II FZ 410/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Gl 5/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 października 2014 r. nr ... w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 30 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Gl 5/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 30 października 2014 r. nr ... w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. 2. Uzasadniając postanowienie, WSA wskazał, że podatnik wnosił o zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył on, że jedynym źródłem dochodów rodziny jest jego wynagrodzenie w kwocie 2.400 zł netto, które obecnie podlega zajęciu. Żona skarżącego opiekuje się dzieckiem i nie pracuje. Na ich majątek składa się: nieruchomość o powierzchni 1.166 m2, która jest obciążona kredytem hipotecznym, oraz samochód A., na którym ustanowiono zastaw skarbowy. Wpis od skargi w niniejszej sprawie wynosi 1.682 zł. W odpowiedzi na wezwanie o dostarczenie dokumentów potwierdzających sytuację skarżącego powołał się on na dokumenty złożone w sprawie o sygn. akt I SA/Gl 332/14. Ponadto skarżący oświadczył, że korzysta z pomocy finansowej rodziny. Przedłożono też wyciągi z dwóch rachunków bankowych skarżącego wraz z informacją o blokadzie z tytułu zajęcia oraz jednego rachunku bankowego jego żony za okres od 1 grudnia 2014 r. do 13 marca 2015 r., a także oświadczenie żony wnioskodawcy, że jest osobą bezrobotną, niezarejestrowaną w urzędzie pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na to, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący nie przedłożył większości dokumentów, o których dostarczenie był wzywany, odsyłając do materiałów źródłowych znajdujących się w aktach innej sprawy, podczas gdy w tej sprawie był wzywany o różne dokumenty, niekoniecznie pokrywające się z dokumentacją tamtej sprawy. Obowiązek przedłożenia ich spełnił jedynie częściowo. WSA zauważył, że z przedłożonych historii operacji rozliczeniowych wynika, że żona wnioskodawcy dysponuje jeszcze innym rachunkiem bankowym, którego wyciągu nie przedstawiono. Co więcej nadesłane dokumenty nie obrazują w pełni płatności z tytułu bieżącego utrzymania skarżącego i jego rodziny, nie przedstawiają też rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Skarżący nie udokumentował zwłaszcza wsparcia rodziny, na jakie się powołuje. Nie wyjaśnił też kwestii swojej działalności gospodarczej. Biorąc pod uwagę, że skarżący ponosi wydatki niewspółmiernie większe od osiąganych wpływów, WSA wskazał, że nie można nie odnieść wrażenia, że nakreśla on swoją sytuację finansową w sposób niepełny. 3. W zażaleniu na to postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i zwolnienie skarżącego od wpisu w całości, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA. Skarżący zarzucił, że WSA błędnie przyjął, że skarżący nie wykazał środków pozostających do jego dyspozycji, podczas gdy informacja ta była zawarta w formularzu PPF i potwierdzona wyciągami z trzech rachunków bankowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji ocenił sytuację finansową, rodzinną i majątkową skarżącego pod kątem przesłanek z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trudno uznać, aby skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, skoro nie przedstawił on dokumentów potwierdzających jego rzeczywistą sytuację. Sąd administracyjny natomiast nie może się domyślać i samodzielnie dochodzić, co mogłyby zawierać te dokumenty, jedynie w oparciu o oświadczenia strony i częściowe informacje, dodać trzeba - informacje o charakterze tendencyjnym. Skarżący wskazał bowiem na dane dotyczące zadłużenia, ale przemilczał konkrety co do rzeczywistych dochodów jego rodziny, w tym informacji o wysokości pomocy ze strony rodziny. Obraz jego sytuacji jest zatem niepełny i niewiarygodny. W świetle art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. postępowanie w przedmiocie prawa pomocy jest postępowaniem wnioskowym, podejmowanym na wniosek osoby, w której interesie jest wypełnienie przesłanek przyznania prawa ubogich. Zgodnie z tym przepisem prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Oznacza to, że to wnioskodawca winien przekonać sąd administracyjny o swojej sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej i ją odpowiednio uwiarygodnić, sąd zaś ma dokonać jedynie oceny przedstawionej sytuacji. Niewątpliwie im bardziej wnioskodawca zobrazuje, udokumentuje tę sytuację, tym większe możliwości wnikliwej analizy okoliczności z tym związanych ma sąd administracyjny. W przeciwnym razie strona musi się liczyć z negatywnymi dla siebie konsekwencjami braku wykazania przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem ciężar dowodu spoczywa na stronie, która wnosi o przyznanie prawa pomocy. Wybiórcze informacje wskazane przez stronę nie dały Sądowi pierwszej instancji podstawy do stwierdzenia ponad wszelką wątpliwość, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na etapie zażalenia również nie uzupełniono danych. Sąd pierwszej instancji i Sąd drugiej instancji mają więc do dyspozycji jedynie oświadczenia skarżącego i częściową dokumentację. Strona wyraźnie zaś nie zamierza ujawnić wysokości i źródła finansowania swoich wydatków. Jednakże to strona decyduje, czy dołoży starań i wykaże wymaganą przesłankę przyznania prawa pomocy czy nie. Skarżący uniemożliwił Sądom obu instancji obiektywne zbadanie jego sytuacji, więc brak jest podstaw do niepozostawiającego wątpliwości orzeczenia zgodnie z żądaniem strony. Z jednej strony skarżący twierdzi, że ma znaczne obciążenia finansowe, których spłata jest możliwa dzięki pomocy rodziny, ale z drugiej strony nic na temat tej pomocy nie wiadomo. Sama zaś spłata kredytu hipotecznego nie świadczy o tym, że skarżący znajduje się na skraju ubóstwa, wręcz przeciwnie, z doświadczenia życiowego wynika, że aby uzyskać kredyt hipoteczny konieczne jest uprzednie wykazanie zdolności kredytowej, a więc tak wysokiej wiarygodności finansowej, która pozwala zabezpieczyć na kilkadziesiąt lat terminową spłatę kwoty głównej kredytu, jak i wymaganych odsetek i ewentualnych innych kosztów związanych z umową kredytową. Nie wiadomo też, jakie jest źródło finansowania obsługi prawnej skarżącego - korzysta on bowiem z pośrednictwa adwokata, mimo że udział pełnomocnika na obecnym etapie sprawy nie jest wymagany, kosztów tych nie można więc zaliczyć do kosztów koniecznego utrzymania rodziny. W tych okolicznościach dokonaną przez Sąd pierwszej instancji ocenę sytuacji skarżącego należy uznać za prawidłową w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący zaś, mimo że nie zgadza się z tą oceną, nie zdołał podważyć jej w zażaleniu, bowiem również na etapie postępowania zażaleniowego nie wyjaśnił wskazanych wątpliwości. 5. Nie znajdując więc podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.