II SA/Gl 123/13
WyrokWSA w Gliwicach2013-07-29
Skład orzekający: Łucja Franiczek, Piotr Broda, Włodzimierz Kubik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kary pieniężne nałożone za naruszenia przepisów o transporcie drogowym, które miały miejsce przed wejściem w życie nowelizacji ustawy o transporcie drogowym z dnia 16 września 2011 r., powinny być wymierzane według przepisów obowiązujących w dacie naruszenia, czy według przepisów nowej ustawy, zwłaszcza w kontekście zasady niedziałania prawa wstecz i zasady ustawy łagodniejszej?Ratio decidendi
Zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz, wyprowadzonej z art. 2 Konstytucji RP. W przypadku naruszeń przepisów, które miały miejsce przed 1 stycznia 2012 r. (wejście w życie nowelizacji ustawy o transporcie drogowym), kary powinny być wymierzane według przepisów obowiązujących w dacie naruszenia. W odniesieniu do braku wpisów dotyczących daty lub miejsca zakończenia używania wykresówki, maksymalna kara nie mogła przekroczyć 500 zł. W przypadku braku naniesienia informacji o aktywności kierowcy, należy zastosować przepisy łagodniejsze dla przedsiębiorcy, zgodnie z zasadą "lex mitior retro agit".Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nałożenia kar pieniężnych na przedsiębiorcę A.I. za naruszenie przepisów o transporcie drogowym, w tym brak danych na wykresówkach dotyczących aktywności kierowcy oraz brak wpisów miejsca lub daty końcowej ich używania. Kontrola objęła okres od 2008 do 2011 roku. Organ I instancji nałożył kary, a Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał je w mocy. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, błędną subsumpcję oraz stosowanie przepisów po ich nowelizacji do zdarzeń sprzed nowelizacji.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego i orzekł, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Protokolant starszy referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 lipca 2013 r. sprawy ze skargi A.I. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w K. z dnia [...]r., nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
W oparciu o wyniki kontroli przeprowadzonej u przedsiębiorcy prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Zakład Wielobranżowy "A" [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej zwany [...]WITD) działając na podstawie art. 92 a ust. 1 i ust. 3 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ( j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), nałożył na tego przedsiębiorcę karę pieniężną w kwocie [...] zł. Kontrola przedsiębiorcy miała miejsce w dniach [...] r. i [...] r. i objęła okres działalności przedsiębiorcy od [...] r. do [...] r. W jej wyniku stwierdzono naruszenie przez przedsiębiorcę przepisów art. 15 ust. 2 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. U.UE L. 1985, Nr 370 s. 8 ze zm. – dalej zwanego rozporządzeniem (EWG) Nr 3821/85 ) oraz art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3821/85 i (WE) Nr 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) Nr 3820/85 (Dz. U. UE L z 2006r. Nr 102, s.1 – dalej zwanego rozporządzeniem (WE) Nr 561/2006 ).. W sprawie zastosowanie znalazł także załącznik Nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (j.t. Dz. U. z 2007 r. Nr 125,poz.874 ze zm. - aktualnie j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1265 ze zm.) określający szczegółowy wykaz naruszeń przepisów oraz wysokość kar pieniężnych wymierzanych przedsiębiorcy za poszczególne naruszenia. Przeprowadzający kontrolę stwierdzili brak w okazanych im przez przedsiębiorcę dwóch wykresówkach danych dotyczących aktywności kierowcy Z. K. w dniu [...]r. ( w godzinach od [...]–[...]) oraz w dniu [...]r. ( w godzinach od [...]–[...]). Za te naruszenia przepisów organ I instancji wymierzył stosownie do l.p.6.3.8 złącznika Nr 3 do ustawy o transporcie drogowym karę administracyjną [...] zł – za każdą wykresówkę, co dało łączną karę w wysokości [...] zł ([...] zł x 2). Kontrolerzy stwierdzili także nieprawidłowe wypełnienie 108 okazanych im wykresówek ( 92 wykresówek kierowcy Z. K. oraz 16 A. I.) polegające na braku umieszczenia w nich wpisów dotyczących miejsca lub daty końcowej ich używania. Organ uznał, że z tego tytułu zgodnie l.p. 6.3.6. pkt 4 l.p. załącznika Nr 3 należało wymierzyć karę w wysokości [...] zł za brak każdego wpisu, mając zaś na uwadze iż dotyczyło to 108 wykresówek wymierzył karę łączną w wysokości [...] zł ( 108 x [...] zł).
