I SAB/Wa 587/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Iwona Kosińska (spr.) WSA Emilia Lewandowska Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 lutego 2015 r. sprawy ze skargi A. G. na bezczynność Starosty Powiatu [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za zajęcie nieruchomości oddala skargę A. G. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Starosty [...] i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie przyznania odszkodowania za zajęcie nieruchomości skarżącej i posadowienie na niej w latach siedemdziesiątych przez Zakład Energetyczny linii energetycznej. W uzasadnieniu skargi (uzupełnionej pismem z dnia 5 lutego 2015 r.) skarżąca wyjaśniła, że 14 kwietnia 2014 r., na podstawie przepisów ustawy o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości z dnia 12 marca 1958 r. oraz art. 21 i 64 Konstytucji, złożyła wniosek o przyznanie odszkodowania za zajęcie części jej nieruchomości przez Zakład Energetyczny. W ocenie skarżącej, w przedmiotowej sprawie mimo upływu 2 lat nie zostały podjęte przez Starostę żadne czynności. W piśmie z dnia 5 lutego 2015 r. skarżąca powołała się dodatkowo na treść art. 129 ust. 5 pkt 3 oraz art. 233 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśniła, że w dniu 28 maja 1973 r. w przedmiotowej sprawie została wydana decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji zatwierdzająca plan realizacyjny trasy linii napowietrznej 15 KW [...] - [...]. Zdaniem skarżącej fakt niedopełnienia przez organ procedur administracyjnych w latach siedemdziesiątych nie daje im prawa do kierowania skarżącej na drogę postępowania przed sądem powszechnym. Skarżąca zażądała "dopełnienia czynności administracyjnych do końca i zapłaty odszkodowania przez właściciela linii ustalonego przez organ administracji, jakim jest Starosta P[...]". Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2014 r. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu w trybie art. 37 kpa skargi na bezczynność Starosty [...], uznał złożoną skargę za nieuzasadnioną. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wyjaśnił, że zarzuty skarżącej są nieuzasadnione, ponieważ zawarte w złożonym wniosku roszczenia organ uznał za roszczenia cywilnoprawne, do których załatwienia podmiotem właściwym jest właściciel urządzenia przesyłowego (linii napowietrznej). W tej sytuacji Starosta pismem z dnia 23 czerwca 2014 r. przekazał wniosek skarżącej do [...] S.A. Oddział w [...]. Organ wyjaśnił także, że w chwili budowy linii energetycznej przedmiotowa działka była działką niezabudowaną. Starostwo nie posiada żadnej dokumentacji związanej z ewentualnym udzieleniem pozwolenia na budowę przedmiotowej inwestycji. Organ ustalił także, że wobec przedmiotowej nieruchomości (całości lub jej części) nie było prowadzone żadne postępowanie wywłaszczeniowe ani postępowanie związane z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości i nie było wypłacone odszkodowanie z tego tytułu, a tylko takie postępowanie w myśli przepisów obecnie obowiązującej ustawy o gospodarce nieruchomościami upoważniają Starostę do podjęcia stosownego postępowania administracyjnego. W tej sytuacji Starosta wniósł o odrzucenie ewentualnie o oddalenie złożonej skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżenie do sądu administracyjnego bezczynności organu administracji publicznej lub przewlekłego prowadzenia przez ten organ postępowania jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy na organie ciąży prawny obowiązek rozstrzygnięcia w ramach określonej procedury administracyjnej konkretnej indywidualnej sprawy poprzez wydanie decyzji, postanowienia, podjęcie innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, czy wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego w indywidualnej sprawie. Zgodnie bowiem z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne w ramach postępowania wywołanego skargą na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczy jedynie stanu zwłoki zaistniałego w ściśle określonych kategoriach spraw wymienionych art. 3 § 2 pkt 1-4a tej ustawy. Tymczasem z analizy akt sprawy wynika, że w niniejszej sprawie zarzut bezczynności i przewlekłości postępowania administracyjnego dotyczył wniosku skarżącej o odszkodowanie z dnia 14 kwietnia 2014 r., który Starosta [...], uznając cywilnoprawny charakter roszczeń zgłoszonych we wniosku, pismem z dnia 23 czerwca 2014 r. przekazał do właściciela linii energetycznej [...] S.A. Oddział w [...]. Jak wynika z akt sprawy skarżąca domaga się przyznania jej odszkodowania za zajęcie w latach siedemdziesiątych części działki będącej obecnie własnością skarżącej przez Zakład Energetyczny (bez żadnego tytułu prawnego, wywłaszczenia lub decyzji administracyjnej) i postawienie na tej nieruchomości słupa linii napowietrznej 15 KW [...] - [...]. Z przeprowadzonego przez Starostę postępowania wyjaśniającego oraz niekwestionowanych przez skarżącą ustaleń wynika, że inwestycja ta została przeprowadzona bez zgody ówczesnych właścicieli przedmiotowej nieruchomości, bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego mającego na celu odjęcie lub ograniczenia prawa własności, a także bez wydania w tej sprawie decyzji administracyjnej (np. pozwolenia na budowę, zezwolenia na zajęcie nieruchomości lub decyzji odszkodowawczej). W tej sytuacji uznać za uzasadnione należy stanowisko Starosty, że roszczenia zawarte w złożonym przez skarżącą wniosku nie mogą być rozstrzygnięte na drodze postępowania administracyjnego w formie decyzji administracyjnej. Za cywilnoprawną drogą dochodzenia przez właściciela nieruchomości roszczeń z tytułu zajęcia nieruchomości w celu zakładania i przeprowadzania urządzeń infrastruktury przesyłowej opowiada się Sąd Najwyższy, m.in. w orzeczeniach (zamieszczonych w bazie aktów prawnych LEX) z dnia: 24 czerwca 1992 r., sygn. akt III CZP 71/92 (uchwała w sprawie naprawienia szkody spowodowanej przeprowadzeniem ciepłociągu), 20 marca 2002 r., sygn. akt V CKN 1863/00 (wyrok w sprawie opłaty za dostęp do zainstalowanych na nieruchomości urządzeń infrastruktury technicznej), 10 listopada 2005 r., sygn. akt III CZP 80/05 (uchwała w sprawie o należność za korzystanie przez zakład energetyczny z urządzenia zainstalowanego na cudzej nieruchomości), 25 lutego 2004 r., sygn. akt II CK 32/03 (wyrok w sprawie wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy przez posiadacza niemającego do niej tytułu prawnego). Również Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 4 stycznia 1999 r., sygn. akt IV SA 2270/96 uznał, że w przypadku budowy obiektów budowlanych na gruncie, do którego inwestor nie ma tytułu prawnego, właściciel gruntów może dochodzić swych żądań odszkodowawczych od inwestora. Również w przypadku realizacji inwestycji liniowych napowietrznych, na których realizację nie były wydawane przed ich budową decyzje administracyjne zezwalające inwestorowi na wejście na grunt, wszelkie spory odszkodowawcze podlegają rozpoznaniu w postępowaniu przed sądem powszechnym. Oznacza to, że zawarte we wniosku skarżącej żądanie odszkodowania, jako roszczenie cywilnoprawne, nie inicjowało żadnego z postępowań, o których stanowi art. 3 § 2 pkt 1-4a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc postępowań, w których organ byłby zobowiązany do podjęcia w ramach określonej procedury administracyjnej któregokolwiek z wymienionych w przepisie aktów. Mając zatem na względzie, że skarga na bezczynność (przewlekłe prowadzenie postępowania) może dotyczyć jedynie spraw, w których organ jest władny oraz zobowiązany do zajęcia stanowiska w formie decyzji, postanowienia bądź innego aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a w sprawie objętej żądaniem zgłoszonym przez skarżącą w złożonym wniosku taki obowiązek na nim nie ciążył, to wniesiona obecnie skarga na bezczynność i przewlekłość postępowania Starosty [...] uznana być musi za nieuzasadnioną. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.