II SA/Lu 471/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca), Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Starszy asystent sędziego Jakub Polanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Gminy reprezentowanej przez Prezydenta Miasta na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...], w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia ...Wojewoda ... po rozpatrzeniu odwołania . Z. oraz Prezydenta Miasta ... uchylił decyzję Starosty ... dnia ...orzekającą o zwrocie na rzeczy byłych właścicieli wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. przy ul. Z., oznaczonej dawniej nr ... w części wchodzącej w skład działek nr ewid. ...i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzją Prezydenta Miasta ... z dnia ...została wywłaszczona na wniosek .Z. na rzecz Państwa m.in. nieruchomość położona w L. przy ul. Z. oznaczona jako działki nr ... o pow. 522 m2 i nr .. o pow. 1422 m2, stanowiąca własność L. T.. Wywłaszczenie nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (tekst jedn. Dz.U. z 1974r., Nr 10, poz. 64), zgodnie z lokalizacją budowy toru kartingowego i autodromu ustaloną przez organ ds. planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach gospodarczych miasta L.. W dniu 4 września 2013r. następcy prawni byłych właścicieli – J. J. K., M. K. A. D. D., A. T., A. B. T., M. J. T. i A. T. wnieśli o zwrot wywłaszczonych działek nr ... podnosząc, że stały się one zbędne na cel wywłaszczenia. Do wniosku załączyli postanowienie Sądu Rejonowego w Lublinie II Wydziału Cywilnego z dnia 4 grudnia 1985r., sygn. akt II Ns 1986/85, zgodnie z którym spadek po L. T. nabyli: A. D. K., A. B. T., A. T., A. T. i M. J. T. po 1/5 części. Z kolei zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego ... z dnia 28 października 1996r., sygn. akt II .. spadek po A. D. K. nabyli: J. J. K. W. J. K. i A. D. K. (po zawarciu małżeństwa – D.) po 1/3 części. Natomiast na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego ...– Wschód w ... z siedziba w ... I Wydział Cywilny z dnia 4 marca 2013r., sygn. akt ... spadek po W. J. K. nabyli: M. P. K. i M. W. K. po 1/2 części. W aktach sprawy znajduje się dokumentacja geodezyjno-prawna, sporządzona przez geodetę uprawnionego J. Ć., zarejestrowana w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Urzędu Miasta .. pod nr .., z której wynika, że wywłaszczona działka nr ... wchodzi w skład działki nr ewid. .. która w dokumentacji tej została oznaczona jako projektowana działka nr ... o pow. 0,0522 ha, a wywłaszczona działka nr ... wchodzi w skład działki nr ewid. .. która w dokumentacji została oznaczona jako projektowana działka nr ... o pow. 0,1422 ha. Podczas oględzin w dniu 12 grudnia 2013r. stwierdzono, że przedmiotowy teren (działki nr ...) wchodzące w skład działek nr ewid. ... w całości jest zajęty pod ogród działkowy R.". Teren ogrodu jest zamknięty i ogrodzony, znajdują się na nim parcele ogrodnicze, aleje trawiaste, altany ogrodnicze, drzewa owocowe, drzewa iglaste, krzewy owocowe i ozdobne rośliny kwiatowe, pod powierzchnią ziemi przebiega instalacja wodna letnia. Decyzją z dnia .... organ I instancji orzekł zwrot wywłaszczonej nieruchomości położonej w .. przy ul. Z., oznaczonej jako projektowana działka nr ... o pow. 0,0522 ha w areale działki nr ewid. ... oraz jako projektowana działka nr ... o pow. 0,1422 ha w areale działki nr ewid. ... na rzecz A. B. T. w 1/5 części, A. T. w 1/5 części, A. T. w 1/5 części, M. J. T. w 1/5 części, J. J. K. w 1/5 części, A. D. D. w 1/5 części i M. W. K. w 1/5 części. Organ stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia tj. pod budowę toru kartingowego i autodromu. Wojewoda .... po rozpatrzeniu odwołania Z. oraz Prezydenta Miasta ... podzielił wprawdzie ustalenia organu I instancji, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, jednak uchylił decyzję orzekającą o zwrocie. Organ ten wskazał, że Ogród Działkowy "E.", w obszar którego weszły wywłaszczone działki nr ... istnieje od 1984r. i ma charakter ogrodu stałego. Został on wpisany do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców pod nr .... Oznacza to, że w sprawie mają zastosowanie przepisy art. 26 ust. 1, art. 21 i art. 22 ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. o rodzinnych ogrodach działkowych, które nakładają na organ orzekający o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości obowiązek uwzględnienia istnienia na niej ogrodu działkowego i wypłaty działkowiczom odszkodowania. Wojewoda ...nie uwzględnił zarzutu Prezydenta Miasta ... o naruszeniu art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez pominięcie w decyzji M. P. K., która nieskutecznie zrzekła się w należnego jej roszczenia na rzecz M. W. K. Wojewoda stwierdził, że skoro zrzeczenie nastąpiło na rzecz innego spadkobiercy poprzedniego właściciela, to stroną tej czynności prawnej nie jest osoba trzecia, na rzecz której nie może być przeniesione uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Gmina ... reprezentowana przez Prezydenta Miasta ... wniosła o uchylenie decyzji Wojewody ... Skarżąca, tak jak w odwołaniu, zarzuciła naruszenie art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez pominięcie w decyzji orzekającej zwrot – M. P. K. która jest spadkobierczynią po W. J. K., a zatem – w świetle tego przepisu - od niej również powinien pochodzić wniosek o zwrot, którego nie złożyła. Brak wniosku pochodzącego od wszystkich byłych współwłaścicieli bądź wszystkich ich następców prawnych stanowi natomiast negatywną przesłankę orzeczenia zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżąca podniosła, że złożone w dniu 17 sierpnia 2013r. oświadczenie o zrzeczeniu się roszczenia o zwrot, nie pozbawiło jej uprawnień wynikających z tytułu spadkobrania, w tym roszczenia o zwrot. W świetle bowiem art. 140 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami w razie orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego odszkodowanie, a zatem niezależnie od oświadczenia o zrzeczeniu się roszczenia o zwrot, M. P. K. powinna być zobowiązana do zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania proporcjonalnie do przypadającego udziału w spadku po byłych właścicielach nieruchomości, co uzasadnia jej udział w tym postępowaniu jako strony i wnioskodawcy. W odpowiedzi na skargę Wojewoda ...wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Prawidłowo organ odwoławczy uchylił – na podstawie art. 138 § 2 kpa - decyzję organu I instancji orzekającą o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości położonej w L. przy ul. Z., oznaczonej jako projektowana działka nr ... o pow. 0,0522 ha w areale działki nr ewid. ...oraz jako projektowana działka nr ... o pow. 0,1422 ha w areale działki nr ewid. .. na rzecz A. B. T. w 1/5 części, A. T. w 1/5 części, A. T. w 1/5 części, M. J. T. w 1/5 części, J. J. K. w 1/5 części, A. D. D. w 1/5 części i M. W. K. w 1/5 części. Bezspornie objęta wnioskiem o zwrot działka nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia określonym w decyzji Prezydenta Miasta ... z dnia ... tj. pod budowę toru kartingowego i autodromu. Aktualnie wchodzi ona w obszar . Ogrodu Działkowego "E.", który istnieje od 1984r. i ma charakter ogrodu stałego, wpisanego do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców pod nr ... Prawidłowo zatem Wojewoda .. stwierdził, że w sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 13 grudnia 2013r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U. z 2014r., poz. 40), zwanej dalej "ustawą". Zgodnie z art. 78 ust. 2 ustawy do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, w zakresie zwrotu nieruchomości zajętych przez rodzinny ogród działkowy stosuje się przepisy art. 26. Z kolei w świetle art. 26 - w przypadku likwidacji ROD lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązanym do odtworzenia ogrodu i wypłaty odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu orzekania o zwrocie (ust.1). Do likwidacji ROD lub jego części, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 21 oraz art. 22 ust. 1 i 2. Uprawnienie do odtworzenia oraz do odszkodowania nie przysługuje za nasadzenia, urządzenia i obiekty wykonane niezgodnie z prawem (ust.2). Podmiot, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowań i osoby uprawnione do ich otrzymania oraz zakres i termin realizacji obowiązków, o których mowa w art. 21, określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (ust.3). Przepisy ust. 1 -5 stosuje się w przypadku, gdy do nieruchomości zajmowanej przez ROD lub jego część objętą likwidacją stowarzyszeniu ogrodowemu przysługuje tytuł prawny lub jest ona zajmowana przez ROD, który stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (ust.6). Zgodnie natomiast z art. 21 - podmiot likwidujący obowiązany jest do odtworzenia ROD, polegającego na: 1) zawarciu ze stowarzyszeniem ogrodowym umowy dającej stowarzyszeniu ogrodowemu tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni likwidowanego ROD, w miejscu odpowiednim do potrzeb i funkcjonowania nowego ROD, odpowiadający tytułowi prawnemu, który posiadało ono do nieruchomości zajmowanej przez likwidowany ROD; 2) założeniu nowego ROD i odtworzeniu urządzeń i budynków odpowiadających rodzajem urządzeniom i budynkom likwidowanego ROD. Z kolei art. 22 stanowi, że podmiot likwidujący obowiązany jest wypłacić: 1) działkowcom - odszkodowanie za składniki majątkowe znajdujące się na działkach, a stanowiące ich własność oraz za prawa do działki w ROD, pomniejszone o wartość prawa do działki przyznanego w nowo powstałym ROD; 2) stowarzyszeniu ogrodowemu - odszkodowanie, według kosztów odtworzenia, za składniki majątkowe stanowiące jego własność, a niepodlegające odtworzeniu (ust.1). Ustalenie wysokości odszkodowań następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego w formie operatu szacunkowego. Koszty sporządzenia opinii ponosi podmiot likwidujący (ust.2). Z powołanych przepisów wynika, że w razie orzekania o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości, wykorzystywanej przez ROD – organ ma obowiązek orzec o odszkodowaniu na rzecz działkowców i stowarzyszenia działkowego. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie – nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot jest bowiem wykorzystywana przez . Ogród Działkowy "E.", który ma charakter ogrodu stałego, wpisanego do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady Polskiego Związku Działkowców pod nr ... (k. 19 akt II instancji), a więc spełnia wymagania, o których mowa w art. 21 ust. 6 ustawy. Zasadnie zatem Wojewoda ...uchylił – na podstawie art. 138 § 2 kpa - decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem powyższych przepisów. Odnosząc się do zarzutów skargi, stwierdzić należy, że skarżąca w istocie nie kwestionuje kasatoryjnego rozstrzygnięcia Wojewody, skoro podnosi, że organ I instancji wadliwie przeprowadził postępowanie z pominięciem spadkobierczyni poprzednich właścicieli wywłaszczonej nieruchomości M. P. K. i bez jej wniosku. Kwestię tę skarżąca będzie miała prawo podnosić w ponownie prowadzonym przez organ I instancji postępowaniu, a organ ten będzie miał obowiązek ustalić należycie krąg wnioskodawców i ewentualnie wezwać ich do uzupełnienia wniosku przez podpisanie go przez wszystkie uprawnione osoby (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 17 stycznia 2013r., I SA/Wa 2121/12). Wady tej nie mógł natomiast naprawić organ odwoławczy we własnym zakresie, gdyż naruszałoby to wyrażoną w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012r., poz.270 ze zm.)