W odwołaniu od tej decyzji A. I. domagał się jej uchylenia i umorzenia w całości postępowania zarzucając, że wydano ją z "rażącym naruszeniem art. 7, art.75 § 1, art. 77 i art.107 § 1 k.p.a. określonym w art. 156 § 1 k.p.a." Naruszenia wskazanych przepisów postępowania administracyjnego odwołujący się upatrywał w niezachowaniu przez organ zawodowej bezstronności, błędnej subsumpcji naruszonego przepisu oraz wydania decyzji przez nieistniejący organ, a także w pominięciu dowodów wskazywanych przez stronę. W ocenie A. I. wydana decyzja łamie też zasady sprawiedliwości społecznej, bowiem w sytuacji stwierdzenia dwóch trywialnych naruszeń nie mających wpływu na prowadzoną działalność przewozową organ za to samo przewinienie "nałożył na niego różnie nazwaną sankcję". Zdaniem skarżącego w zaskarżonej decyzji błędnie wskazano siedzibę organu, bowiem w regulaminie Głównego Inspektora Transportu Drogowego i w regulaminie [...] Urzędu Wojewódzkiego siedziby takiej się nie wskazuje. Komentując karę nałożoną na podstawie l.p.638 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym A. I. zarzucił, że następne w kolejności wykresówki użyte przez kierowcę rozpoczynają się od tych samych kilometrów, a zatem jaką aktywność w tym czasie można było przypisać kierowcy. Odwołujący się zauważył jednocześnie, że w dacie domniemanego przewinienia nie obowiązywał jeszcze powołany w decyzji załącznik nr 3 do ustawy. Brak było jego zdaniem także podstaw do postawienia mu zarzutu naruszenia art. 10 rozporządzenia (WE) Nr 561/2006, skoro kierowca w okresach wskazanych w decyzji odpoczywał. Wnoszący odwołanie nie zgodził się również z zasadnością wymierzenia mu kary [...] zł za brak wpisania do wykresówek daty końcowej ich używania dowodząc, że w kilkudziesięciu przypadkach można było bez trudu ustalić, że data ta była zbieżna z datą rozpoczęcia używania nowej wykresówki.
Po rozpatrzeniu odwołania Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej zwany GITD) decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W podstawie prawnej tego orzeczenia wskazany został art.138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 4 pkt 22, art. 92a ust. 1-6, art. 92c ustawy o transporcie drogowym oraz art. 9 i art. 10 rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 i art. 15 rozporządzenia (EWG) Nr 3821/85. W uzasadnieniu organ ten stwierdził, że powodem nałożenia kary pieniężnej na odwołującego się przedsiębiorcę było okazanie w trakcie kontroli prowadzonej w przedsiębiorstwie wykresówek nie zawierających wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy oraz brak w okazanych wykresówkach wpisów miejsca lub daty końcowej ich używania.
Następnie GITD zanalizował przepisy, które znalazły zastosowanie w sprawie a w szczególności art. 15 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (EWG) 3821/85 oraz definicje zamieszczone art. 9 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (WE) 561/2006 dotyczące czasu odpoczynku i przerw w pracy kierowcy, a także innej pracy dowodząc, że na tarczach dwóch wykresówek przedstawionych przez przedsiębiorcę nie zaznaczono we wskazanych dniach oraz godzinach ręcznie ani automatycznie okresu i rodzaju aktywności bądź wypoczynku (przerw w pracy) kierowcy. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że nic nie stało na przeszkodzie aby przedsiębiorca odbierając od kierowcy wykresówki zwrócił mu uwagę na konieczność ręcznego naniesienia na ich odwrocie odpowiedniego symbolu opisującego rodzaj aktywności w czasie przerw w pracy. W związku z tym GITD uznał, że zasadnie organ I instancji nałożył na przedsiębiorcę na podstawie lp.6.3.8. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym karę pieniężną w kwocie [...] zł.
W ocenie organu odwoławczego zasadne było także nałożenie na przedsiębiorcę kary administracyjnej w wysokości [...] zł na podstawie lp.6.3.6. pkt 4 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Stwierdził bowiem, że stosownie do art. 15 ust. 5 lit. b) rozporządzenia (EWG) Nr 3281/85 każdy członek załogi pojazdu winien nanieść na swoją wykresówkę datę i miejsce rozpoczęcia używania wykresówki oraz datę i miejsce zakończenia jej używania. Tym samym skoro na przedstawionych kontrolerom 108 wykresówkach nie zamieszczono wymaganego wpisu dotyczącego daty końcowej użytkowania pojazdu to zasadnym było wymierzenie kary [...] zł za brak każdego z tych wpisów.
W końcowej części uzasadnienia decyzji GITD stwierdził, że art. 10 ust. 2 rozporządzenia (WE) 561/2006 nakazuje przedsiębiorcom transportowym organizowanie pracy kierowców w taki sposób, aby mogli oni przestrzegać przepisów rozdziału II tego rozporządzenia oraz przepisów rozporządzenia (EWG) Nr 3281/85. Stosownie zaś do art. 13 ostatnio wymienionego rozporządzenia odpowiedzialnymi za czuwanie nad prawidłowym funkcjonowaniem i odpowiednim użytkowaniem urządzenia rejestrującego są przedsiębiorca i kierowca.
Organ II Instancji nie dopatrzył się także naruszenia przez [...]WITD wskazanych w odwołaniu przepisów postepowania administracyjnego. Zdaniem GITD organ ten wbrew twierdzeniom przedsiębiorcy wyczerpująco zbadał bowiem okoliczności faktyczne sprawy oraz oparł swoje orzeczenie na prawidłowo zebranym i ocenionym materiale dowodowym. Organ odwoławczy uznał także, że umieszczenie pod nazwą organu I instancji jego siedziby nie wpływa w jakikolwiek sposób na fakt, iż wydającym decyzję był [...]WITD. Wreszcie zauważył, że wysokość nakładanych na stronę kar pieniężnych za poszczególne naruszenia przepisów została ściśle określona w załączniku do ustawy o transporcie drogowym, zatem organy orzekające w sprawie nie mogą w sposób dowolny kształtować wysokości nakładanych kar.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję GITD A. I. domagał się jej uchylenia w całości oraz uchylenia poprzedzającej ją decyzji [...]WITD. Zarzucił wydanie tych decyzji z naruszeniem art. 92 § 1 c ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym w zw. z art.156 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne i zebrane dowody w postaci wykresówek uzasadniały odmowę wszczęcia postępowania w stosunku do pracodawcy. Zdaniem skarżącego GITD naruszył także przepisy postępowania administracyjnego, a to art.7 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, uznanie wiarygodności niezatwierdzonych dokumentów, załatwienie sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu skarżącego oraz nieodniesienie się do wszystkich zarzutów skarżącego. W uzasadnieniu skargi A. I. wskazał, że nałożenie na niego kary uważa za krzywdzące i niesprawiedliwe oraz oparte na pochopnym rozstrzygnięciu bez zastosowania art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym. Decyzje organów obu instancji wydane zostały z obrazą art. 7 i art. 77 k.p.a., gdyż oparto je na arbitralnej ocenie. Organ odwoławczy wskazując, że wysokość orzeczonych kar administracyjnych została ściśle określona przez ustawodawcę zapomniał jednak o istnieniu art.92c ust. 1ustawy o transporcie drogowym. Powołany przepis należy odczytywać tymczasem m.in. w kontekście art. 13 rozporządzenia (EWG) Nr 3821/85, gdyż zachowanie przedsiębiorcy powinno być ocenione z uwzględnieniem miernika staranności wymaganej od wykonującego przewóz. W dalszej części uzasadnienia skargi powtórzona została argumentacja podniesiona w odwołaniu od decyzji [...]WITD dotycząca braku podstaw do nałożenia kary za brak naniesienia na odwrocie dwóch wykresówek danych o okresach aktywności kierowcy. Zdaniem skarżącego także kara za brak naniesienia na wykresówkach daty końcowego ich użytkowania jest rażąca i wysoce nieproporcjonalna do stwierdzonego naruszenia. Organy nieprawidłowo zinterpretowały także art. 15 ust. 5 pkt b) rozporządzenia (EWG) Nr 3821/85, gdyż przepis ten nie nakazuje wpisywania tej samej daty w przypadku gdy początek używania wykresówki pokrywa się z zakończeniem jej użytkowania.
W podsumowaniu skargi A. I. stwierdził, że decyzje organów obu instancji łamią zasadę "nullum crimen sine lege", bowiem w dniu domniemanego popełnienia zarzucanych mu czynów załącznik Nr 3 do ustawy nie obowiązywał. Decyzje te zostały wydane też zbyt pochopnie i bez analizy całego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym organ wskazał, ze brak wpływu przedsiębiorcy na zaistniałe naruszenie przepisów należy wykazać, przy czym nie wystarczy jedynie powołać się na istnienie w firmie odpowiednich regulaminów zobowiązujących kierowców do przestrzegania naruszonych uregulowań. Przepisy prawa nakładają bowiem na przedsiębiorcę bezwzględny obowiązek kontroli i właściwej organizacji pracy, aby nie dochodziło do naruszeń zwłaszcza przepisów regulujących czas pracy kierowców. Na zakres obowiązków przedsiębiorcy zwrócił uwagę także Trybunał Konstytucyjny, który w wyroku z dnia 31 marca 2008 r. , sygn. akt SK 75/06, podkreślił, ze regulacje zawarte w ustawie o transporcie drogowym zmierzają do wymuszenia takiej organizacji pracy przedsiębiorstwa, ażeby działalność związana z transportem drogowym odbywała się w sposób bezpieczny, bez zagrożenia życia, zdrowia i mienia innych osób.
W podsumowaniu odpowiedzi na skargę GITD stwierdził, że dokonał prawidłowej oceny materiału dowodowego, a kara administracyjna za stwierdzone naruszenia została wymierzona słusznie i zgodnie z przepisami prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzona zgodnie z dyspozycją art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola legalności zaskarżonej decyzji dowiodła konieczności jej usunięcie z obrotu prawnego, aczkolwiek nie do końca z powodów podniesionych w skardze. Sąd kontrolując zaskarżoną decyzję nie był jednak stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (tekst. jedn. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) związany zarzutami i wnioskami skargi i dostrzeżone naruszenia prawa uwzględnił z urzędu.
W szczególności Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzająca ją decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego zostały wydane z naruszeniem zasady niedziałania prawa wstecz, którą należy wyprowadzić z zasady państwa prawnego sformułowanej w art. 2 Konstytucji R.P. Zauważyć należy, że kontrola przedsiębiorstwa skarżącego objęła okres od dnia [...]r. do dnia [...]r., w którym to okresie istotnym zmianom uległ stan prawny regulujący procedurę nakładanie kar administracyjnych na podmioty wykonujące transport drogowy. Orzekającym w sprawie organom umknęło zwłaszcza, że w tym czasie ustawodawca gruntownie zmienił przepisy rozdziału 11 ustawy o transporcie drogowym oraz wprowadził do niej trzy nowe załączniki zastępując nimi dotychczasowy jeden załącznik zawierający wykaz naruszeń obowiązków i określonych w przepisach warunków wykonywania przewozów drogowych, jak i wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia. Opisana zmiana tego stanu prawnego wprowadzona została ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz.1454 – dalej zwanej ustawą zmieniającą lub ustawą z dnia 16 września 2011 r.), która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2012 r. Tymczasem znaczna część stwierdzonych przez kontrolerów naruszeń przepisów dotyczących dokumentowania czasu pracy kierowców miała miejsce przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 września 2011 r. Dodać należy, że obowiązujące wówczas przepisy zawarte w załączniku do ustawy o transporcie drogowym przewidywały w przypadku naruszenia zawartego w art.15 ust. 5 lit. b) rozporządzenia (EWG) Nr 3281/85 unormowania polegającego na braku zamieszczenia w wykresówce miejsca lub daty końcowej używania wykresówki karę pieniężną w wysokości również [...] zł z tym, że maksymalna wysokość kary wymierzanej z tego tytułu wynosiła [...] zł ( lp. 11.4 pkt 7d) poprzedniego załącznika do ustawy). Natomiast kara za naruszenie art. 15 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (EWG) 3821/85 w zw. z art. 9 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (WE) 561/2006 polegające na nieumieszczeniu w wykresówce wszystkich danych o okresach aktywności kierowcy wymierzana była w wyższej niż aktualnie wysokości bo wynosiła [...] zł za każdą wykresówkę (lp.11.4 pkt 2 poprzedniego załącznika do ustawy).
W ustawie zmieniającej zawarty został przepis przejściowy, jakim jest art.10, nakazujący stosowanie przepisów ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą do spraw o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem jej wejścia w życie. Przepis ten nie mógł zatem znaleźć wprost zastosowania w kontrolowanej sprawie bowiem postępowanie w niej zostało wszczęte, co jest bezsporne, już po wejściu w życie ustawy zmieniającej. Organy wobec tego miały obowiązek rozważyć czy w sprawie winny znaleźć zastosowanie nowe przepisy określające wysokość nakładanych kar w odniesieniu do naruszeń przepisów mających miejsce przed ich wejściem w życie, czy też zastosowanie winny znaleźć przepisy obowiązujące w dacie stwierdzonych naruszeń przepisów.
Podkreślić należy, że problematyka obowiązywania i stosowania prawa dawnego i nowego była przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006 r., I OPS 1/06 [w] ONSAiWSA 2006/3/71. W uchwale tej NSA uznał, że brak jednoznacznego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie przepisy należy stosować do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowych przepisów, nie oznacza istnienia luki w prawie, a brak regulacji intertemporalnych należy wypełnić w drodze wykładni prawa. W związku z tym należało przyjąć jedną z trzech zasad, a to: 1) zasadę bezpośredniego stosowania nowego prawa, 2) zasadę dalszego obowiązywania dawnego prawa oraz 3) zasadę wyboru prawa, zgodnie z którą wybór reżimu prawnego mającego zastosowanie do zdarzeń mających miejsce przed wejściem w życie nowego prawa pozostawia się zainteresowanym podmiotom. Orzekające w sprawie organy bezrefleksyjnie posłużyły się zasadą bezpośredniego stosowania prawa nowego zapominając jednak, że wybór którejś z tych zasad musi każdorazowo wynikać z konkretnej sprawy i charakteru przepisów podlegających zmianie, jak również uwzględniać skutki, jakie może wywołać zastosowanie każdej z tych zasad, co podkreślono we wskazanej uchwale. W omawianej uchwale NSA zwrócił w szczególności uwagę na konieczność odróżnienia kwestii retroaktywności prawa od jego retrospektywności. Retroaktywność prawa ma miejsce w przypadku zastosowania nowego przepisu do stanów mających miejsce w przeszłości, które mają charakter zamknięty. Z kolei retrospektywność prawa ma zaś miejsce w sytuacji, gdy przepisy nowego prawa regulują zdarzenia o charakterze otwartym, czyli odnoszą się do toczących się i trwających nadal zdarzeń bądź stosunków prawnych. Posługując się tym rozróżnieniem stwierdzić należy, że kara administracyjna wymierzona kontrolowaną decyzją dotyczyła zdarzeń mających miejsce w przeszłości i o charakterze zamkniętym, a zatem zastosowanie do nich przepisów wówczas nieobowiązujących określić należy jako naruszenie zakazu retroaktywności prawa.
Zwrócić wreszcie należy uwagę, że wskazany wyżej art.10 ustawy zmieniającej także budził w orzecznictwie zasadnicze wątpliwości, co do jego konstytucyjności w przypadkach powodujących wymierzenie wyższej kary pieniężnej niż przewidywały to przepisy obowiązujące w dacie wystąpienia zdarzenia. W wyniku pytania prawnego skierowanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie do Trybunału Konstytucyjnego zapadł w dniu 23 lipca 2013 r. wyrok w sprawie P 36/12 uznający art. 10 ustawy z dnia 16 września 2011 r. w zakresie, w jakim – w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego wszczętych a niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia tej ustawy w życie – nakazuje stosowanie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym powołaną ustawą z 16 września 2011r. przewidujących wyższe kary pieniężne niż kary przewidziane w przepisach obowiązujących w chwili wystąpienia zdarzenia powodującego odpowiedzialność administracyjną za niezgodny z art. 2 Konstytucji.
Mając na uwadze przeprowadzone rozważania, w tym także oczekujący na publikację wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lipca 2013 r. stwierdzić należy, że do mających miejsce przed dniem 1 stycznia 2012 r. przypadków naruszenia art. 15 ust. 5 lit b) rozporządzenia (EWG) Nr 3821/85 polegających na nie wpisaniu do wykresówek daty lub miejsca zakończenia jej użytkowania zastosowanie winien znaleźć przepis zamieszczony w poprzednio obowiązującym załączniku do ustawy o transporcie drogowym określony lp. 11.4 pkt 7 lit. d) przewidujący, że maksymalna kara administracyjna nakładana w związku z opisanym naruszeniem przepisu nie mogła przekroczyć 500 zł.
Odmiennie sytuacja kształtuje się natomiast odnośnie naruszenia art. 15 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia (EWG) w zw. z art. 9 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 561/2006 polegającego na braku naniesienia na wykresówkach informacji dotyczącej aktywności kierowcy w dniach [...]r. ( w godzinach od [...]–[...]) i [...]r. ( w godzinach od [...]–[...]). Zgodnie bowiem z przepisem poprzednio obowiązującego załącznika oznaczonego lp.11.4 pkt 2 za opisane naruszenie wymierzana była kara administracyjna w wysokości [...] zł za każdą wykresówkę. Kara ta była zatem wyższa od kary administracyjnej przewidzianej w przepisie aktualnie obowiązującego załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym oznaczonego lp. 6.3.8. Zdaniem Sądu rozważając kwestię wyboru właściwego przepisu w oparciu, o który winna zostać wymierzona kara za opisane naruszenia prawa unijnego organ winien mieć na uwadze treść rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Trybunału Konstytucyjnego, w którym zakwestionowana została nie tyle zasada " lex retro non agit", lecz zasada "lex severior retro non agit" (ustawa surowsza nie działa wstecz). W związku z tym organ winien w przypadku omawianego naruszenia przepisów odwołać się do powszechnie stosowanej w prawie karnym zasady "lex mitior retro agit"( ustawa względniejsza dla sprawcy działa wstecz).
Z obowiązku wskazać także należy, że w decyzji organu I instancji w sposób błędny wskazano na tytuł rozporządzenia Rady (EWG ) Nr 3821/85 posługując się tytułem nieobowiązującego już rozporządzenia Rady (EWG) Nr 3820/85.
Odnosząc się do zarzutu w skargi dotyczącego naruszenia art. 92c ust. 1 ustawy transporcie drogowym Sąd podzielił w całej rozciągłości stanowisko GITD, że przepis ten nie mógł znaleźć zastosowania w kontrolowanym postępowaniu. Wymierzone kary pieniężne pozostawały bowiem w ścisłym związku z brakiem właściwej organizacji pracy w zakresie kontroli przyjmowanych od kierowcy wykresówek w siedzibie przedsiębiorstwa. Przedsiębiorca nie może zatem skutecznie podnosić, że stwierdzone naruszenia nie pozostawały w związku z niewłaściwym sprawowaniem przez niego nadzoru.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia zaskarżoną decyzją powołanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego w zakresie właściwej oceny dowodów. Odnośnie prawidłowości sporządzonego uzasadnienia zaskarżonej decyzji wytknąć należy jednak organowi odwoławczemu brak odniesienia się do podnoszonej wszak w odwołaniu kwestii dotyczącej prawidłowości zastosowania aktualnie obowiązujących przepisów do stanów faktycznych mających miejsce przed opisaną nowelizacją ustawy o transporcie drogowym. W konsekwencji za zasadny należy uznać zarzut naruszenia art. 107 § 3 w zw. z art. 140 k.p.a.
Ponownie rozpatrując sprawę organ I instancji zastosuje się do wskazań Sądu. Organ ten w szczególności ponownie zanalizuje przedstawione przez przedsiębiorcę wykresówki i ustali karę administracyjną z tytułu braku w nich stosownych wpisów dotyczących miejsca lub daty końcowej ich używania mając na uwadze, że za naruszenia do których doszło w [...] r. maksymalna kara nie może przekroczyć [...] zł. Natomiast w odniesieniu do stwierdzonego naruszenia przepisów dotyczących dokumentowania okresów aktywności kierowcy organ ten zastosuje aktualnie obowiązujące przepisy, które są łagodniejsze dla przedsiębiorcy.
W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c i art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego. O niewykonalności zaskarżonej decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono po myśli art. 152 p.p.s.a. Sąd w wyroku nie zawarł rozstrzygnięcia w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącego, o jakim jest mowa w art.. 209 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło