX SIWZ.
Zamawiający zatem uznał, że konsorcjum spełnia postawione przez niego warunki udziału w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, gdy przesłanki (dokumenty) wymienione w tym rozdziale zostaną spełnione (złożone) przez każdego z konsorcjantów oddzielnie.
W ocenie Sądu taka interpretacja jest sprzeczna z ideą konsorcjum, które jest tworzone w celu łączenia potencjału technicznego, osobowego, ekonomicznego i finansowego w ubieganiu się o udzielenie zamówienia publicznego.
Zgodnie z Uchwałą KIO z 22 czerwca 2011 r. sygn. akt KIO/KD 50/11 "Celem utworzenia konsorcjum jest właśnie możliwość powoływania się na walory kadrowe, ekonomiczne, finansowe i potencjał techniczny poszczególnych członków konsorcjum, gdy każdy z osobna nie spełnia warunków udziału w postępowaniu, określonych przez zamawiającego. Zamawiający nie może zatem wymagać posiadania potencjału ekonomicznego i finansowego przez jednego, wyznaczonego przez zamawiającego członka konsorcjum (np. lidera)". Zatem słusznie wskazała Instytucja Zarządzająca, że nieuprawnione jest działanie Zamawiającego polegające na narzuceniu, że przesłanki do skutecznego przystąpienia konsorcjum do przetargu jest spełnienie oddzielnie przez każdy podmiot wspólnie ubiegający się o udzielnie zamówienia publicznego wszystkich warunków określonych w SIWZ co wskazano wyżej.
Działanie Zamawiającego powinno polegać na uznaniu, iż jeżeli postawiony warunek zostanie spełniony przez wszystkich konsorcjantów łącznie, to wtedy każdy z konsorcjantów potwierdzi spełnienie warunku udziału w postępowaniu.
W konsekwencji IZ RPO prawidłowo uznała, że poprzez swoje działanie Beneficjent naruszył przepisy z art. art. 7 ust 1 w związku z art. 23 ust. 3 PZP. Podkreślić należy, że celem art. 23 PZP jest niewątpliwie dopuszczenie do zamówień publicznych szerszego grona wykonawców, czyli także takich, którzy w pojedynkę nie byliby w stanie spełnić wszystkich wymogów. Niedopuszczalne jest więc ograniczenie tej reguły, gdyż jest to sprzeczne z ogólnymi zasadami postepowania o udzielnie zamówienia publicznego.
W konsekwencji Instytucja Zarządzająca prawidłowo uznała, że opisane powyżej działania Zamawiającego należy zakwalifikować, jako naruszenia uzasadniające wymierzenie korekty finansowej i słusznie zobowiązała do zwrotu środków. Nie można również wykluczyć, że nieprawidłowe określenie warunków zamówienia spowodowało rezygnację z udziału w postępowaniu większej liczby wykonawców. Możliwość spowodowania szkody w budżecie Unii przez niedopuszczenie do udziału w postępowaniu podmiotów, które mogłyby przedstawić korzystniejszą ofertę, nie budzi zatem wątpliwości.
W art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/200 oraz w art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju określono zadania (państwa członkowskiego, instytucji zarządzającej) dotyczące nakładania korekt finansowych. Natomiast w świetle ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju prawną podstawą dofinansowania projektu realizowanego w ramach określonego programu operacyjnego jest umowa zawierana pomiędzy instytucją zarządzającą, albo działającą w jej imieniu instytucję pośredniczącą lub instytucją wdrażającą, a beneficjentem (art. 26 ust. 1 pkt 5 i art. 30 ust. 1). Umowa określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (art. 30 ust. 2).
Sąd stwierdza, że obowiązki Beneficjanta określone w ramach warunków realizacji projektu, obejmujące poddanie się kontroli w zakresie realizacji projektu i ustalenie na jej podstawie korekty finansowej, a także zwrot nienależnie pobranych środków, są obowiązkami strony wobec kontrahenta umowy.
Ustawodawca wyposaża instytucję zarządzającą (albo działające z jej umocowania instytucję pośredniczącą lub wdrażającą) w atrybuty władzy administracyjnej, przewidując dla nich kompetencje do wydania decyzji administracyjnej o zwrocie dofinansowania.
Ustawodawca przyznaje więc instytucji, która co do zasady, jest stroną umowy o udzielenie dofinansowania, możliwość władczego działania w stosunku do beneficjenta w razie niewywiązania się przez niego z obowiązku przestrzegania warunków umowy i w konsekwencji zwrotu w całości albo części środków nieprawidłowo pobranych lub wykorzystywanych.
Przepis art. 207 ust. 8 tej ustawy wyraźnie bowiem przyznaje uprawnienie do żądania zwrotu instytucji, która podpisała umowę z beneficjentem. Wniosek taki wynika również z porównania treści art. 26 ust. 1 pkt 15 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju w związku z art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych z treścią art. 26 ust. 1 pkt 15a tej pierwszej ustawy. W art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju nie przewidziano ustalania i nakładania korekt finansowych w formie decyzji administracyjnej. Natomiast taką formę działania określono we wspomnianych wyżej dwóch przepisach dotyczących zwrotu środków przekazanych na realizację programu.
Korekty finansowe nakładane są na podstawie opracowanego przez Ministerstwo Rozwoju Regionalnego dokumentu pt. "Wymierzanie korekt finansowych za naruszenia prawa zamówień publicznych związane z realizacją projektów współfinansowanych ze środków funduszy UE".
W załączniku do powyższego dokumentu określono wskaźniki procentowe do obliczenia wartości korekty finansowej za naruszenia przy udzielaniu zamówień publicznych, współfinansowanych ze środków funduszy UE - zwanego "taryfikatorem".
Powyższy dokument zawierający wyrażone procentowo wielkości korekt finansowych przypisane konkretnym rodzajom naruszeń prawa zamówień publicznych oraz metodologię obliczania kwot tychże korekt, służyć ma koordynacji i ujednoliceniu sposobu postępowania w przypadku wykrycia naruszeń przepisów prawa zamówień publicznych w procesie realizacji przedsięwzięć współfinansowanych z funduszy strukturalnych. Ponadto strona, podpisując umowę o dofinansowanie, wyraża zgodę na zastosowane w stosunku do niej reguł określonych w "taryfikatorze" w określonych przypadkach.
Zgodnie z ww. dokumentem wysokość korekt finansowych powinna, co do zasady, odpowiadać wysokości szkody (metoda dyferencyjna). W sytuacjach jednak - tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie - gdy skutki finansowe określonego naruszenia są trudne do oszacowania, a więc gdy szkoda nosi znamiona szkody potencjalnej, "taryfikator" zaleca stosowanie metody wskaźnikowej polegającej na zastosowaniu korekty w wysokości odpowiadającej stopie procentowej przewidzianej w taryfikatorze za naruszenie określonego rodzaju.
W niniejszej sprawie prawidłowo organ wskazał, że powinna być zastosowana metoda wskaźnikowa. Niemożliwym było zastosowanie metody dyferencyjnej, z uwagi na brak możliwości dokładnego oszacowania szkody spowodowanej ujawnionym naruszeniem.
Metodą wskaźnikową określenia finansowego wymiaru nieprawidłowości jest pomniejszenie wydatków kwalifikowanych w ramach projektu lub kontraktu obciążonego nieprawidłowością o wartość procentową, wskazaną we właściwej tabeli, stanowiącej załącznik do ww. "taryfikatora".
Odnośnie zarzutu strony, że "taryfikator" nie stanowi źródła prawa i nie może być samoistną podstawą do nakładania korekt finansowych, należy wskazać, że strona była świadoma funkcjonowania dokumentu dotyczącego wymierzania korekt finansowych (taryfikatora), a do poddania się sankcjom wynikającym z jego zapisów zobowiązała się dobrowolnie w umowie nr [...], nie zgłaszając co do tego żadnych zastrzeżeń.
Podkreślić więc należy, że nałożenie korekt finansowych jest rezultatem postanowień umownych, które beneficjent przyjął podpisując umowę. Jak wyżej wskazano ustalenie i nałożenie korekt finansowych jest specyficznym skutkiem niewykonania umowy zgodnie z zasadami w niej przewidzianymi. Jedną z tych zasad jest bowiem w przypadku zawartej umowy o dofinansowanie, obowiązek przestrzegania przepisów ustawy Prawo o zamówieniach publicznych. Nałożenie korekt finansowych jest więc rodzajem sankcji, którą strony umowy przewidziały w chwili jej zawierania.
W postępowaniu administracyjnym o zwrot należności nieprawidłowo pobranych ustalenia dotyczące korekty podjęte w toku postępowania kontrolnego nie wiążą organu orzekającego o zwrocie. Stanowią one bowiem element stanu faktycznego tej sprawy. W konsekwencji korekta podlega również kontroli sądu rozpatrującego skargę na decyzję zobowiązującą do zwrotu, w ramach badania legalności tej decyzji.
Należy zauważyć, że organ dokonując korekty finansowej, przyjął wysokość najkorzystniejszą dla strony skarżącej, wskaźnik 5%, bowiem zgodnie z taryfikatorem za powyższe naruszenie mogła być nałożona korekta finansowa w przedziale od 25 do 5%. Zatem nie można twierdzić, jak w skardze, że nastąpiło nałożenie korekty w zbyt wygórowanej wysokości.
W ocenie Sądu IZ RPO prawidłowo ustaliła wysokość korekty uwzględniając charakter i wagę naruszenia oraz specyfikę przedmiotowego zamówienia.
Za nieuzasadnione należy także uznać podnoszone w skardze zarzuty naruszenia prawa procesowego, tj. art. 7 art. 8 art. 77 K.p.a. w związku z art. 80 K.p.a. W niniejszej sprawie organy przeprowadziły postępowanie w sprawie, prawidłowo ustaliły stan faktyczny i oceniły przeprowadzone dowody oraz ustosunkowały się do podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów.
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że nieuzasadnione są podnoszone w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego, a także zarzuty naruszenia prawa procesowego. Uznać należy, że ocena zakwestionowanych warunków zamówienia dokonana przez Zarząd Województwa jest prawidłowa i zasadnie doszło do zastosowania korekty finansowej i wezwano beneficjenta do zwrotu środków wykorzystanych z naruszeniem procedur. Wydanie zaskarżonej decyzji znajduje uzasadnienie w stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i nie dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Skarga została oddalona na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło