II GSK 1382/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-08
Skład orzekający: Zbigniew Czarnik, Andrzej Skoczylas, Magdalena Maliszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wydać merytoryczną decyzję w sprawie zwrotu środków, jeśli beneficjent dokonał zwrotu tych środków przed wydaniem decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ administracji publicznej nie ma obowiązku wydawania merytorycznej decyzji w sprawie zwrotu środków, jeśli beneficjent dokonał zwrotu tych środków przed wydaniem decyzji. Zgodnie z art. 207 ust. 10 ustawy o finansach publicznych, w takiej sytuacji postępowanie powinno zostać umorzone jako bezprzedmiotowe. Błędna wykładnia tego przepisu przez sąd pierwszej instancji, polegająca na uzależnieniu umorzenia od "dobrowolności" zwrotu, stanowiła podstawę do uchylenia wyroku WSA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Zarządu Województwa o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu dofinansowania unijnego, które zostało wykorzystane przez Gminę K. z naruszeniem procedur Prawa zamówień publicznych. Gmina K. dokonała zwrotu środków poprzez pomniejszenie kolejnych transz dofinansowania, kwestionując jednocześnie zasadność nałożonej korekty. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję o umorzeniu, uznając, że zwrot nie był dobrowolny i organ powinien wydać decyzję merytoryczną. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że umorzenie było prawidłowe na podstawie art. 207 ust. 10 ustawy o finansach publicznych.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok, oddalił skargę Gminy K., zasądził od Gminy K. na rzecz Zarządu Województwa zwrot kosztów postępowania kasacyjnego oraz postanowił zwrócić nadpłacony wpis od skargi kasacyjnej.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Magdalena Maliszewska (spr.) Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Zarządu Województwa [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 25 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 1068/14 w sprawie ze skargi Gminy K. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu dofinansowania 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. oddala skargę, 3. zasądza od Gminy K. na rzecz Zarządu Województwa [...] 280 zł (dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 4. postanawia zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz Zarządu Województwa [...] 1184 zł (tysiąc sto osiemdziesiąt cztery złote) z tytułu nadpłaconego wpisu od skargi kasacyjnej, 5. postanawia zwrócić z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz Gminy K. 2367 zł (dwa tysiące trzysta sześćdziesiąt siedem złotych) z tytułu nadpłaconego wpisu od skargi.
Wyrokiem z dnia 25 lutego 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu sprawy ze skargi Gminy K. na decyzję Zarządu Województwa Ł. (dalej: organ, skarżąca kasacyjnie) z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu kwoty wraz z odsetkami - uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zarządu Województwa Ł. z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...] oraz zasądził zwrot kosztów postępowania od organu.
Zaskarżoną do WSA w Łodzi decyzją z dnia [...] października 2014 r., nr [...] Zarząd Województwa Ł. na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a., art. 207 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 184 ust. 1 oraz art. 207 ust. 9 i ust. 12 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009 r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 885 ze zm.), oraz na podstawie art. 5 pkt 2, art. 25 pkt 1 i art. 26 ust. 1 pkt 6, 15 i 15 a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jedn. Dz. U. z 2009r., nr 84, poz. 712 ze zm.) oraz art. 98 w związku z art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.2006.210.25) - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2013r., w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu kwoty 256 609,18 zł wraz z odsetkami, określonej jako środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, które zostały wykorzystane przez Gminę K. z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych w związku z realizacją projektu pod nazwą "Modernizacja i budowa infrastruktury technicznej terenów przemysłowych dla K. Ł." na podstawie umów o dofinansowanie z dnia [...] listopada 2009r., zmienionych późniejszymi aneksami.
Sąd pierwszej instancji przyjął jako podstawę orzekania następujący stan faktyczny.
Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Ł. (IZ) na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie projektu z dnia 13 listopada 2009r., wraz z późniejszymi aneksami, w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ł. przyznała Beneficjentowi - Gminie K. dofinansowanie w kwocie nieprzekraczającej 39 948 829,11 zł na realizację projektu zintegrowanego pn. "Modernizacja i budowa infrastruktury technicznej terenów przemysłowych dla K. Ł.".
W toku kontroli planowej przeprowadzonej w okresie od dnia [...] czerwca do dnia [...] lipca 2011r. IZ stwierdziła, że zamawiający naruszył art. 25 ust. 1 i 2 w związku z art. 23 ust. 4 ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. - Prawo zamówień publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2007r., nr 223, poz. 1655 ze zm. - dalej: P.z.p.) poprzez żądanie od wykonawców dokumentów regulujących współpracę podmiotów występujących wspólnie na etapie składania ofert. Zamawiający na podstawie zapisów pkt 8.15 Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia (SIWZ) - żądał od wykonawców na etapie składania ofert dokumentów regulujących współpracę podmiotów występujących wspólnie (umowy), czym naruszył art. 25 ust. 1 i 2 w związku z art. 23 ust. 4 P.z.p. Zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy Pzp, jeżeli oferta wykonawców, którzy wspólnie ubiegają się o udzielenie zamówienia publicznego, została wybrana, zamawiający może żądać przed zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego umowy regulującej współpracę tych wykonawców. W świetle powyższego przepisu, Zamawiający ma prawo żądać od wykonawców wspólnie ubiegających się o zamówienie umowy regulującej ich współpracę, ale dopiero przed zawarciem umowy w sprawie zamówienia publicznego. Żądanie przedłożenia przedmiotowego dokumentu na etapie składania ofert, w świetle przepisów Pzp, jest niedozwolone. Jednocześnie, stosownie do treści art. 25 ust. 1 P.z.p., w postępowaniu o udzielenie zamówienia zamawiający może żądać od wykonawców wyłącznie oświadczeń lub dokumentów niezbędnych do przeprowadzenia postępowania. Oświadczenia lub dokumenty winny potwierdzać spełnianie warunków udziału w postępowaniu lub przez oferowane dostawy, usługi lub roboty budowlane wymagań określonych przez zamawiającego. Katalog dokumentów, jakich zamawiający może wymagać od wykonawców, określony został w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 19 maja 2006 r. w sprawie rodzajów dokumentów, jakich może żądać zamawiający od wykonawcy, oraz form, w jakich te dokumenty mogą być składane (Dz.U. nr 87, poz. 605 ze zm.). Zdaniem IZ, żaden z przepisów ww. rozporządzenia nie przewidywał możliwości żądania od wykonawców przedłożenia na potwierdzenie warunków udziału w postępowaniu, umowy regulującej zasady współpracy pomiędzy podmiotami wspólnie ubiegającymi się o udzielenie zamówienia publicznego.
Zgodnie z zasadą określoną na stronie 1 "Taryfikatora" w pkt 7 oraz w stanowisku Ministerstwa Rozwoju Regionalnego z dnia 6 września 2012 r., sygn DKR-IV-82638-(5)-4-EŚ/12), ponieważ dana nieprawidłowość nie została uwzględniona w tabeli, przyjęto wskaźnik procentowy odpowiadający najbliższej rodzajowo kategorii naruszenia: zawarty w tabeli 4 pkt 5 "Taryfikatora", tj. stosowanie dyskryminacyjnych warunków udziału w postępowaniu.
IZ na podstawie art. 165 ust. 4 P.z.p. wystąpiła w dniu 11 kwietnia 2012 r. do Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z wnioskiem o przeprowadzenie kontroli doraźnej przedmiotowego postępowania. W piśmie z dnia [...] grudnia 2012 r. Prezes Urzędu Zamówień Publicznych podzielił stanowisko IZ RPO WŁ w zakresie naruszenia art. 25 ust. 1 i 2 w zw. z art. 23 ust. 4 Pzp. Mając powyższe na uwadze, IZ nałożyła na beneficjenta korektę finansową wynikającą z tabeli nr 4 poz. 5 "Taryfikatora" z 9 października 2008 r. w wysokości 5%, za naruszenie art. 25 ust. 1 i 2 w związku z art. 23 ust. 4 Pzp. tj. za stosowanie dyskryminacyjnych warunków udziału w postępowaniu.
Gmina K. zaleceniami pokontrolnymi z dnia [...] marca 2013 r. wezwana została do zwrotu łącznej kwoty 355 416,67 zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków, w rozbiciu na poszczególne kwoty oraz daty wymagalności.
Beneficjent w wyznaczonym terminie nie wykonał ww. zaleceń. W związku z powyższym, w dniu [...] maja 2013 r. wezwano Gminę K. do zwrotu ww. kwoty w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, informując, iż w przypadku niedotrzymania wskazanego terminu zostanie wszczęte postępowanie w celu wyegzekwowania należności.
W dniu [...] czerwca 2013r. Beneficjent zwrócił się do IZ z prośbą o pomniejszenie przekazywanej zgodnie z harmonogramem kolejnej transzy dofinansowania o kwotę 98 807,49 zł wraz z odsetkami w ramach projektu pn. "Modernizacja i budowa infrastruktury technicznej terenów przemysłowych dla K. Ł. - Gospodarka wodno-ściekowa", realizowanego w ramach Działania 11.1.
W dniu [...] czerwca 2013r. IZ przekazała kwotę kolejnej transzy dofinansowania pomniejszoną o ww. kwotę, wobec czego pozostała do zwrotu kwota wynosiła 256 609,18 zł.
Zarząd Województwa Ł. postanowieniem z dnia [...] lipca 2013r. wszczął postępowanie w sprawie zwrotu ww. kwoty wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków.
W dniu [...] października 2013r. Beneficjent ponownie zwrócił się do IZ o przekazanie kolejnej transzy dotacji zgodnie z harmonogramem płatności pomniejszonej o kwotę 256 609,18 zł wraz z naliczonymi odsetkami.
IZ w dniu [...] października 2013 r. przekazała kolejną transzę dotacji pomniejszoną o pozostałą do zapłaty kwotę wraz z odsetkami.
W tej sytuacji decyzją zdnia [...] grudnia 2013 r. Zarząd Wojewodztwa Ł. umorzył postępowanie w przediocie określenia kwoty i terminu zwrotu należności pieniężnej na podstawie art. 207 ust. 10 ustawy o finansach publicznych, stwierdzając bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego. Wskazano, iż zgodnie z art. 207 ust. 10 ww. ustawy, decyzji, o której mowa w ust. 9, nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem.
Regulacja powyższa zdaniem organu zakłada, że zwrot środków na wezwanie jest następstwem uznania okoliczności uzasadniających to wezwanie, a bezprzedmiotowość postępowania ma miejsce w sytuacji, gdy istnieją okoliczności czyniące wydanie decyzji prawnie niemożliwym z uwagi na brak przedmiotu postępowania. Zarząd wskazał równocześnie, iż IZ zakwalifikowała opisane naruszenie przez Beneficjenta prawa zamówień publicznych jako nieprawidłowość, której definicja legalna została zawarta w art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/200, zgodnie z którą oznacza ona jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego.
Wobec stwierdzenia naruszenia przez Gminę K. przy realizacji projektu współfinansowanego z budżetu UE przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, Instytucja Zarządzająca zobligowana była do zastosowania sankcji przewidzianej we wskazanych przepisach. Wysokość zastosowanej korekty na poziomie 5% określono po indywidualnym ustaleniu rozmiaru szkód spowodowanych naruszeniem przepisów P.z.p. przy uwzględnieniu stopnia naruszenia, w myśl zapisów "Taryfikatora". Zdaniem organu, zastosowana korekta była adekwatna do charakteru stwierdzonej nieprawidłowości.
Od powyższej decyzji Beneficjent złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, zarzucając naruszenie art. 6, 7, 8, 75, 77, 78, 80, 105 K.p.a. oraz art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. nr 157, poz. 1241 ze zm.) w zw. z art. 184 ustawy o finansach publicznych, art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 10 ustawy o finansach publicznych oraz art. 25 ust. 1 i 2 w zw. z art. 23 ust. 4 P.z.p. i § 16a ust. 1 umowy dofinansowanie z dnia 13 listopada 2009r. W oparciu o powyższe zarzuty, strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania w sprawie ale na innej podstawie i z innym uzasadnieniem, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji.
Zarząd Województwa Ł. utrzymując w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r. wskazał, że nie było możliwe merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wobec wniosków Beneficjenta o pomniejszenie przekazywanych zgodnie z harmonogramem kolejnych transzy dofinansowania w ramach projektu pn. "Modernizacja i budowa infrastruktury technicznej terenów przemysłowych dla K. Ł. - Gospodarka wodno-ściekowa", realizowanego w ramach Działania 11.1. Stan faktyczny, jaki nastąpił po czynnościach potrącenia transzy dofinansowania o należność nałożonej korekty w ocenie organu skutkował bezprzedmiotowością postępowania poprzez spełnienie przesłanki art. 207 ust. 10 ustawy o finansach publicznych, zgodnie z którym nie wydaje się decyzji, jeżeli dokonano zwrotu środków przed wydaniem tej decyzji. Organ wskazał, iż z przepisem tym koresponduje art. 105 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 207 ust. 9 w zw. z art. 207 ust. 10 ustawy o finansach publicznych poprzez umorzenie postępowania pomimo braku akceptacji Beneficjenta dla korekty płatności, zaleceń pokontrolnych i braku zwrotu dotacji, organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie zwrot środków został dokonany przez pomniejszenie kolejnej płatności na rzecz Beneficjenta o kwotę podlegającą zwrotowi. W tym przypadku należało uznać, że dokonano potrącenia na podstawie złożonego oświadczania woli, a ewentualny spór w tym zakresie podlega kognicji sądu powszechnego Zgodnie bowiem z art. 499 Kodeksu cywilnego potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Z uwagi na fakt, że nastąpił zwrot środków, Zarząd Województwa Ł. miał obowiązek podjąć decyzję o umorzeniu i nie mógł jej wydać w przedmiocie zwrotu środków, gdyż ten de facto już nastąpił.
Następnie Zarząd wyjaśnił, że kwota 256 609,18 zł zwracana jest w trybie i na zasadach określonych w art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2010 roku. Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 157, poz. 1241 ze zm.) dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy o której mowa w art. 1 podlegają zwrotowi na podstawie dotychczasowych przepisów. Środki podlegające zwrotowi zostały przekazane Beneficjentowi w chwili obowiązywania nowej ustawy tj. po 1 stycznia 2010 r., w związku z powyższym nowa ustawa ma w tej sytuacji zastosowanie. Użyte w art. 113 ust.1 ustawy określenie "dotacje udzielone przed dniem wejścia w życie ustawy" należy zdaniem organu rozumieć w ten sposób, że dotyczy ono dotacji (lub ich części) już przekazanych beneficjentowi przed 1 stycznia 2010, a nie dotacji "udzielonych na podstawie umowy zawartej przed wejściem w życie ustawy", bądź dotacji "przyznanych przed dniem wejścia w życie ustawy". Przepis dotyczący zwrotu dotacji "udzielonych" przed dniem 1 stycznia 2010 niewątpliwie odnosi się do dotacji wypłaconych już beneficjentowi, a nie do dotacji jedynie przyznanych w tym okresie. W przedmiotowej sprawie dotacje wypłacone zostały w roku 2010. Powyższe kwestie jednak pozostają bez wpływu na wynik sprawy, albowiem stan prawny sprzed 1 stycznia 2010 r i po tej dacie był zbieżny. Różnica polegała jedynie na tym, iż w obecnym stanie prawnym wydanie decyzji poprzedza wezwanie do zwrotu środków lub wezwanie do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności. To, że skarżącego wezwano do zwrotu tym bardziej umożliwiło mu poznanie kierunku działania organu i przedstawienie swojego stanowiska. Nie miało natomiast wpływu na treść decyzji. Tym samym za bezzasadny uznano zarzut naruszenia art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. - Przepisy wprowadzające ustawę o finansach publicznych w zw. z art. 184 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 i 2 w związku z art. 23 ust. 4 P.z.p., organ wskazał, że Beneficjent w złożonym wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie przedstawił na czym wskazane naruszenie miałoby polegać. Zamawiający w sposób nieuprawniony żądał od podmiotów występujących wspólnie przedłożenia wraz z ofertą dokumentów regulujących ich współpracę. Przepis ar. 23 ust. 4 P.z.p. jednoznacznie wskazuje na moment, w którym Zamawiający może żądać umowy regulującej współpracę wykonawców występujących wspólnie. Żądanie takie jest dopuszczalne wyłącznie w stosunku do wykonawców działających wspólnie, których oferta została już wybrana. Co więcej ustawa Pzp nie zawiera przepisów, które w jakikolwiek sposób wskazywałyby na konieczność złożenia wraz z ofertą takiej umowy przez wykonawców, już na etapie ubiegania się o udzielnie zamówienia. Wykonawcy, decydując się na wspólny udział w postępowaniu, mogą poprzestać na wspólnych ustaleniach, które będą uszczegółowione i doprecyzowane w postaci pisemnej umowy konsorcjum dopiero w przypadku wyboru ich oferty jako najkorzystniejszej.
W odpowiedzi na zarzut, że "Taryfikator" nie jest przepisem prawa powszechnie obowiązującego i tym samym nie może stanowić materialnoprawnej podstawy wydania decyzji administracyjnej organ wskazał, że projekty są realizowane przez beneficjentów na podstawie umowy o dofinansowanie, która stanowi podstawowe źródło uprawnień i obowiązków jej stron, w tym beneficjenta. Wzór umowy o dofinansowanie jest elementem systemu realizacji programu operacyjnego, w rozumieniu art. 26 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju. Wspomniany wzór umowy składa się także na dokumentację konkursową. Uczestnik konkursu ma możliwość zapoznania się z warunkami umowy, w tym z zasadami obowiązującymi przy wykorzystaniu dofinansowania i swobodnego podjęcia decyzji o nawiązaniu stosunku prawnego na zasadach określonych w umowie Zgodnie z § 12 umowy o dofinansowanie projektu zawartej między IZ a Beneficjentem, Beneficjent zobowiązał się do przestrzegania ustawy Pzp, a także do poddania się kontroli w tym zakresie. Natomiast w § 16a ust. 1 umowa wskazuje, iż cyt: "Naruszenie prawa zamówień publicznych wywołujące skutki finansowe powoduje obniżenie przyznanego dofinansowania (korekta finansowa)". IZ RPO WŁ do wyliczenia korekty finansowej ma możliwość zastosowania "taryfikatora" (gdy nie jest możliwe oszacowanie nieprawidłowo wydatkowanej kwoty). Także zgodnie z § 35 umowy o dofinansowanie Beneficjent zobowiązał się w sprawach nieuregulowanych umową stosować "odpowiednie unormowania wynikające z Programu, dokumentów wydanych przez Instytucję Zarządzającą, dokumentów wydanych przez Ministra właściwego ds. Rozwoju Regionalnego, a także odpowiednie przepisy prawa Unii Europejskiej (...) oraz właściwych aktów prawa krajowego (...)".
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi strona skarżąca zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływu na wynik sprawy - art. 105 § 1 K.p.a., ponadto art. 6, 7, 8, 77 § 1, 80, 107 § 3 K.p.a przez brak należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak należytego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych zaskarżonej decyzji; art. 207 ust. 9 w związku z art. 207 ust. 10 ustawy o finansach publicznych przez umorzenie postępowania, pomimo wyraźnego braku akceptacji beneficjenta dla korekty płatności, zaleceń pokontrolnych i braku woli zwrotu dotacji. Zarzucono także naruszenie prawa materialnego, tj. art. 25 ust. 1 i 2 w zw. z art. 23 ust. 4 z dnia 29 stycznia 2004 roku - Prawo zamówień publicznych przez jego błędne zastosowanie i uznanie, iż żądanie przedłożenia dokumentu regulującego współpracę stron na etapie składania ofert oznacza żądanie przedłożenia umowy regulującej taką współpracę i § 16a ust. 1 umowy o dofinansowanie projektu z dnia 13 listopada 2009 roku przez jego niezastosowanie. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości lub stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Zarządu Województwa Ł. z dnia [...] grudnia 2013r.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając obydwie wydane w sprawie decyzje, zakreślił ramy prawne kontrolowanego postępowania administracyjnego. Wskazał, iż materialnoprawną podstawę zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich stanowią przepisy art. 207 ust. 1 pkt 1-3 ufp. Umocowanie natomiast instytucji zarządzającej (lub pośredniczącej - albo wdrażającej) do orzeczenia o zwrocie powyższych środków w formie decyzji zawiera przepis art. 207 ust. 9 i 11 ufp. Ustawa o finansach publicznych w zakresie zasad gospodarowania środkami pochodzącymi z budżetu Unii Europejskiej oraz z innych źródeł zagranicznych, określonych w jej dziale IV nie zawiera regulacji szczególnych w rozumieniu art. 3 § 3 p.p.s.a. Przepis art. 60 u.f.p. zalicza w pkt 6 do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe o charakterze publiczno-prawnym - należności z tytułu zwrotu płatności dokonanych w ramach programów finansowanych z udziałem środków europejskich. W myśl art. 6 ust.1 pkt 1 instytucja zarządzająca ma przymiot organu l instancji względem takich należności z tym, że zgodnie z ust. 4 od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez instytucję zarządzającą nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może się zwrócić do tego organu o ponowne rozpatrzenie sprawy. Natomiast art. 67 tej ustawy stanowi, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych ustawą, stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa., dotyczącego zobowiązań podatkowych. W świetle powyższych regulacji należy przyjąć, że decyzje w sprawie zwrotu środków mają charakter decyzji administracyjnych, zapadają w postępowaniu jurysdykcyjnym i mają do nich zastosowanie przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego.
Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, iż zasadny jest zarzut, że w przedmiotowej sprawie nie występuje przesłanka bezprzedmiotowości postępowania określona w art. 105 § 1 k.p.a. i braku podstaw do wydania decyzji merytorycznej w rozumieniu art. 207 ust. 9 ufp.
WSA przytoczył relewantne przepisy ustawy o finansach publicznych zakreślając tym samym ramy prawne postępowania. Wskazał na wstępie, iż art. 207 ust. 8 ustawy o finansach publicznych stanowi, że w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9 lub 11 wzywa do:
1) zwrotu środków lub
2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
Z kolei w myśl art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych, po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcje instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju albo ustawy (...) wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2.
W ust. 10 art. 207 ustawy o finansach publicznych natomiast wskazano, że decyzji, o której mowa w ust. 9, nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że skarżąca pismem z [...] maja 2013r. została wezwana na podstawie cytowanego art. 207 ust. 8 ustawy o finansach publicznych do zwrotu środków w terminie 14 dni pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Z powyższego trybu nie skorzystała i wskazanych środków nie zwróciła, w dniu [...] czerwca 2013r. wystąpiła natomiast z prośbą o przekazanie kolejnej transzy dofinansowania uwzględniającej jej pomniejszenie o kwotę korekty w wysokości 98.807 zł jednocześnie zaznaczając, że nie akceptuje zaleceń pokontrolnych i w konsekwencji nałożonej korekty finansowej. W takich okolicznościach sprawy Zarząd w dniu [...] lipca 2013r. zawiadomił skarżącą o wszczęciu postępowanie w sprawie zwrotu środków. W międzyczasie w dniu [...] października 2013r, skarżąca jeszcze raz zwróciła się o wypłatę kolejnej transzy dofinansowania uwzględniającą jej pomniejszenie o kwotę korekty w wysokości 256 609, 18 zł ponownie zaznaczając, że nie akceptuje zaleceń pokontrolnych i w konsekwencji nałożonej korekty finansowej. W uzasadnieniu swojej prośby stwierdziła, że przekazana transza dotacji pozwoli realizować inwestycję zgodnie z harmonogramem rzeczowo-finansowym.
W dniu [...] grudnia 2013 r. Zarząd wydał decyzję o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu kwoty 256 609, 18 zł wraz z odsetkami - w trybie art. 207 ust. 10 ustawy o finansach publicznych. W obszernym uzasadnieniu decyzji organ przede wszystkim rozpoznał kwestię merytoryczną zasadności nałożonej korekty, a w zasadzie bardzo marginalnie odniósł się do kwestii umorzenia postępowania, akcentując fakt dobrowolnego zwrotu środków przez skarżącą.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko skarżącej, że zwróciła środki nie na zasadzie dobrowolności (art. 207 ust. 8 ustawy o finansach publicznych), co wynika jednoznacznie z pisma z dnia 10 października 2013 r. Podkreślił, iż wprawdzie ustawa o finansach publicznych przewiduje możliwość zwrotu środków w formie pomniejszenia kolejnej płatności na rzecz beneficjenta o kwotę podlegająca zwrotowi, jednak w okolicznościach przedmiotowej sprawy należy zwrócić uwagę na fakt, że taka prośba powinna być poprzedzona wezwaniem organu w trybie art. 207 ust. 8 do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności. Takie sformułowanie przepisu (wyrażenie zgody) wskazuje, że każdy zwrot musi mieć charakter dobrowolny i jest konsekwencją uznania merytorycznej zasadności nałożonej korekty i w efekcie żądania zwrotu środków.
WSA podniósł, iż w uchwale z dnia 27 października 2014 r. sygn. akt II GPS 2/14, której przedmiotem było zajęcie stanowiska w sprawie "Czy ustalenie i nałożenie korekty finansowej, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity: Dz. U. 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.) wymaga wydania decyzji administracyjnej?" NSA zajął stanowisko, iż ustalenie i nałożenie korekty finansowej przez instytucję zarządzającą (pośredniczącą lub wdrażającą) jest jedynie etapem dochodzenia zwrotu kwoty ustalonej korektą, poprzedzającym postępowanie administracyjne w tej sprawie, wszczęte na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. W postępowaniu administracyjnym o zwrot należności nieprawidłowo pobranych ustalenia dotyczące korekty podjęte w toku postępowania kontrolnego nie wiążą organu orzekającego o zwrocie. Stanowią element stanu faktycznego tej sprawy. W konsekwencji korekta podlega również kontroli sądu rozpatrującego skargę na decyzję zobowiązującą do zwrotu, w ramach oceny ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia o zwrocie.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, już sam fakt, że skarżąca od samego początku kontestowała zasadność korekty finansowej obligował organ do wydania decyzji w trybie art. 207 ust. 9 ufp. Bezpodstawnie więc organ pomijając przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy fakt kwestionowania zasadności nałożonej korekty przyjął, że w sprawie doszło do dobrowolnego zwrotu ( w formie pomniejszenia kolejnej transzy) otrzymanych środków. Postępowanie w sprawie winno zakończyć się zatem ostateczną decyzją merytoryczną orzekającą o obowiązkach Skarżącej. W ocenie WSA trafne są zarzuty Skarżącej dotyczące naruszenia art. 207 ust. 10 ustawy o finansach publicznych i błędnej wykładni art.105 § 1 k.p.a., w rezultacie czego brak jest uzasadnienia prawnego do wydania decyzji o umorzeniu postępowania, która jednocześnie merytorycznie ustosunkowuje się do istoty sprawy.
Sąd pierwszej instancji uchylił wydane w sprawie decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w związku z art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu administracyjnym (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270; dalej: P.p.s.a.).
Zarząd Województwa Ł. wniósł od powyższego wyroku WSA w Łodzi skargę kasacyjną, zarzucając:
I/ naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego przez przyjęcie, że miało miejsce naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie stanowiło istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż organ prawidłowo umorzył postępowanie z powodu jego bezprzedmiotowości, a przyjęte przez Sąd rozumowanie miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do uznania wydania decyzji z naruszeniem prawa i w konsekwencji spowodowało naruszenie prawa przez Sąd, przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie "nie występuje przesłanka bezprzedmiotowości postępowania określona w art. 105 § 1 k.p.a. i braku podstaw do wydania decyzji merytorycznej w rozumieniu art. 207 ust. 9 ufp",
2. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe zastosowanie i orzekanie w oparciu o przypuszczenia Sądu nie znajdujące oparcia w materialne dowodowym, w sytuacji gdy Sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy oraz dokonanie ustaleń faktycznych w zakresie objętym niniejszą sprawą administracyjną w sytuacji gdy Sąd jedynie bada, czy ustalenia faktyczne dokonane przez organy administracji publicznej, którego decyzja została zaskarżona, odpowiada prawu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż doprowadziło do wydania wyroku niezgodnie z aktami sprawy,
3. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit c) w zw. z art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez niewłaściwe zastosowanie i nakazanie organowi zmianę zaskarżonej decyzji i wydanie decyzji merytorycznej w sytuacji, gdy Sąd może tylko polecić organowi ponowne zbadanie sprawy i zamieścić w uzasadnieniu wyroku wskazania co do dalszego postępowania
II/ naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy P.p.s.a.) przez naruszenie w szczególności:
Art. 207 ust. 10 ustawy o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię przepisu polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż organ winien wydać decyzję merytoryczną, o której mowa w art. 207 ust. 9 , mimo, iż zwrot środków nastąpił przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, co obligowało organ do niewydawania takiej decyzji i umorzenia postęowania,
Art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię przepisu polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, iż istnieje obowiązek ponownego wzywania beneficjenta przez instytucję zarządzająćą do wyrażenia zgody na pomniejszenie płatności w sytuacji, gdy taka zgoda została wyrażona w odpowiedzi na wezwanie do zwrotu środków, mimo, że ustawa o finansach publicznych nie przewiduje takiego obowiązku.
Pełnomocnik Zarządu Województwa Ł. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, które w tej sprawie nie występują.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest prawidłowość wydania decyzji umarzającej postępowanie w sprawie, która toczyła się w przedmiocie zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, które zostały uznane za wykorzystane przez Gminę K. z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184 ustawy o finansach publicznych w związku z realizacją projektu pod nazwą "Modernizacja i budowa infrastruktury technicznej terenów przemysłowych dla K. Ł." na podstawie umowy o dofinansowanie decyzji o umorzeniu postępowania.
Za zasadny należy uznać zarzut naruszenia przez WSA w Łodzi przepisów prawa materialnego art. 207 ust 10 u.f.p. poprzez dokonanie jego błędnej wykładni.
Art. 207 ust. 8 ustawy o finansach publicznych stanowi , że w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona odpowiednio w ust. 9 lub 11 wzywa do: 1) zwrotu środków lub 2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania.
W myśl art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ pełniący funkcje instytucji zarządzającej lub instytucji pośredniczącej w rozumieniu ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju albo ustawy (...) wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2.
W ust. 10 art. 207 ustawy o finansach publicznych natomiast wskazano, że decyzji, o której mowa w ust. 9, nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem.
Należy podkreślić, iż wymóg określony w art. 207 ust. 8 pkt 2 został spełniony, gdyż skarżąca kasacyjnie pismem z 22 maja 2013r. została wezwana na podstawie cytowanego art. 207 ust. 8 ustawy o finansach publicznych do zwrotu środków w terminie 14 dni pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego.
Prawidłowo zakreślając ramy prawne sprawy Sąd pierwszej instancji wskazał, iż art. 67 u.f.p. stanowi, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych ustawą, stosuje się przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III ustawy Ordynacja podatkowa., dotyczącego zobowiązań podatkowych. W świetle powyższych regulacji należy przyjąć, że decyzje w sprawie zwrotu środków mają charakter decyzji administracyjnych, zapadają w postępowaniu jurysdykcyjnym i mają do nich zastosowanie przepisu Kodeksu postępowania administracyjnego, z art. 105 k.p.a. włącznie.
Bezspornym jest w sprawie, iż Beneficjent domagał się wydania decyzji merytorycznie oceniającej zasadność wymierzonej w stosunku do niego korekty finansowej, czyli zasadność uznania wydatków za "niekwalifikowane" w rozumieniu art. 184 u.p.f., do czego w rezultacie umorzenia postępowania w sprawie nie doszło.
Zasadnie skarżąca kasacyjnie zakwestionowała prezentowany przez WSA sposób rozumienia przesłanki zawartej w przepisie art. 207 ust 10 u.f.p. negatywnej przesłanki wydania decyzji merytorycznej w przedmiocie kwoty przypadającej do zwrotu i terminu w stanie faktycznym, w którym wpłata tej kwoty już nastąpiła, uzależniający tę przesłankę od "dobrowolności" zwrotu środków przez Beneficjenta.
Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stanąć na stanowisku, iż fakt dokonania zwrotu kwoty żądanej przez instytucję zarządzającą w trybie i z zachowaniem warunków art. 207 ust. 8 u.f.p. w każdym przypadku stanowi przeszkodę do wydania decyzji merytorycznej wydanie decyzji w sprawie, której przedmiotem jest określenie kwoty przypadającej do zwrotu i terminu, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków (art. 207 ust. 8 u.f.p.), co potwierdza wprost ust. 10 art. 207 ustawy o finansach publicznych, w którym wskazano, że decyzji, o której mowa w ust. 9, nie wydaje się, jeżeli dokonano zwrotu środków przed jej wydaniem.
Błędna wykładnia ww. przepisu dokonana przez WSA w Łodzi wynika z wyciągnięcia wadliwych wniosków z przytaczanej w wyroku Uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 października 2014r. sygn. akt II GPS 2/14, której przedmiotem było zajęcie stanowiska w sprawie "Czy ustalenie i nałożenie korekty finansowej, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 15a ustawy z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (tekst jednolity: Dz. U. 2009 r. Nr 84, poz. 712 ze zm.) wymaga wydania decyzji administracyjnej?"
NSA w powyższej uchwale stwierdził, że stosownie do tego, na jakim etapie realizacji umowy stwierdzono nieprawidłowości, zwrot środków przeznaczonych na dofinansowanie uregulowany w art. 207 ust. 1, 2, 8 i 9 u.f.p. może mieć dwie formy: zwrotu określonej, wypłaconej już kwoty dofinansowania i pomniejszenia kolejnej płatności na rzecz beneficjenta o kwotę podlegającą zwrotowi (art. 207 ust. 2 u.f.p.). Odpowiednio do tego poprzedzające wydanie decyzji o zwrocie wezwanie, o którym mowa w art. 207 ust. 8 tej ustawy może również polegać na wezwaniu do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności. Tak rozumiany zwrot obejmuje zarówno zobowiązanie beneficjenta do "oddania" środków już pobranych, jak i pozbawienie go prawa do środków jeszcze niewypłaconych, określonych w umowie o dofinansowanie. Pozwala to stwierdzić, że przepisy art. 207 u.f.p. mogą znaleźć zastosowanie we wszystkich przypadkach, w których dokonuje się korekt przewidzianych w art. 26 ust. 1 pkt 15a u.z.p.p.r. niezależnie od tego, na jakim etapie dofinansowania projektu tej korekty dokonano.
W konkluzji rozważań NSA przyjął, że ustalenie i nałożenie korekty finansowej przez instytucję zarządzającą (pośredniczącą lub wdrażającą) jest jedynie etapem dochodzenia zwrotu kwoty ustalonej korektą, poprzedzającym postępowanie administracyjne w tej sprawie, wszczęte na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. W postępowaniu administracyjnym o zwrot należności nieprawidłowo pobranych ustalenia dotyczące korekty podjęte w toku postępowania kontrolnego nie wiążą organu orzekającego o zwrocie. Stanowią element stanu faktycznego tej sprawy. W konsekwencji korekta podlega również kontroli sądu rozpatrującego skargę na decyzję zobowiązującą do zwrotu, w ramach oceny ustaleń faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia o zwrocie.
Przytoczony wywód uchwały nie obejmuje jednak sytuacji, w której wystąpił już stan faktyczny przewidziany w dyspozycji art. 207 ust. 10 u.f.p., a więc zwrot środków pieniężnych w żądanej kwocie, z czym ustawodawca jednoznacznie wiąże skutek w postaci obligatoryjnego umorzenia postęowania w tej sprawie. Należy zaznaczyć, iż umorzenie postęowania jest rozstzrzygnięciem formalnym i wszelkie stwierdzenia organu dotyczące zasadności nałożenia korekty są zbędne, gdyż wykraczają poza niezbędność uzasadnienia, sprowadzającą się do wykazania jego bezprzedmiotowości w rozumieniu art. 105 k.p.a. Poglądy merytoryczne organu zawarte w kontrolowanych decyzjach Zarządu Województwa Ł. (decyzje z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...]oraz utrzymująca ją w mocy decyzja z dnia [...] października 2014 r. nr [...]) nie mogą być zatem brane pod uwagę w ewentualnych innych postępowaniach. Należy także wskazać, iż nieprawidłowy jest pogląd organu co do tego, że dokonanie przez Gminę K. wpłaty poprzez żądanie pomniejszenia kolejnych transzy dopłat jest równoznaczne z uznaniem zasadności dokonanej korekty, która może być kwestionowana na podstawie odrębnych przepisów.
Jak wynika z dalszej części uzasadnienia uchwały, ustalenie i nałożenie korekty finansowej oraz zobowiązanie do zwrotu środków to dwie odrębne od siebie instytucje, choć ściśle ze sobą powiązane, bowiem korekta przekłada się na zwrot środków finansowych, o którym mowa w art. 207 u.f.p. Wynika to z podstawy faktycznej korekty, która także stanowi okoliczności faktyczne zwrotu. Jeżeli się zważy, że zwrot, o którym mowa w art. 26 ust. 1 pkt 15 u.z.p.p.r. i art. 207 ust. 1 u.f.p. dotyczy tych samych środków uznanych za nienależne z powodu tych samych naruszeń, które stwierdzono dokonując korekty, to nie byłyby do pogodzenia dwie kolejne decyzje, dotyczące tego samego przedmiotu (decyzja o nałożeniu korekty i decyzja o zwrocie). Nałożenie korekty w formie decyzji administracyjnej czyniłoby zbędnym wydanie decyzji o zwrocie tych środków, ponieważ tak rozumiana korekta w istocie zawierałaby w sobie rozstrzygnięcie o zwrocie a więc zastępowałaby decyzję, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p. Decyzja administracyjna jest jednostronnym rozstrzygnięciem kształtującym prawa lub obowiązki indywidualnego podmiotu. Ustalenie i nałożenie korekty decyzją, określającą kwotę środków, które podlegają zwrotowi, oznaczałoby nałożenie na beneficjenta obowiązku zwrotu tej kwoty, podlegającego wykonaniu w trybie egzekucji administracyjnej (art. 3 w zw. z art. 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - Dz. U. Nr 24, poz. 151 ze zm.). W tej sytuacji bezprzedmiotowe byłoby zarówno wezwanie beneficjenta przez instytucję, która zawarła umowę o dofinansowanie, do dobrowolnego zwrotu kwoty ustalonej w decyzji o korekcie (art. 207 ust. 8 u.f.p.), jak i wydanie na podstawie art. 207 ust. 9 u.f.p. decyzji zobowiązującej do zwrotu.
Reasumując, Sąd pierwszej instancji dokonał błędnej wykładni przepisu art. 207 ust. 10 u.f.p., bowiem należało dojść do przekonania o bezprzedmiotowości wydawania decyzji o zwrocie środków w sytuacji, gdy zwrot ten już został dokonany. Odrębną od tego zagadnienia kwestią jest możliwość dochodzenia od organu zwrotu wpłaconych (potrąconych) środków z przyczyn merytorycznych, co jednak nie mogło nastąpić w kontrolowanym postępowaniu z uwagi na wyżej wzmiankowaną niedopuszczalność wypowiedzenia się w tej sprawie przez organ co do jej istoty.
Uznanie, że skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie naruszenia prawa materialnego (art. 174 pkt 1 ustawy P.p.s.a.) przez naruszenie art. 207 ust. 10 ustawy o finansach publicznych poprzez błędną wykładnię przepisu polegającą na niewłaściwym przyjęciu, iż organ winien wydać decyzję merytoryczną, o której mowa w art. 207 ust. 9 u.f.p., mimo, iż zwrot środków nastąpił przed wydaniem decyzji przez organ I instancji, co obligowało organ do umorzenia postępowania, pozwoliło Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na uchylenie zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi na podstawie art. 188 p.p.s.a. W takiej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 193 p.p.s.a. orzeka na podstawie przepisów postępowania mających zastosowanie przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Stwierdzenie naruszenia wyżej wskazanego przepisu prawa materialnego poprzez jego wadliwą wykładnię w wyżej wskazanych okolicznosciach sprawy stanowi podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Zaznaczenia wymaga przy tym fakt mylnego zakwalifikowania sprawy jako podlegającej wpisowi stosunkowemu, jak w przypadku spraw, których przedmiotem jest należność pieniężna (§ 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 221, poz. 2193 ze zm.)., gdy tymczasem przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest prawidłowość rozstrzygnięcia formalnego o umorzeniu postępowania, co uzasadnia pobranie wpisu sądowego z tytułu prowadzonego postępowania sprawy przed sądami administracyjnymi obydwu instancji przy przyjęciu stawki przewidzianej w § 2 ust. 6 tego Rozporządzenia. Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do tej kwestii w pkt. 4 i 5 sentencji wyroku.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 151 w związku z art. 193 i art. 203 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło